ακρατέστατος, υβριστότατος, βιαιότατος

Ο Αλκιβιάδης (450-404 π.Χ.) ήταν Αθηναίος πολιτικός, ρήτορας και στρατηγός. Ήταν ανηψιός του Περικλή και είχε μεγάλες στρατηγικές ικανότητες. Έμεινε στην ιστορία για την ομορφιά και την εξυπνάδα του, αλλά και για τις υπέρμετρες φιλοδοξίες, το θράσος του και την έλλειψη σύνεσης. Δολοφονήθηκε σε ηλικία 46 χρονών, πρόλαβε όμως να δημιουργήσει αλλεπάλληλα σκάνδαλα, στα οποία αναφέρεται εκτενώς η Ζακλίν ντε Ρομιγί στο βιβλίο της «ΑΛΚΙΒΙΑΔΗΣ»:

Ήταν τουλάχιστον καλός σύζυγος; Όχι, βέβαια. Η γυναίκα του είδε ότι ο Αλκιβιάδης έκανε συντροφιά με ξένες ή Αθηναίες ερωμένες, ώσπου στο τέλος σηκώθηκε αυτή και έφυγε, και πήγε στου αδελφού της. Ο Αλκιβιάδης δεν έδωσε σημασία, αλλά συνέχιζε την ίδια ζωή. Και εκείνη κατέθεσε αίτηση διαζυγίου. Το διαζύγιο των γυναικών ήταν κάτι σπάνιο και το έβλεπαν με κακό μάτι, αλλά υπήρχε. Την ημέρα όμως της εκδίκασης, όπως διηγείται ο Πλούταρχος, ο Αλκιβιάδης «παρουσιάστηκε ξαφνικά, τη σήκωσε στα χέρια κι έφυγε περνώντας μέσα από την αγορά, καθώς την πήγαινε στο σπίτι του. Κανένας δεν τόλμησε να εναντιωθεί ή να του πάρει από τα χέρια τη γυναίκα». Αν και κατά τον Πλούταρχο δεν ήταν τελείως παράνομο, ήταν όμως μία ακόμα θρασύτητα του ωραίου Αλκιβιάδη.
Κι άλλες γυναίκες πέρασαν από τη ζωή του: μετά την κατάληψη της Μήλου από τους Αθηναίους, το 416, οι άνδρες του νησιού θανατώθηκαν όλοι και οι γυναίκες σύρθηκαν στη σκλαβιά: ο Αλκιβιάδης πήρε μία από αυτές για σύντροφο και ανέθρεψε το παιδί που απέκτησε μαζί της. Δεν έχουμε λόγο ν’ αμφιβάλλουμε για το γεγονός. Αλλά, αν ο Πλούταρχος το αναφέρει ως δείγμα ανθρωπιάς, ευθύς αμέσως βλέπουμε ότι ο αφέντης εξυπηρετεί τον εαυτό του και τα πάθη του σε βάρος ενός μικρού λαού, του οποίου η μοίρα θα μείνει για πάντα όνειδος για την Αθήνα.

Εξόριστος στη Σπάρτη, ο Αλκιβιάδης οφείλει τα πάντα στους καινούργιους του φίλους. Τι κάνει τότε; Σύμφωνα με τα κείμενα, επωφελείται από την απουσία του βασιλιά της Σπάρτης σε εκστρατεία, για να γοητεύσει τη γυναίκα του και ν’ αποκτήσει μαζί της ένα παιδί (κι άλλο ένα!). Ακόμα και η βασίλισσα, όπως λένε, από το πάθος της, όταν δεν την άκουγε κανείς, ονόμαζε αυτό το παιδί Αλκιβιάδη! Ωραίο σκάνδαλο… Όσο για τον ήρωά μας, κομπάζει, γεμάτος έπαρση, ότι φέρθηκε έτσι ώστε οι απόγονοί του να γίνουν κάποτε βασιλιάδες της Σπάρτης! Ο σύζυγος ήταν λιγότερο υπερήφανος όταν οι υπολογισμοί του τον βεβαίωσαν για την ατυχία του (ένας σεισμός, που εύκολα χρονολογείται, έδιωξε τον ωραίο Αθηναίο από το δωμάτιο της βασίλισσας).

Ας αφήσουμε όμως τα χρόνια κι ας φτάσουμε στο τέλος! Ο Αλκιβιάδης είναι πάλι εξόριστος. Βρίσκεται σε ένα χωριό της Φρυγίας με μια εταίρα, την Τιμάνδρα. Πεθαίνει εκεί δολοφονημένος.

Τους δολοφόνους δεν τους είχαν στείλει πολιτικοί του αντίπαλοι, αλλά τα θύματα ενός άλλου σκανδάλου: «έχοντας διαφθείρει μια νέα γυναίκα από γνωστή οικογένεια, την είχε μαζί του, και τα αδέλφια της γυναίκας δεν ανέχτηκαν την προσβολή και έκαψαν νύχτα το σπίτι… και τον σκότωσαν όταν αυτός πηδούσε από τη φωτιά». Έτσι κόπηκαν μέσα στη νύχτα οι μέρες του γοητευτικού Αλκιβιάδη.

αποσπάσματα από το βιβλίο της ΖΑΚΛΙΝ ΝΤΕ ΡΟΜΙΓΙ «ΑΛΚΙΒΙΑΔΗΣ»
Εκδόσεις ΤΟ ΑΣΤΥ
Μετάφραση Α. Αθανασίου – Κ. Μηλιαρέση


Ο Σωκράτης ψάχνει τον Αλκιβιάδη στο σπίτι της Ασπασίας
πίνακας του Τζον – Λέον Ζερόμ
από την Βικιπαίδεια

Ο Αλκιβιάδης αγαπούσε τις γυναίκες και οι κατακτήσεις του προκαλούσαν πολύ θόρυβο στην Ελλάδα. Τον απασχολούσε όμως επίσης, όπως συνηθιζόταν στην Αθήνα, και ο άλλος έρωτας. Το κάλλος του, κυρίως, τραβούσε πολλούς θαυμαστές που τον πολιορκούσαν συνήθως με επιτυχία.
Ο Πλούταρχος τον παρουσιάζει μερικές φορές σκληρό και θρασύτατο. Όπως με τον Άνυτο. Ο Άνυτος θα γίνει αργότερα ο κατήγορος του Σωκράτη. Τότε όμως σύχναζε σε αυτόν τον κύκλο και ήταν πολύ ερωτευμένος με τον Αλκιβιάδη. Μια μέρα έκανε ένα δείπνο και κάλεσε τον αγαπημένο του. Ο Αλκιβιάδης αρνήθηκε, μέθυσε στο σπίτι του και ύστερα εμφανίστηκε στο σπίτι του Άνυτου με μια παρέα διασκεδάζοντας. Διέταξε τότε τους δούλους του να πάρουν τα μισά χρυσά και αργυρά σκεύη που υπήρχαν εκεί. Οι καλεσμένοι έφριξαν, αλλά ο ερωτευμένος Άνυτος δεν παραπονέθηκε, αντίθετα παρατήρησε: «Μου φέρθηκε ευγενικά και διαλλακτικά, γιατί παρ’ όλο που μπορούσε να τα πάρει όλα, μου άφησε ωστόσο τα μισά».

Δεν έλεγε, βέβαια, πάντοτε όχι. Και σε αυτόν τον τομέα δεν φοβόταν το σκάνδαλο. Διηγούνται ότι όταν ήταν μικρός, κάποια μέρα εξαφανίστηκε. Ανησύχησαν και σκέφτηκαν να τον αναζητήσουν με δημόσια έρευνα. Ο Περικλής αρνήθηκε. Το παιδί ήταν στου Δημοκράτη, έναν από τους εραστές του. Και ο περίφημος άνδρας έκρινε ότι ήταν καλύτερα ν’ αποφύγουν το θόρυβο και να εκθέσουν έτσι το αγόρι. Ο Αλκιβιάδης όμως δεν είχε ποτέ τέτοια σύνεση.
Τα κείμενα υπαινίσσονται συχνά αυτές τις σχέσεις. Μιλούν για τους εραστές του Αλκιβιάδη και φαίνεται να υπήρχε μία ολόκληρη ατμόσφαιρα κυνηγητού και ηδονής στην οποία ζούσε ο νεαρός.

Ο Ξενοφών στα Απομνημονεύματα του απονέμει έπαθλον για τρία ελαττώματα ιδιαίτερα ειδεχθή κατά την ελληνική ηθική: του έλειπε, περισσότερο από κάθε άλλον, η αυτοσυγκράτηση, ακρατέστατος, έφτανε στις υπερβολές ή στις προσβολές, υβριστότατος, όπως και στη βία, βιαιότατος.

αποσπάσματα από το βιβλίο της ΖΑΚΛΙΝ ΝΤΕ ΡΟΜΙΓΙ «ΑΛΚΙΒΙΑΔΗΣ»
Εκδόσεις ΤΟ ΑΣΤΥ
Μετάφραση Α. Αθανασίου – Κ. Μηλιαρέση

 
Ο Σωκράτης σέρνει τον Αλκιβιάδη από την αγκαλιά της Αισθησιακής Ευχαρίστησης
πίνακας του Τζον – Μπαμπτίστ Ρεγκνόλτ
από την Βικιπαίδεια

 

Ποια ήταν όμως η σχέση Σωκράτη – Αλκιβιάδη;

Παντού ο Σωκράτης παρουσιάζεται σαν ένας από τους θαυμαστές του Αλκιβιάδη. Ο Πλούταρχος μιλάει για τον έρωτα του Σωκράτη προς τον Αλκιβιάδη.

Από όλες όμως τις μαρτυρίες προκύπτει μία βεβαιότητα: όποια κι αν ήταν τα αισθήματά του, ο Σωκράτης δεν απέβλεπε στη σωματική επαφή αλλά σε μια σχέση καθαρά πνευματική.

Όπως διηγείται ο Πλάτων…

Ο Αλκιβιάδης βρίσκεται με τον Σωκράτη, διώχνει τους υπηρέτες και περιμένει την πρώτη κίνηση στην οποία θέλει να υποκύψει: τίποτα! Τότε καλεί τον Σωκράτη να γυμναστούν μαζί χωρίς άλλους παρόντες: τίποτα! «Τον προσκαλώ λοιπόν εις δείπνον, απαράλλακτα όπως ένας εραστής που ζητεί να παραπλανήσει τον ερωμένον του». Ο Σωκράτης αργεί να δεχτεί και θέλει να φύγει αμέσως μετά το δείπνο. Ο Αλκιβιάδης επιμένει και τον αναγκάζει να μείνει… Η αφήγηση είναι γοητευτική και σχεδόν ειλικρινής. Το αποτέλεσμα ήταν ο Σωκράτης και ο Αλκιβιάδης να βρεθούν ξαπλωμένοι κάτω από το ίδιο σκέπασμα, χωρίς να συμβεί τίποτα άλλο, εκτός από μία ωραία συζήτηση για την εσωτερική και την εξωτερική ομορφιά. Η εσωτερική ομορφιά του Σωκράτη είχε θριαμβεύσει.

αποσπάσματα από το βιβλίο της ΖΑΚΛΙΝ ΝΤΕ ΡΟΜΙΓΙ «ΑΛΚΙΒΙΑΔΗΣ»
Εκδόσεις ΤΟ ΑΣΤΥ
Μετάφραση Α. Αθανασίου – Κ. Μηλιαρέση


«Θάνατος του Αλκιβιάδη»
πίνακας του Μισέλ ντε Νάπολι
από την Βικιπαίδεια

Λίγα ενδιαφέροντα στοιχεία για τον Αλκιβιάδη:

Ο Αλκιβιάδης είχε απεριόριστες στρατηγικές ικανότητες και συνέδεσε το όνομά του με μεγάλες στρατιωτικές νίκες της Αθήνας, ανάμεσά τους και η κατάληψη της Μήλου, στην οποία οι Αθηναίοι φέρθηκαν με πρωτοφανή σκληρότητα. Για την απόφαση αυτή μπορεί ο ίδιος να μην ήταν αποκλειστικά υπεύθυνος, αλλά σίγουρα είχε μεγάλο μερίδιο ευθύνης. 
Οι
 υπέρμετρες φιλοδοξίες του τον οδήγησαν να παρασύρει τους Αθηναίους σε μια ριψοκίνδυνη εκστρατεία στη Σικελία. Οι Αθηναίοι έκαναν το πρώτο λάθος να τον ακούσουν και στη συνέχεια έκαναν δεύτερο και μεγαλύτερο λάθος να τον ανακαλέσουν για να δικαστεί. Τι είχε συμβεί; Μια περίεργη και αδιευκρίνιστη μέχρι σήμερα υπόθεση: Η κοπή των κεφαλών των Ερμών. Η ιστορία είναι περίπλοκη -την εξηγεί με απλότητα και σαφήνεια η Ζακλίν ντε Ρομιγί-, τα στοιχεία εναντίον του Αλκιβιάδη δεν αρκούσαν για να τον καταδικάσουν, με αφορμή όμως αυτή την υπόθεση, βγήκε στην επικαιρότητα μια παλαιότερη ιστορία με πρωταγωνιστή τον Αλκιβιάδη, που είχε να κάνει με παρωδία των Ελευσίνιων μυστηρίων, και εδώ τα στοιχεία ήταν όντως ατράνταχτα εναντίον του.
Και τότε ο Αλκιβιάδης διαπράττει το μεγαλύτερο ατόπημα που διέπραξε ποτέ δημόσιος άνδρας στην παγκόσμια ιστορία. Καταφεύγει στη μεγάλη αντίπαλο της Αθήνας, τη Σπάρτη, και μάλιστα δίνει στους Σπαρτιάτες πολύ σημαντικές συμβουλές που είχαν τελικά ως αποτέλεσμα τη συντριβή του αθηναϊκού στόλου στη Σικελία και την αιχμαλωσία και το θάνατο χιλιάδων Αθηναίων αιχμαλώτων – οπλιτών από κακουχίες στα ορυχεία της Σικελίας.
Όμως και στη Σπάρτη ο Αλκιβιάδης δε θα μακροημερεύσει. Μόλις συνειδητοποίησε πως κινδυνεύει η ζωή του βρέθηκε στην Περσία, στην αυλή του πανίσχυρου σατράπη, Τισαφέρνη, ενώ το 407 επανέρχεται θριαμβευτικά στην Αθήνα με το αξίωμα του στρατηγού, για να εξοριστεί και πάλι λίγο αργότερα και να ζήσει τα τελευταία χρόνια της ζωής του στη Θράκη, κοντά στον Ελλήσποντο.
Εκεί βρέθηκε, από σύμπτωση,
μπροστά στην τελική ναυμαχία που έκρινε, υπέρ των Σπαρτιατών, το τέλος του πελοποννησιακού πολέμου. Ο Αλκιβιάδης έκανε μια προσπάθεια να φανεί χρήσιμος στην πατρίδα του, έστω και την τελευταία στιγμή. Παρουσιάστηκε αυθόρμητα μπροστά στους Αθηναίους στρατηγούς και προσπάθησε να τους κάνει να αντιληφθούν τα στρατηγικά τους λάθη. Ο αθηναϊκός στόλος είχε αράξει σε κακό σημείο, σε μια απλή παραλία, χωρίς πόλη κοντά του και συνεπώς μακριά από ανεφοδιασμό. Οι στρατηγοί επίσης άφηναν τα πληρώματα των καραβιών να βγαίνουν στη στεριά και να διασκορπίζονται, την ώρα που ο Σπαρτιάτης Λύσσανδρος βρισκόταν με τα καράβια του στην ανοιχτή θάλασσα και περίμενε την κατάλληλη στιγμή να επιτεθεί.
Οι Αθηναίοι στρατηγοί, Τυδεύς και Μένανδρος, δεν του έδωσαν σημασία και του είπαν να φύγει. Το αποτέλεσμα ήταν να επιβεβαιωθούν οι φόβοι του Αλκιβιάδη. Ο αθηναϊκός στόλος συνετρίβη και στην Αθήνα εγκατάσταθηκαν οι Τριάκοντα Τύραννοι.
Το τελευταίο επεισόδιο του εμφύλιου αυτού πολέμου έχει να κάνει με την τύχη των τριών χιλιάδων Αθηναίων αιχμαλώτων. Οι Σπαρτιάτες αποφάσισαν να θανατωθούν όλοι τους! Αυτή η σκληρότητα έχει την αιτία της στο γεγονός πως προηγουμένως οι Αθηναίοι είχαν αποφασίσει με ψήφισμα, στην περίπτωση που νικούσαν, να κόψουν το δεξί χέρι των αιχμαλώτων. Μάλιστα ο Αδείμαντος, ο μόνος Αθηναίος στρατηγός που ψήφισε εναντίον της απόφασης, παύθηκε και αργότερα κατηγορήθηκε για προδοσία από τον Κόνωνα. Όπως γράφει η Ζακλίν ντε Ρομιγί, το ψήφισμα έγινε γνωστό και εξαγρίωσε τους Σπαρτιάτες.

 

 Δεν είναι η πρώτη φορά που ασχολούμαστε με σκάνδαλα. Σε παλαιότερή μας ανάρτηση είχαμε δημοσιεύσει κείμενο της Ελένης Βλάχου για ένα σκάνδαλο που συγκλόνισε την Αθήνα του 1938.

14 Σχόλια to “ακρατέστατος, υβριστότατος, βιαιότατος”

  1. Σοφία Κανταράκη Says:

    Για μια ακόμη φορά, Θωμά, με συνεπήρε το άρθρο σου.Κατατοπιστικό και εμπεριστατωμένο, αποδεικνύει την συνέχεια του ελληνικού γονιδίου.
    Τι προσπαθούμε να αλλάξουμε;
    Φιλιά.

  2. Θωμάς Says:

    Ναι, Σοφία, εκεί ακριβώς ήθελα κι εγώ να επικεντρώσω την προσοχή μου…

  3. Σοφία Says:

    Έχεις διαβάσει το βιβλίο του Πρέσσφιλντ » Οι άνεμοι του πολέμου»; Ιστορικό μυθιστόρημα για τον Αλκιβιάδη και τον Πελοποννησιακό Πόλεμο. Πολλοί μπορεί να διαφωνούν για τον συγγραφέα και την ενασχόληση του με θέματα της αρχαιότητας, εμένα όμως μου αρέσει.

    • Θωμάς Says:

      Δεν το έχω διαβάσει. Κατά σύμπτωση που πρότειναν πρόσφατα να διαβάσω ένα άλλο του ίδιου συγγραφέα που είναι για τις Θερμοπύλες, αλλά μάλλον θα προτιμήσω αυτό που λες εσύ.

  4. Τελευταίος Says:

    Πολλά λέγονται και πολλά έχουν γραφτεί για τον Αλκιβιάδη. Εσύ τα συγκέντρωσες σ’ ένα περιεκτικότατο κείμενο, το οποίο είναι τόσο καλογραμμένο που δύσκολα παίρνεις το λογισμό σου από πάνω του.

    Κι όπως λέει και η κα Κανταράκη πιο πάνω, το γονιδίωμα δεν αλλάζει…

    • Θωμάς Says:

      Μελετώντας ιστορία σε αυτό το συμπέρασμα καταλήγεις.
      Γράφοντας τις απαντήσεις στα σχόλια, ξέρεις τι σκέφτηκα Κώστα; Μήπως θα έπρεπε να υπάρχει -εκτός από την Ιστορία- ένα ξεχωριστό μάθημα στα σχολεία, που να λέγεται Ιστορία των εμφύλιων πολέμων της Ελλάδας και γιατί όχι ένα ακόμα που να λέγεται ιστορία των ξένων παρεμβάσεων;
      Γιατί δεν πρόλαβα να γράψω στην ανάρτηση, η Ρομιγί γράφει πως οι Πέρσες έπαιξαν μεγάλο ρόλο στη διαμάχη Αθηναίων και Σπαρτιατών, μάχη γινόταν ποια πόλη θα εξασφαλίσει τα περσικά χρήματα για την κατασκευή καραβιών, κι οι απεσταλμένοι πήγαιναν κι έρχονταν.

  5. Σοφία Says:

    Και αυτό για τις Θερμοπύλες ωραίο είναι » Οι Πύλες της Φωτιάς» λέγεται και νομίζω ότι αυτό έγραψε πρώτα. Επίσης του ιδίου καλό είναι και το τελευταίο» Η ματωμένη εκστρατεία» ένας στρατιώτης του Μεγάλου Αλεξάνδρου αφηγείται. Εμένα μου αρέσει το ιστορικό μυθιστόρημα αλλά δεν νομίζω ότι όλοι οι συγγραφείς έχουν το απαιτούμενο ταλέντο. Επίσης το καλό ιστορικό μυθιστόρημα είναι και ένα εργαλείο στα χέρια του εκπαιδευτικού. Η επιλογή βέβαια έχει και υποκειμενικά κριτίρια.

    • Θωμάς Says:

      Να σου πω την αλήθεια επειδή είναι Αμερικανός, δεν έβλεπα με καλό μάτι τα βιβλία του για την Ελλάδα, αλλά τώρα που ακούω καλά λόγια από διαφορετικούς ανθρώπους είναι σίγουρο πως θα τα διαβάσω.
      Όσο για το ιστορικό μυθιστόρημα, θεωρώ πως δεν υπάρχει καλύτερος τρόπος για να μάθεις ιστορία και συμφωνώ πως είναι ένα χρήσιμο εργαλείο για διδασκαλία.

  6. GB Says:

    Βρίσκω το άρθρο αρκετά προκατειλημένο σαν ο Αλκιβιάδης νάναι ένας μικροαστός στο καπιταλιστικό σύστημα εξ αιτίας της μυθιστορίας της Ρομιγύ άραγε; «Ο Ξενοφών στα Απομνημονεύματα»; ο Ξενοφών ο μισθοφόρος τού Κύρου; μάλλον πρόκειται για εφημερίδα της εποχής, όπως είναι μπεκρύς ή πράκτορας της μίας ή της άλλης δύναμης και είτε δοξάστηκε ως πρώτος είτε ως έσχατος. Εχει δυσκολίες η προσωποποίηση της ιστορίας

    • Θωμάς Says:

      Γιώργο, πράγματι με επηρέασε η Ρομιγί, αλλά και το βιβλίο «Ο κύριος μου ο Αλκιβιάδης» που είχα διαβάσει πολύ παλιά, του Α. Βλάχου, νομίζω τα ίδια έγραφε στο θέμα της προδοσίας και του χαρακτήρα του, γιατί για το θέμα της ομοφυλοφιλίας -αν θυμάμαι καλά- δεν έγραφε τίποτα.

  7. newagemama Says:

    Bίος και πολιτεία! Ευφυία και αλητεία μαζί, πολύ επικίνδυνος συνδυασμός. Ασκεί μια γοητεία πάντως η προσωπικότητά του ακόμα…

  8. Θωμάς Says:

    Από τις πιο ενδιαφέρουσες προσωπικότητες της αρχαίας Ελλάδας. Έζησε όμως και σε χρόνια ενδιαφέροντα.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: