μια μεταρρύθμιση που πέτυχε

Για μεταρρυθμίσεις ακούμε συνέχεια απ’ όλες τις ελληνικές κυβερνήσεις -ειδικά των τελευταίων ετών- και μεταρρυθμίσεις, δυστυχώς, δε βλέπουμε ποτέ. Διαβάζοντας όμως -μετά από προτροπή της φίλης Σοφίας του ofisofi-το βιβλίο του Στίβεν Πρέσφιλντ «Άνεμοι Πολέμου», είδα πως για μια πετυχημένη μεταρρύθμιση δεν απαιτείται πολύς χρόνος και χρήμα. Αρκεί να βρεθεί ο κατάλληλος άνθρωπος στην κατάλληλη θέση και μέσα σ’ ένα χρόνο ο στρατός των πλαδαρών, αμάθητων στον πόλεμο και ελλιπώς εξοπλισμένων Συρακουσίων μετατρέπεται σ’ ένα αξιόμαχο στράτευμα ικανό να κατατροπώσει το φοβερό και ανίκητο εκστρατευτικό σώμα των Αθηναίων. Ο άνθρωπος αυτός ήταν ο Σπαρτιάτης Γύλιππος που…

…ήρθε στη Σικελία με τέσσερα μόνο πλοία, δύο γραφείς, ένα νεαρό υπολοχαγό και μια χούφτα είλωτες που υπηρετούσαν ως ναύτες. Μέσα σε δώδεκα μήνες είχε φέρει τα πάνω κάτω. Άρχισε με το ναυτικό των Συρακουσίων. Πριν από τον ερχομό του φορούσαν εκθαμβωτικές στολές σαν τα παγόνια, ανάλογα με το βαθμό τους. Ο Σπαρτιάτης πολέμαρχος απαγόρευσε όλα τα χρώματα εκτός από το λευκό και έκαψε τα ατιμωτικά αυτά κουρέλια δημοσίως, εγκαινιάζοντας τη γιορτή του Γυμνού Ποσειδώνα – Γυμνοπαιδίες στα δωρικά. Για να σηκώνει τους άντρες του από το κρεβάτι, σκαρφίστηκε μια θυσία τα χαράματα και ζήτησε τη συμμετοχή όλων των διοικητών. Απαγόρευσε οποιοδήποτε κάλυμμα για το κεφάλι, αφενός για να εξαλείψει κάθε διάκριση από ματαιοδοξία, αλλά κυρίως για να μαυρίσουν οι άντρες του από τον ήλιο και να αποκτήσουν σφρίγος.
Το Μικρό Λιμάνι, που τα ναυπηγεία του ήταν στο έλεος των Αθηναίων πλιατσικολόγων, ο Γύλιππος το οχύρωσε με παραθαλάσσιο τείχος και με φράχτες. Από πίσω έβαλε τους άντρες του να δουλεύουν. Οι ναυπηγοί και οι καραβομαραγκοί μέχρι τότε θεωρούνταν κατώτεροι τεχνίτες. Ο Γύλιππος το ανέτρεψε, παρασημοφορώντας τους και ανακηρύσσοντάς τους σωτήρες της πόλης. Πριν από τις μεταρρυθμίσεις του, οι νέοι κάτω των δεκαοκτώ δεν μπορούσαν να εγγραφούν στους καταλόγους της πόλης, ενώ όσοι είχαν περάσει τα εξήντα, ανεξάρτητα από τις ικανότητες και το σφρίγος τους, αποσύρονταν υποχρεωτικά. Ο Γύλιππος αναθεώρησε αυτές τις διατάξεις, προσελκύοντας στην ομάδα των ναυπηγών του τους λαμπρότερους νέους ως μαθητευόμενους και τους πιο πεπειραμένους ηλικιωμένους ως δασκάλους. Κατά το τέλος του χειμώνα το ναυτικό των Συρακουσίων διέθετε τόσα πολεμικά πλοία όσα και των πολιορκητών τους και οι αρχηγοί τους είχαν αποκτήσει τόση τόλμη ώστε να προκαλούν τους εισβολείς στη θάλασσα.

                  

Ο Γύλιππος ανανέωσε με τον ίδιο τρόπο και το στρατό. Οργάνωσε αγώνες για να ανακαλύψει όχι ποιος άντρας διέθετε πλούτη ή δύναμη αλλά τιμή. Αυτούς τους διόρισε λοχαγούς. Όλοι όσοι είχαν αποκτήσει τη θέση τους μέσω του πλούτου ή των επιρροών που ασκούσαν έπρεπε να επανεξεταστούν αποκλειστικά από το Γύλιππο και τους νέους διοικητές τους. Ο στρατός χωρίστηκε σε λόχους όχι ανά φυλές αλλά κατά περιοχές της πόλης. Έφερε κοντά τις συνοικίες που είχαν μια φυσική αντιπαλότητα μεταξύ τους, προσφέροντας έπαθλα στους αγώνες. (…)
Διαπιστώνοντας την έλλειψη όπλων και πανοπλιών, ο Γύλιππος διέταξε όλους όσοι διέθεταν ασπίδες και θώρακες να παρουσιαστούν στην κεντρική πλατεία. Οι πλούσιοι, για να επιδειχτούν, έφτιαχναν επίχρυσες πανοπλίες που θάμπωναν τα μάτια. Όταν τις εξέθεσαν λοιπόν γεμάτοι περηφάνια, ο Γύλιππος έβαλε δίπλα τη λιτή και απέριττη πανοπλία του. Όλα τα επιπλέον στολίδια αφαιρέθηκαν και πουλήθηκαν, ενώ τα έσοδα χρησιμοποιήθηκαν για να πάρουν όπλα στους απλούς ανθρώπους.

Εξάλλου, για να αυξήσει τα έσοδα, ο Γύλιππος ακολούθησε την ακόλουθη στρατηγική. Επειδή φοβόταν ότι η άμεση φορολογία μπορεί να έστρεφε τους αριστοκράτες εναντίον του, προέτρεψε τη συνέλευση να ζητήσει από κάθε πολίτη να έρθει μια συγκεκριμένη μέρα να αποκαλύψει δημοσίως το μέγεθος της περιουσίας του.
Τώρα ο καθένας μπορούσε να δει με τα ίδια του τα μάτια την έκταση του πλούτου που είχαν οι συμπολίτες του. Αμέσως οι προνομιούχοι ντράπηκαν που δεν έδωσαν περισσότερα, ενώ οι φτωχοί που είχαν υπηρετήσει τιμημένα θεωρήθηκαν καλύτεροι άντρες από τους πλουσίους. Οι εισφορές άρχισαν να πέφτουν βροχή. Το ιππικό απέκτησε πολλά άλογα, ενώ τα θησαυροφυλάκια γέμισαν.
(…) Μεταξύ των άλλων σπαρτιατικών συνηθειών που επέβαλε ήταν και τα συσσίτια. Ανάγκασε όλα τα μέλη μιας στρατιωτικής μονάδας να πάψουν να γευματίζουν στο σπίτι τους ή με φίλους και να τρώνε στα κοινά φιδείτια με το λόχο τους. Μ’ αυτόν τον τρόπο ενίσχυσε το ενωτικό πνεύμα και όλοι ένιωθαν ίσοι και δεμένοι μεταξύ τους.
Επιπλέον απαγόρευσε το μεθύσι και ανακοίνωσε ότι η αμέλεια του σωστού βηματισμού επέφερε την ποινή του μαστιγώματος. Από δω και μπρος η μεγάλη κοιλιά θεωρούνταν έγκλημα όπως και το να εμφανίζονται οι άντρες με πεσμένους ώμους. Εισήγαγε σκωπτικά άσματα, τα ίδια όπως στη Σπάρτη, και προέτρεπε τα παιδιά της πόλης να μαζεύονται γύρω από κάθε απεριποίητο στρατιώτη και να τον κοροϊδεύουν με τραγουδάκια. Αυτές και άλλες μεταρρυθμίσεις έκανε ο Γύλιππος. Αλλά πάνω απ’ όλα μετρούσε η δική του παρουσία: το γεγονός ότι είχε έρθει αυτοπροσώπως να μοιραστεί τον κίνδυνο των συντρόφων του και να κάνει τα πάντα ώστε να διατηρήσουν την ελευθερία τους.

ΣΤΙΒΕΝ ΠΡΕΣΦΙΛΝΤ «ΑΝΕΜΟΙ ΠΟΛΕΜΟΥ»
Εκδόσεις ΠΑΤΑΚΗ
Μετάφραση: Β. Κοκκίνου

 

Ο Στίβεν Πρέσφιλντ έχει γράψει κι άλλα ενδιαφέρονται ιστορικά βιβλία, όπως τις «Πύλες της Φωτιάς» που αναφέρεται στη μάχη των Θερμοπυλών, όμως σε μια συνέντευξή του στον Μάκη Προβατά,(περιοδικό  ΒΗΜagazino, 23-24/4/2011) διατύπωσε κάποιες απόψεις σχετικά με την οπλοχρησία στις ΗΠΑ, που σηκώνουν πολλή συζήτηση:

Αφού μιλάμε για ελευθερία, υποστηρίζετε ότι οι αμερικανοί πολίτες πρέπει να οπλοφορούν;
Σε αυτό το θέμα ταλαντεύομαι αρκετά. Σίγουρα δεν το θέλω να βγαίνει στους δρόμους οποιοσδήποτε και να σκοτώνει κόσμο. Από την άλλη όμως, δεν πιστεύω ότι είναι καλό να αφοπλίσεις εντελώς το λαό. Αν το σκεφτείς, αυτό είναι το πρώτο που κάνει κάθε τύραννος μόλις έρθει στην εξουσία: αφοπλίζει τον λαό. Φαντάσου, αν οι άνθρωποι στα γκέτο ήταν οπλισμένοι, θα εξελισσόταν τελείως διαφορετικά κάθε σενάριο. Και η γενοκτονία στη Ρουάντα ή στο Νταρφούρ μπορεί να μη συνέβαινε αν οι άνθρωποι μπορούσαν να υπερασπιστούν τον εαυτό τους.

Δηλαδή, το να είναι οπλισμένος ένας λαός μπορεί να τον βοηθήσει να διατηρήσει τη Δημοκρατία;
Θα μπορούσε να αποτρέψει πράγματα που θα ήθελαν να κάνουν κάποιοι εναντίον του.

Μα υπάρχουν έξι δισεκατομμύρια όπλα για έξι δισεκατομμύρια ανθρώπους;
Όχι, δεν υποστηρίζω αυτό. Απλώς λέω ότι δεν είναι καλό να είναι εντελώς άοπλος ο λαός, γιατί αυτό τον κάνει να μην μπορεί να υπερασπιστεί τον εαυτό του όταν χρειαστεί.

ΣΤΙΒΕΝ ΠΡΕΣΦΙΛΝΤ
από συνέντευξή του στον Μ. Προβατά
περιοδικό ΒΗΜagazino, 23-24/4/2011

 

 

 

12 Σχόλια to “μια μεταρρύθμιση που πέτυχε”

  1. GB Says:

    Δεν ξέρω εάν είναι θαυμαστά όλα αυτά αλλά πως σχετίζονται με την Πλάτωνος Πολιτεία; Επίσης σαν αποχώρησαν οι Αθηναίοι(;) πολιορκητές αντίπαλοι τού Γύλιπα τι απέγιναν οι Συρακούσιοι; Μετά απτά μέτρα αυτά επακολούθησε προσωρινή ακμή της Πόλης ή παρακμή;

    • Θωμάς Says:

      Η Βικιπαίδεια γράφει πως μετά τη νίκη επί των Αθηναίων οι Συρακούσες εξελίχθηκαν ως μια από τις ακμαιότερες, πλουσιότερες και δυνατότερες ελληνικές πόλεις της Σικελίας μέχρι την υποδούλωσή της στους Ρωμαίους το 212 π.Χ. Βέβαια αυτή η «ακμή» επιτεύχθηκε επί τυραννίας αρχικά του Διονυσίου και αργότερα του Αγαθοκλή. Τυραννία λοιπόν ήταν το πολίτευμα που έφερε την ακμή στις Συρακούσες. Έφερε όμως την ακμή και στους Συρακουσίους; Δεν είναι σίγουρο ότι το ένα φέρνει και το άλλο.

  2. Σοφία Says:

    Οι μεταρρυθμίσεις κρίνονται με την εποχή τους. Αλλά οι ριζικές μεταρρυθμίσεις που είχαν στόχο τη βελτίωση της ζωής των απλών ανθρώπων δεν ήταν και πολύ εύκολη υπόθεση σε καμιά εποχή γιατί προσέκρουαν στα διάφορα συμφέροντα. Η ιστορία έχει πολλά να αφηγηθεί . Αλλά από το να μη γίνεται κανένας αγώνας καλύτερα ένας χαμένος αγώνας. Πάντως οι οποιεσδήποτε μεταρρυθμίσεις πρέπει να έχουν λαϊκό έρεισμα . Στην αρχαιότητα ήταν διαφοερετική η δομή των κοινωνιών.
    Και όσον αφορά τις απόψεις για την οπλοχρησία, εγώ διαφωνώ κάθετα. Αλλά οι Αμερικάνοι έχουν περίεργες απόψεις. Αλλοίμονο αν περιμένουμε να φτιάξει ο κόσμος με τα όπλα.
    Υ.Γ. Δεν κατάλαβα αν σου άρεσε το βιβλίο

    • Θωμάς Says:

      Θα συμφωνήσω με τις απόψεις σου για τις μεταρρυθμίσεις. Να προσθέσω επίσης πως, εκτός από το λαϊκό έρεισμα, ένας άλλος παράγοντας που βοηθάει στην επιτυχία τους είναι και η ανάγκη. Όταν δηλαδή είναι έξω από τα τείχη σου οι Αθηναίοι δεν έχεις και πολλά περιθώρια να μην αλλάξεις.
      Τώρα για το βιβλίο νομίζω πως δεν μπορώ να το κρίνω επειδή μου ήταν πολύ γνωστό το θέμα και δεν ήταν εύκολο να μου κρατήσει αμείωτο το ενδιαφέρον. Επίσης διάβασα και τις δηλώσεις του συγγραφέα για την οπλοχρησία κι αυτό με χάλασε κάπως. Όχι βέβαια πως αμφισβητώ τις ικανότητες του Πρέσφιλντ, του οποίου σκοπεύω να διαβάσω κι άλλα βιβλία.

  3. Σοφία Says:

    Νομίζεις ότι το ιστορικό μυθιστόρημα μπορεί να χρησιμοποιηθεί στη διδασκαλία της ιστορίας;

    • Θωμάς Says:

      Σοφία, επειδή έχω να κάνω με μικρότερες ηλικίες θεωρώ πως μόνο η εικόνα μπορεί να βοηθήσει τα παιδιά του δημοτικού να αποκτήσουν μια σαφή αντίληψη των μεγάλων ιστορικών γεγονότων και σπουδαίο εργαλείο σ’ αυτό τον τομέα είναι το youtube στο οποίο ο εκπαιδευτικός μπορεί να βρει απόσπασματα από ταινίες ή ντοκιμαντέρ, μικρής διάρκειας, μέχρι 15 λεπτών. Υπάρχει υλικό για σχεδόν όλα τα μαθήματα. Του χρόνου σκοπεύω να διεκδικήσω, αν όχι τον ένα από τους δύο διαδραστικούς πίνακες του σχολείου μας, τουλάχιστον έναν υπολογιστή με προβολέα. Το ιστορικό μυθιστόρημα είναι ίσως για τα παιδιά του γυμνασίου ή του λυκείου, αλλά γι’ αυτό θα ήθελα τη δική σου άποψη.

  4. Σοφία Says:

    Φοβάμαι μήπως γίνομαι κουραστική και ….γραφική αλλά έχεις διαβάσει το βιβλίο του Περικλή Ροδάκη , Κλεομένης ο Γ΄ Η μεγάλη κοινωνική επανάσταση; Είναι παλιό αλλά νομίζω ότι το έχει επανεκδώσει ο Καστανιώτης

    • Θωμάς Says:

      Ε, όχι και γραφική επειδή διαβάζεις και έχεις να προτείνεις αξιόλογα βιβλία!
      Διάβασα στο ίντερνετ βιογραφικό του Ροδάκη και διαπίστωσα πως είναι πολύ αξιόλογος άνθρωπος. Ντρέπομαι που δεν τον είχα υπόψη μου ως τώρα.

  5. Mary Ka Says:

    Τι τα θες, άλλες εποχές, άμεση διακυβέρνηση, πόλεις-κράτη, τυραννία ή πεφωτισμένη δεσποτεία.
    Σήμερα βρισκόμαστε χαμένοι να αναζητούμε νέες διεξόδους γιατί η σημερινή κοιονοβουλευτική δημοκρατία έχει χάσει το νόημα της μες στις πλάνες του καταναλωτισμού και της πλεονεξίας.
    Οσο για τις συγγραφικές απόψεις για τα όπλα, τι να πεις, οι άνθρωποι πάντα εκπλήσσουν…

  6. Θωμάς Says:

    Mary, νέες διεξόδους, νομίζω πως μόνο νέοι άνθρωποι με γνώσεις και ικανότητες μπορούν να προσφέρουν και φοβάμαι πως στην κοινοβουλευτική σύνθεση που διαθέτουμε δεν υπάρχουν αυτοί οι άνθρωποι ή αν υπάρχουν χάνονται μέσα στη μετριότητα.

  7. Σοφία Says:

    Θα μου επιτρέψεις να διαφωνήσω με την άποψη σου για τα παιδιά του Δημοτικού και το ιστορικό μυθιστόρημα. Νομίζω ότι υπάρχουν ιστορικά μυθιστορήματα τουλάχιστον για τις δύο τελευταίες τάξεις και πιστεύω ότι μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά να αποκτήσουν γνώσεις . Βέβαια αυτό το λέω από την εμπειρία που απέκτησα από τα παιδιά μου, όταν βρίσκονταν σε αυτό το στάδιο και δεν υπήρχε και internet. .Όσο για τα παιδιά του Γυμνασίου και Λυκείου , το ιστορικό μυθιστόρημα μπορεί να βοηθήσει αλλά όσο μεγαλώνουν τα παιδιά τόσο πιο δύσκολα τα πράγματα, ειδικά αν δεν έχουν αγαπήσει το βιβλίο και το διάβασμα από μικρά.

    Υ.Γ. Πριν από λίγο είδα το σχόλιο για τον κινηματογράφο. Κάνε την αρχή και βλέπουμε , γιατί που και που παθαίνω και Αλτσχάιμερ!. Η μικρή μου κόρη σπουδάζει στη Σχολή Κινηματογράφου στη Θεσσαλονίκη , κάτι μπορεί να γίνει

  8. Mary Ka Says:

    Δυστυχώς η κατάσταση την οποία βιώνουμε, μας οδηγεί να γινόμαστε όλο και πιο ακραίοι ως προς τα αναγκαία μέτρα και τον εξτρεμισμό των μέσων.
    Δεν είμαι εκπαιδευτικός αλλά, ως μητέρα, νομίζω κι εγώ ότι το ιστορικό μυθιστόρημα το δέχονται πιο έυκολα στο δημοτικό, το βλέπουν σαν παραμύθι.
    Μετά παριστάνουν τα κοκορομαγκάκια.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: