σχολικές γιορτές και διδασκαλία της ιστορίας

Την Πέμπτη παρουσιάσαμε στο σχολείο μας τη γιορτή για την 25η Μαρτίου. Κρίνοντας από τα σχόλια γονέων και συναδέλφων, πήγαμε πολύ καλά. Το δικό μου τμήμα παρουσίασε δύο μικρά θεατρικά. Το πρώτο είχε τίτλο Παραμονές της επανάστασης , ένα έργο που έφτιαξα μεν εγώ, χρησιμοποιώντας όμως διαλόγους και αποφθέγματα από κείμενα του Καζαντζάκη αλλά και άλλων λογοτεχνών. Το έργο τελείωσε με το τραγούδι του Μάνου Χατζιδάκι «Τσάμικος» σε στίχους Νίκου Γκάτσου. Το δεύτερο θεατρικό ήταν συρραφή κειμένων του Μακρυγιάννη και είχε τίτλο Είμαστε στο εμείς. Το τραγούδι του τέλους ήταν το «Μπαρμπα – Γιάννη, Μακρυγιάννη» σε μουσική Σταύρου Ξαρχάκου και στίχους πάλι του Νίκου Γκάτσου.
Μια διαδικτυακή φίλη έχει γράψει πως στην εκπαιδευτική διαδικασία η αγάπη του δασκάλου είναι μεταδοτική, κάτι που διαπίστωσα κι εγώ προχθές, αφού κατάφερα να μεταδώσω στους μαθητές μου την αγάπη μου για το σχολικό θέατρο και έτσι παρουσιάσαμε μια παράσταση που συγκίνησε και έκανε περήφανους όσους την είδαν.
Θα ήμουν άδικος αν δεν τόνιζα πως και το θεατρικό του συναδέλφου που ακολούθησε ήταν εξαιρετικό και ιδιαίτερα συγκινητικό καθώς περιείχε αποσπάσματα από τους Ελεύθερους Πολιορκημένους, τη Γυναίκα της Ζάκυθος και τον Ύμνο εις την Ελευθερίαν του Διονυσίου Σολωμού. Δεν υπήρξε άνθρωπος στο θέατρο που να μη συγκινήθηκε ακούγοντας το τραγούδι «Το χάραμα επήρα» σε μουσική Χρήστου Λεοντή (την οποία μουσική ομολογώ δεν είχα υπόψη μου καθώς γνώριζα μόνο τη μουσική που έχει γράψει για αυτό το έργο ο Μαρκόπουλος).
Και βέβαια τίποτα από όλα αυτά δε θα επιτυγχάν
αμε χωρίς τη μουσικό του σχολείου, που νιώθοντας κι αυτή την ίδια αγάπη για το έργο της, πλαισίωσε τη γιορτή παίζοντας πιάνο, επιλέγοντας τα τραγούδια και συμμετέχοντας στις εντατικές πρόβες που έγιναν όλο το Μάρτιο.

Το κέρδος για τα παιδιά ήταν κατά τη γνώμη μου διπλό. Όχι μόνο διδάχτηκαν για την ελληνική επανάσταση μέσω της συμμετοχής τους στη γιορτή, αλλά και ήρθαν σε επαφή με κείμενα των Μακρυγιάννη, Σολωμού, Καζαντζάκη, τραγούδησαν ποίηματα του Σολωμού, στίχους του Γκάτσου και γνώρισαν τη μουσική των Χατζιδάκι, Ξαρχάκου και Λεοντή. Ακούγοντας τα παιδιά στην αυλή να τραγουδούν την ώρα που έπαιζαν «Το χάραμα επήρα» ή «Μπαρμπα-Γιάννη Μακρυγιάννη, πάρε μαύρο γιαταγάνι κι έλα στη ζωή μας πίσω το στραβό να κάνεις ίσο» σκέφτηκα αρκετές φορές πως κι αν ακόμα δεν πετύχει η γιορτή, είχε σίγουρα καταφέρει το στόχο της. 

Συνέβη όμως κι ένα ακόμη περιστατικό που με έβαλε σε ευχάριστες σκέψεις. Μια μέρα πριν, παρουσιάσαμε το έργο για τα μικρά παιδιά, της Α΄ και Β΄ Δημοτικού. Επειδή ένα τμήμα αργούσε να έρθει στο θέατρο και για να σταματήσω τη φασαρία που γινόταν αναγκάστηκα να παίξω το ρόλο του παρουσιαστή κι άρχισα να ρωτάω τα παιδιά να μου πουν αν γνωρίζουν κάποιους ήρωες του 1821. Λοιπόν τα παιδιά μου ανέφεραν όλους τους γνωστούς ήρωες. Σε μια μόνο στιγμή αισθάνθηκα αμηχανία όταν κάποιο παιδάκι σήκωσε το χέρι και μου είπε το όνομα Οδυσσέας. Ευτυχώς αμέσως συμπλήρωσε ο διπλανός του: Οδυσσέας Ανδρούτσος. Το συμπέρασμά μου ήταν πως τα μικρά παιδιά γνωρίζουν τους ήρωες του 1821, γνωρίζουν εναντίον ποιων πολεμήσαμε, γνωρίζουν και αρκετά περιστατικά της επανάστασης. Τώρα πώς γίνεται να βγαίνουν κάθε χρόνο στα κανάλια μαθητές -συνήθως λυκείου- και να δηλώνουν με καμάρι την πλήρη τους άγνοια, αυτό δεν μπορώ να το εξηγήσω, ίσως έχει να κάνει και με την τάση των δημοσιογράφων να ψάχνουν τις εξαιρέσεις στον κανόνα.

Έχω τη γνώμη πως συχνά γινόμαστε άδικοι με τα παιδιά. Είναι πολύ εύκολο να τα κατηγορούμε πως δεν ξέρουν ιστορία, πως εμείς στα χρόνια τους γνωρίζαμε τα πάντα, αλλά η αλήθεια είναι πως ένα μεγάλο μέρος της ελληνικής ιστορίας έχει πάψει πλέον να είναι συνδεδεμένο με τη μνήμη. Για παράδειγμα όταν εγώ δεν έτρωγα το φαγητό μου, άκουγα τη μητέρα μου να λέει κουνώντας το κεφάλι: «εμείς στην κατοχή δεν είχαμε να φάμε, κι εσύ τώρα που τα έχεις όλα, δεν τρως τίποτα». Αλλά είναι και κάτι άλλο με τη γενιά των σημερινών 40+. Είναι οι τελευταίοι που πρόλαβαν να γνωρίσουν έστω και ένα μικρό μέρος από έναν τρόπο ζωής που χάθηκε οριστικά από τη ζωή μας. Είναι οι τελευταίοι που πρόλαβαν να δουν κάρο, γκαζόλαμπα, αργαλειό, παγονιέρα, εργόχειρα στον τοίχο, σεντούκι, οι τελευταίοι που ήπιαν νερό από τουλούμπα, που έφαγαν φρούτο από δένδρο, που μεγάλωσαν σε σπίτι χωρίς τηλεόραση, σε σπίτι στο οποίο ζούσαν συγχρόνως ο παππούς και η γιαγιά, σε σπίτι στο οποίο υπήρχε εικονοστάσι, πράγματα και συνήθειες δηλαδή που μας συνέδεαν με το παρελθόν, με έναν τρόπο ζωής που παρέμενε ίδιος και απαράλλακτος για εκατοντάδες χρόνια.

Αρκετά όμως έγραψα, νομίζω πως στο σημείο αυτό, και τελειώνοντας την ανάρτηση, ταιριάζει ένα κείμενο του Μανόλη Ανδρόνικου, στο οποίο περιγράφει πώς δίδασκε το μάθημα της ιστορίας η δασκάλα του στην πρώτη δημοτικού:

Στην πρώτη τάξη του Δημοτικού Σχολείου φοιτούσα σ’ ένα σχολείο που βρισκόταν στην οδό Φιλικής Εταιρείας, ανάμεσα στο Λευκό Πύργο και στην Καμάρα, δίπλα στην οδό Εθνικής Αμύνης και στα Δικαστήρια. Η δασκάλα μας λοιπόν μας ξεναγούσε, θα έλεγα, πρώτα πρώτα στη γειτονιά μας. Δε θυμούμαι βέβαια τις λεπτομέρειες, όμως θυμούμαι πως μας εξήγησε γιατί ο δρόμος λεγόταν οδός Φιλικής Εταιρείας, γιατί ο διπλανός λεγόταν οδός Εθνικής Αμύνης, τι ήταν ο Λευκός Πύργος και τι η Καμάρα κ.ο.κ. Έτσι άρχισε να μπαίνει στο παιδικό μυαλό μας η γνώση της Ιστορίας που ήταν δεμένη με τον τόπο μας και με την ίδια μας τη ζωή. Ο ένας δρόμος ύστερα από τον άλλον έπαυαν να είναι άγνωστα και άχρωμα ονόματα και αποχτούσαν για μας τη δική τους ιστορία. Πολύ γρήγορα έμαθα γιατί ο δρόμος όπου έμενα λεγόταν οδός Κωνσταντίνου Παλαιολόγου και ως σήμερα δεν ξέχασα τον Κρητικό επαναστάτη Μανουσογιαννάκη, που τον είχε τιμήσει η πόλη μας δίνοντας το όνομά του σ’ ένα γειτονικό δρόμο (αμφιβάλλω αν οι σημερινοί κάτοικοι του δρόμου γνωρίζουν τον ηρωικό καπετάνιο που αξιώθηκε από τον Καποδίστρια τον τίτλο του στρατάρχη). 2/6/1991 εφημερίδα ΤΟ ΒΗΜΑ

ΜΑΝΟΛΗΣ ΑΝΔΡΟΝΙΚΟΣ “ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΙΒΩΤΟΣ”
Εκδόσεις ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ

12 Σχόλια to “σχολικές γιορτές και διδασκαλία της ιστορίας”

  1. GB Says:

    Ενώ εάν την οδό την ονόμαζαν Βιτσέντζου Κορνάρου θαρείς θα τον ανεγνώριζαν;

  2. Θωμάς Says:

    Γιώργο, θα ήταν πάντως μια καλή ευκαιρία να μιλήσει η δασκάλα για τον Ερωτόκριτο…

  3. GB Says:

    και για τον Αβραάμ …

  4. Θωμάς Says:

    Δε ξεύρεις κι η παρηγοριά τση πίκρας ε βοτάνι,
    κι οπού το βάνει στην πληγή, ντελόγο τόνε γιάνει;

  5. Σοφία Says:

    Πολύ καλή μου φάνηκε η ιδέα σου και πρωτότυπη, μήπως να την έκανες μια ανάρτηση, να μας την δανείσεις; Είναι γεγονός όμως ότι στο δημοτικό τα παιδιά έχουν διαφορετική συμπεριφορά και ζουν αλλιώς τις ιστορικές επετείους. Μετά δεν ξέρω τι παθαίνουν. Πάντως παιζει πολύ μεγάλο ρόλο ο δάσκαλος , αλλά και η υποδομή του σχολείου. Απο τα γραφόμενά σου το δικό σας σχολείο πρέπει να είναι καλό. Δάσκαλος μουσικής, πιάνο…μεγαλεία δηλαδή. Τα περισσότερα σχολεία που υπηρέτησα (και είναι πολλά) δυστυχώς ήταν φτωχά. Αλλά αυτό που υπηρετώ τώρα δεν έχει προηγούμενο(ελπίζω την επομενη χρονιά να μεταφερθούμε στο νεόκτιστο και ελπίζω να έχουμε τα στοιχειώδη).
    Τέλος , λυπάμαι που θα σε απογοητεύσω , αλλά η ιστορία και οι μαθητές δεν έχουν καλή σχέση και είναι πάρα πολλά τα αίτια.

    • Θωμάς Says:

      Παρακολούθησα πρόσφατα μια υποδειγματική διδασκαλία από το δάσκαλο της Ε΄ τάξης του σχολείου μας, με τη βοήθεια διαδραστικού πίνακα -ναι! έχουμε και διαδραστικούς πίνακες στο σχολείο μας. Δύο!- και ενθουσιάστηκα με το πόσο μπορεί να βοηθήσει ειδικά στην Ιστορία η τεχνολογία. Το μάθημα έγινε πραγματικά συναρπαστικό με τη χρήση εκπαιδευτικού λογισμικού, με την προβολή μικρών βίντεο από το youtube αλλά το σημαντικό ήταν ότι κυριάρχο ρόλο έπαιξε το βιβλίο. Ναι, ο δάσκαλος είχε την άνεση να ασχοληθεί αρκετή ώρα με τις εικόνες του βιβλίου -η εικονομαχία ήταν το θέμα της διδασκαλίας- αλλά και με το κείμενο. Γνωρίζω πως θέλουμε πολλά χρόνια ακόμα μέχρι να φτάσουμε στη χρήση του διαδραστικού πίνακα αλλά πιστεύω πως θα βοηθήσει ειδικά στη διδασκαλία της Ιστορίας.
      Τώρα για τα θεατρικά που ρώτησες, Σοφία, αν ενδιαφέρεσαι να τα δεις πατάς επάνω στους δύο τίτλους και μπορείς να τα διαβάσεις όπως επίσης και άλλα θεατρικά που έχω γράψει.

  6. mastermeeple Says:

    Κατ’ αρχήν Θωμά να σε συγχαρώ για την επιτυχημένη εκδήλωση.Όταν τα παιδιά μου θα πάνε σχολείο, θα είναι ευχής έργον να έχουν τέτοιους διδασκάλους που θα τα κάνουν να αγαπήσουν την ιστορία και να μάθουν από αυτήν και για αυτήν.Το βάρος που θα πέσει σε εμάς σπίτι είναι η ευθύνη να υποστηρίξουμε όσο μπορούμε αυτήν την προσπάθεια, να θυμηθούμε και να μάθουμε και μεις μαζί με αυτά.Πιστεύω ότι τα κανάλια, όπως και εσύ λες λατρεύουν την καταστροφολογία και ψάχνουν τις εξαιρέσεις, και βλέπω και γω από τα ανήψια μου που είναι και τα 3 στις πρώτες τάξεις του δημοτικού πως οι δασκάλοι τους και οι γονείς τους κάνουν πολύ καλή δουλεια.
    Την καλησπέρα μου!

  7. Θωμάς Says:

    Ευχαριστώ mastermeeple. Χαίρομαι που είσαι ευχαριστημένος με τους δασκάλους που έχουν τα ανήψια σου. Εύχομαι να συμβεί το ίδιο και όταν τα παιδιά σου πάνε σχολείο. Έχεις δίκιο που υπογραμμίζεις τη βοήθεια των γονέων απο το σπίτι που είναι καθοριστική για την παιδεία που θα αποκτήσουν τα παιδιά.

  8. Τελευταίος Says:

    Μπράβο σου Θωμά. Μακάρι και τα δικά μου παιδιά να βρουν δασκάλους που να αξίζουν να ονομάζονται δάσκαλοι, όπως εσύ. Η ενασχόλησή σου με τη διδασκαλία μοιάζει να είναι τέχνη ή τουλάχιστον έτσι θέλεις να είναι απ’ ότι καταλαβαίνω. Τα θερμά μου συγχαρητήρια κι εύχομαι ολόψυχα να συνεχίσεις με το ίδιο πάθος τη δουλειά σου. Τα ελληνόπουλα χρειάζονται άξιους δασκάλους κι όχι απλούς δημοσίους υπαλλήλους που κάνουν τη δουλεία αυτή από αγγαρεία. Μπράβο και πάλι.

  9. Θωμάς Says:

    Από αγγαρεία δεν την κάνω τη δουλειά, αυτό είναι σίγουρο. Τώρα, αν τα καταφέρνω και στο μάθημα όπως τα κατάφερα στη γιορτή αυτό, Κώστα, δεν είναι δεδομένο. Είναι η μόνιμη ανησυχία μου γιατί καμιά φορά οι δάσκαλοι κάνουν το λάθος και επικεντρώνονται στα αντικείμενα διδασκαλίας που τους αρέσουν.
    Ευχαριστώ, πάντως για το μπράβο.

  10. αναστασία Says:

    Μπράβο για την όμορφη γιορτή,
    κι ενα ακόμα μπραβο και για όλο τον κόπο σας και (εμ, είναι και το επαγγελματικό ενδιαφέρον στη μέση) για τα τραγούδια που διαλεξατε.
    «Τσάμικος», «Μπαρμπα Γιαννη Μακρυγιάννη», «το χαραμα επήρα» (οι «παραστασεις», τι σημαντικός δίσκος!), σπουδαία τραγούδια.

  11. Θωμάς Says:

    Ευχαριστώ, Αναστασία. Πράγματι όσο καλά και να είναι τα κείμενα που ακούγονται σε μια γιορτή, χωρίς σωστή επιλογή των τραγουδιών και εννοείται χωρίς σωστή διδασκαλία των τραγουδιών, καλό αποτέλεσμα δε βγαίνει.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: