επίσκεψη στη Βεργίνα

Επισκεφτήκαμε, με τους μαθητές μου, το μουσείο της Βεργίνας, λίγο πριν το Πάσχα, και ήταν πραγματικά μια αξέχαστη εμπειρία τόσο για τα παιδιά όσο και για εμάς τους δασκάλους που τα συνοδέψαμε.
Σκέφτομαι πως είμαστε πολύ τυχεροί που ζούμε σε απόσταση μιάμισης ώρας περίπου από τη Βεργίνα γιατί τόσα σχολεία στην Ελλάδα, και στον υπόλοιπο κόσμο, δεν μπορούν να πραγματοποιήσουν αυτή την επίσκεψη. Μεταξύ άλλων είδαμε τις επιτύμβιες στήλες με τα γραμμένα ελληνικά ονόματα, το χρυσό στεφάνι του Φιλίππου, το επίσης χρυσό διάδημα της συζύγου του, την πανοπλία του Φιλίππου, τη χρυσή λάρνακα με το αστέρι της Βεργίνας και τη ζωγραφιά με την αρπαγή της Περσεφόνης. 
Μια εβδομάδα πριν την επίσκεψη άρχισα να δίνω στους μαθητές μου πληροφορίες για τα ευρήματα της Βεργίνας, πληροφορίες που άντλησα κυρίως από το εξαιρετικό βιβλίο της Θέτης Χορτιάτη «Στη Βέροια, στη Βεργίνα», εκδόσεις ΚΕΔΡΟΣ και από τα:  
http://history-of-macedonia.com/wordpress/2010/04/11/mouseio-basilikon-tafon-aigon/.
http://odysseus.culture.gr/h/4/gh430.jsp?obj_id=14051

Κάποιες από τις πληροφορίες αυτές είναι οι ακόλουθες:

Στη Βεργίνα βρίσκονταν οι αρχαίες Αιγές. Ήταν πανάρχαια συνήθεια να θάβονται στις Αιγές οι βασιλιάδες της Μακεδονίας.
Το 1979 βρέθηκαν, από τον Μανόλη Ανδρόνικο, στη Βεργίνα τρεις βασιλικοί τάφοι. Από τους τρεις, οι δύο βρέθηκαν ασύλητοι. Από τους τρεις τάφους ο μεγαλύτερος τάφος, που ήταν και ασύλλητος, είναι του Φιλίππου του Β΄.
Οι αρχαίοι μακεδονικοί τάφοι είναι ολόκληρα οικοδομήματα, σαν μικροί ναοί, με έναν ή περισσότερους θαλάμους, μεγάλους σαν δωμάτια. Είναι υπόγεια κτίρια, χωμένα κάτω από τύμβους ή τούμπες, που είναι μικροί ή μεγάλοι λόφοι.


πρόσοψη του τάφου του Φιλίππου Β΄

Μέταλλα γεννούσε η γη των Μακεδόνων, όλα τα ποτάμια της Μακεδονίας κατέβαζαν χρυσάφι, η Χαλκιδική είχε χαλκό, το Δύσορο μεταλλείο ασημιού. Στο Παγγαίο ήταν τα χρυσωρυχεία με το νομισματοκοπείο του Φιλίππου του Β΄ και εκεί για πρώτη φορά στην Ευρώπη έκοψε νομίσματα χρυσά, τους στατήρες, για να μιμηθεί το Δαρείο.
Στη Βεργίνα βρέθηκαν πολλά δείγματα μεταλλοτεχνίας, από χρυσάφι, ασήμι, χαλκό: στεφάνια, κοσμήματα, όπλα, αγγεία, σκεύη και άλλα αντικείμενα. Το ωραιότερο όμως είναι το χρυσό στεφάνι του Φιλίππου, που παριστάνει κλαδί χρυσής βελανιδιάς με χρυσά βελανίδια, γιατί η βελανιδιά ήταν το ιερό δέντρο του Δία.
Έχει 313 φύλλα και 68 βελανίδια!


Η χρυσή λάρνακα που περιείχε τα οστά του Φιλίππου Β΄και το χρυσό στεφάνι που όπως φαίνεται φορούσε ο νεκρός όταν το σώμα του παραδόθηκε στις φλόγες.
από το http://odysseus.culture.gr/h/4/gh430.jsp?obj_id=14051

Όταν πέθαινε κάποιος Μακεδόνας, οι δικοί του έκαιγαν μετά το σώμα του, στη συνέχεια έπλεναν με κρασί τα οστά του και, τυλιγμένα σε πολύτιμο ύφασμα, τα τοποθετούσαν σ’ ένα κουτί, σε μια λάρνακα ή σε μια οστεοδόχο υδρία. Μετά αράδιαζαν τριγύρω τα αγαπημένα του αντικείμενα κι έκλειναν τον τάφο έτσι, που να μην ανοίξει πια ποτέ.
Στη χρυσή λάρνακα του προθαλάμου βρέθηκε ένα χρυσό διάδημα και τα οστά μιας νεαρής γυναίκας, προφανώς συζύγου του νεκρού βασιλιά.

Η χρυσή λάρνακα του προθαλάμου
από το
http://odysseus.culture.gr/h/4/gh430.jsp?obj_id=14082 

Το χρυσό γυναικείο διάδημα που βρέθηκε στη λάρνακα του προθαλάμου
από το http://odysseus.culture.gr/h/4/gh430.jsp?obj_id=14101 

Σε ποια σύζυγο ανήκε όμως αυτό το διάδημα; Η τελευταία σύζυγος του Φιλίππου, Κλεοπάτρα σκοτώθηκε αργότερα. Επομένως το διάδημα ανήκε στη Μήδα, πριγκίπισσα από τη Θράκη, που ο Φίλιππος παντρεύτηκε όταν γύριζε από την εκστρατεία στη Σκυθία, το 339 π.Χ. Υπακούοντας στο έθιμο της φυλής της, η νεαρή φαίνεται πως αυτοκτόνησε, όταν δολοφονήθηκε ο βασιλιάς και έγινε για τους Μακεδόνες, που δεν ήταν εξοικειωμένοι σε τέτοιες ενέργειες, πρότυπο συζυγικής αρετής και πίστης.

Οι πληροφορίες αντλήθηκαν:

από το βιβλίο της Θέτης Χορτιάτη:
«Στη Βέροια, στη Βεργίνα», εκδόσεις ΚΕΔΡΟΣ

από το
http://odysseus.culture.gr/h/4/gh430.jsp?obj_id=14101

και από το
http://history-of-macedonia.com/wordpress/2010/04/11/mouseio-basilikon-tafon-aigon/

 

Είναι ασύλητος! Είναι κλειστός!

Ο Μανόλης Ανδρόνικος διηγείται το χρονικό της ανακάλυψης του τάφου του Φιλίππου Β΄ στη Βεργίνα:

Πήρα το τσαπάκι της ανασκαφής, που έχω μαζί μου από το 1952, έσκυψα στο λάκκο και άρχισα να σκάβω με πείσμα και αγωνία το χώμα κάτω από το κλειδί της καμάρας. Ολόγυρα ήταν μαζεμένοι οι συνεργάτες μου. (…) Συνέχισα το σκάψιμο και σε λίγο ήμουν βέβαιος. Η πέτρα του δυτικού τοίχου ήταν στη θέση της, απείραχτη, στέρια. (…) -Είναι ασύλητος! Είναι κλειστός! Ήμουν ευτυχισμένος βαθιά. Είχα λοιπόν βρει τον πρώτο ασύλητο μακεδονικό τάφο. Εκείνη τη στιγμή δεν ενδιαφερόμουν για τίποτε άλλο.

Εκείνη τη νύχτα -όπως και όλες τις επόμενες- στάθηκε αδύνατο να κοιμηθώ περισσότερο από δυο τρεις ώρες. Γύρω στις 12, τα μεσάνυχτα, πήρα το αυτοκίνητο και πήγα να βεβαιωθώ αν οι φύλακες ήταν στη θέση τους. Το ίδιο έγινε και στις 2 και στις 5 το πρωί. 

Οπωσδήποτε, συλλογιζόμουν, μέσα στη σαρκοφάγο πρέπει να κρύβεται μια ωραία έκπληξη. Η μόνη δυσκολία που συναντήσαμε ήταν πως την ώρα που ανασηκώναμε το κάλυμμα, είδαμε καθαρά πια το περιεχόμενο και έπρεπε να μπορέσουμε να κρατήσουμε την ψυχραιμία μας και να συνεχίσουμε τη δουλειά μας, μόλο που τα μάτια μας είχαν θαμπωθεί απ’ αυτό που βλέπαμε και η καρδιά μας πήγαινε να σπάσει από συγκίνηση. Μέσα στη σαρκοφάγο υπήρχε μια ολόχρυση λάρνακα. Επάνω στο κάλυμμά της ένα επιβλητικό ανάγλυφο αστέρι με δεκάξι ακτίνες, και στο κέντρο του ένας ρόδακας. 

Με πολλή προσοχή και περισσότερη συγκίνηση ανασήκωσα το κάλυμμα με το αστέρι πιάνοντάς το από τις δυο γωνίες της μπροστινής πλευράς. Όλοι μας περιμέναμε να δούμε μέσα σ’ αυτήν τα καμένα οστά του νεκρού. Όμως αυτό που αντικρίσαμε στο άνοιγμά της μας έκοψε για μιαν ακόμη φορά την ανάσα, θάμπωσε τα μάτια μας και μας πλημμύρισε δέος: πραγματικά μέσα στη λάρνακα υπήρχαν τα καμένα οστά. (…) Αλλά το πιο απροσδόκητο θέαμα το έδινε ένα ολόχρυσο στεφάνι από φύλλα και καρπούς βελανιδιάς που ήταν διπλωμένο και τοποθετημένο πάνω στα οστά. Ποτέ δεν είχα φανταστεί τέτοια ασύληπτη εικόνα. 

Μπορώ να φέρω στη συνείδησή μου ολοκάθαρα την αντίδραση που δοκίμασα καθώς έλεγα μέσα μου: “Αν η υποψία που έχεις, πως ο τάφος ανήκει στον Φίλιππο, είναι αληθινή -και η χρυσή λάρνακα ερχόταν να ενισχύσει την ορθότητα αυτής της υποψίας- κράτησες στα χέρια σου τη λάρνακα με τα οστά του. Είναι απίστευτη και φοβερή μια τέτοια σκέψη, που μοιάζει εντελώς εξωπραγματική”. Νομίζω πως δεν έχω δοκιμάσει ποτέ στη ζωή μου τέτοια αναστάτωση, ούτε και θα δοκιμάσω ποτέ άλλοτε. 

αποσπάσματα από το βιβλίο του ΜΑΝΟΛΗ ΑΝΔΡΟΝΙΚΟΥ “ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΗΣ ΒΕΡΓΙΝΑΣ” Εκδόσεις ΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΗΣ 

 
«Η αρπαγή της Περσεφόνης από τον Πλούτωνα» βρέθηκε στο εσωτερικό του συλημένου βασιλικού τάφου της Βεργίνας
(η φωτογραφία είναι από το http://www.komvos.edu.gr/mythology/ent2/2_arpages.html)

 

Οι Αιγές και ένα παράξενο μετεωρολογικό φαινόμενο

Για πολλά χρόνια οι επιστήμονες θεωρούσαν πως οι Αιγές, η παλιά πρωτεύουσα των Μακεδόνων, βρίσκονταν στην Έδεσσα. Ο Μ. Ανδρόνικος σχολιάζει  το πρόβλημα της ταύτισης των Αιγών με την Έδεσσα:

Κανένας ιστορικός ή αρχαιολόγος δεν είχε αμφισβητήσει την ταύτιση Αιγών και Έδεσσας, μολονότι υπήρχαν κάποιοι βασικοί λόγοι, που θα έπρεπε να δημιουργήσουν ισχυρές υποψίες για την ακρίβειά της. (1) Η παράξενη και μοναδική περίπτωση μιας πόλης με δύο ονόματα. (…) (2) Ο αρχαίος γεωγράφος Πτολεμαίος, αντιγράφοντας τις μακεδονικές πόλεις, δίνει διαφορετικά γεωγραφικά στίγματα για την Έδεσσα και για τις Αιγές. (…) (3) Σε κάποιο κείμενο του Πλουτάρχου αναφέρεται η Έδεσσα και λίγο παρακάτω οι Αιγές. (…)
Ωστόσο την αποφασιστική αντιμετώπιση του προβλήματος της τοποθεσίας των Αιγών τη χρωστούμε στον Άγγλο ιστορικό Νίκολας Χάμοντ. (…) Ο Χάμοντ συγκέντρωσε όλες τις γραπτές πηγές, αλλά και όλα τα δεδομένα που είχαν προσκομίσει οι αρχαιολογικές έρευνες ως τώρα. (…) Ο Χάμοντ συμπλήρωνε τις γνώσεις του με άμεση και εξαντλητική γνώση της περιοχής. Με απλά λόγια, τη Μακεδονία τη γνώρισε όχι μονάχα από τα βιβλία των άλλων, αλλά και την περπάτησε βήμα με βήμα. Έτσι στο συνέδριο για την Αρχαία Μακεδονία, που έγινε στη Θεσσαλονίκη στα 1968, υποστήριξε πως οι Αιγές, η πρώτη και σεβαστή πρωτεύουσα των Μακεδόνων, πρέπει να τοποθετηθεί στη σημερινή Βεργίνα και όχι στην Έδεσσα. Την πρότασή του τη στήριξε, πέρα από τους λόγους που αναφέραμε πρωτύτερα, και σε δύο τουλάχιστον πολύ σημαντικές παρατηρήσεις: (1) Ο Θεόφραστος, ο γνωστός μαθητής του Αριστοτέλη, αναφέρει ότι στις Αιγές παρατήρησε ένα περίεργο, μετεωρολογικό φαινόμενο: όταν φυσά βοριάς, τα σύννεφα, αντί να κινούνται από βορρά προς νότο, όπως θα ήταν φυσικό, ακολουθούν ανάστροφη πορεία και κινούνται από νότο προς βορρά. Κάτι τέτοιο είναι τελείως αδύνατο να συμβαίνει στην Έδεσσα, είναι όμως λογικό να συμβαίνει στη Βεργίνα, όπου οι βόρειοι άνεμοι χτυπούν στις πυκνές οροσειρές που απλώνονται στα νότια της περιοχής, με αποτέλεσμα να αναστρέφεται η φορά τους και να ωθούν τα σύννεφα προς βορρά (ύστερα από λίγα χρόνια ένας νεότερος ιστορικός έγραψε πως παρατήρησε ο ίδιος το φαινόμενο στη Βεργίνα). (2) Ένας ανταπαιτητής του θρόνου του Φιλίππου, ο Αργαίος, κινήθηκε από την παραλία της Πιερίας προς τις Αιγές, όπου είχε συνεργάτες, για να εξεγείρει την παλιά πρωτεύουσα κατά του Φιλίππου. Δεν κατόρθωσε όμως να επιτύχει το σκοπό του και γύρισε αμέσως άπρακτος. Όλες αυτές οι κινήσεις του είναι ακατανόητες αν οι Αιγές βρίσκονταν πραγματικά στη σημερινή Έδεσσα, γιατί θα ήταν αδύνατο να φτάσει ως εκεί και να επιστρέψει χωρίς να τον αντιληφθεί ο Φίλιππος, που βρισκόταν στην Πέλλα.

ΜΑΝΟΛΗΣ ΑΝΔΡΟΝΙΚΟΣ «ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΗΣ ΒΕΡΓΙΝΑΣ»
ΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΗΣ

Ο Μανόλης Ανδρόνικος μιλάει για τα ευρήματα της Βεργίνας και αφηγείται το ιστορικό των ανασκαφών στο:
http://www.ert-archives.gr/V3/public/pop-view.aspx?tid=4923&tsz=0&act=mMainView

 

6 Σχόλια to “επίσκεψη στη Βεργίνα”

  1. GB Says:

    H αρχαιολογία παρούσα στις σημερινές καταστάσεις όπως φαίνεται και στον επίλογο(2) τού Μ. Ανδρόνικου

  2. Τελευταίος Says:

    Έχω βρεθεί στο χώρο αυτό πολλές φορές. Είναι πράγματι καταπληκτικός και νομίζω ότι όλα τα σχολεία, ακόμα και τα μακρινά, πρέπει να περάσουν από εκεί…

  3. Θωμάς Says:

    Είναι ίσως ο μοναδικός αρχαιολογικός χώρος στον οποίο εκτίθενται τόσα πολλά προσωπικά αντικείμενα ενός μεγάλου της ιστορίας.
    Και βέβαια ήταν πανεύξυπνη η απόφαση να χτιστεί το μουσείο στο χώρο μέσα στην τούμπα, κυριολεκτικά δίπλα στους τάφους.

  4. Mary Ka Says:

    Η διδακτορική διατριβή του Μανώλη Ανδρόνικου έχει τίτλο «ο Πλάτων και η Τέχνη» και είναι εξαιρετική.

  5. Θωμάς Says:

    Ευχαριστώ, Mary. Ό,τι κείμενο του Ανδρόνικου έχω διαβάσει ήταν εξαιρετικά ενδιαφέρον. Ελπίζω να το βρω στη δημοτική βιβλιοθήκη της Θεσσαλονίκης.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: