Εν Σπάρτη

Από σήμερα αρχίζουμε μια σειρά αναρτήσεων που θα είναι αφιερωμένες σε ποιήματα του Καβάφη.

Εν Σπάρτη

Δεν ήξερεν ο βασιλεύς Κλεομένης, δεν τολμούσε —
δεν ήξερε έναν τέτοιον λόγο πώς να πει
προς την μητέρα του: ότι απαιτούσε ο Πτολεμαίος
για εγγύησιν της συμφωνίας των ν’ αποσταλεί κι αυτή
εις Aίγυπτον και να φυλάττεται·
λίαν ταπεινωτικόν, ανοίκειον πράγμα.
Κι όλο ήρχονταν για να μιλήσει· κι όλο δίσταζε.
Κι όλο άρχιζε να λέγει· κι όλο σταματούσε.

Μα η υπέροχη γυναίκα τον κατάλαβε
(είχεν ακούσει κιόλα κάτι διαδόσεις σχετικές),
και τον ενθάρρυνε να εξηγηθεί.
Και γέλασε· κ’ είπε βεβαίως πηαίνει.
Και μάλιστα χαίρονταν που μπορούσε νάναι
στο γήρας της ωφέλιμη στην Σπάρτη ακόμη.

Όσο για την ταπείνωσι — μα αδιαφορούσε.
Το φρόνημα της Σπάρτης ασφαλώς δεν ήταν ικανός
να νοιώσει ένας Λαγίδης χθεσινός·
όθεν κ’ η απαίτησίς του δεν μπορούσε
πραγματικώς να ταπεινώσει Δέσποιναν
Επιφανή ως αυτήν· Σπαρτιάτου βασιλέως μητέρα.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΒΑΦΗΣ
από τα «ΠΟΙΗΜΑΤΑ»
Εκδόσεις ΙΚΑΡΟΣ
από το Σπουδαστήριο Νέου Ελληνισμού

 

Ο Κλεομένης ήταν βασιλιάς της Σπάρτης από το 235 π.Χ. μέχρι το 219 π.Χ. Έκανε πολλές μεταρρυθμίσεις προσπαθώντας να ξανακάνει τη Σπάρτη μεγάλη δύναμη στην Ελλάδα. Αναμόρφωσε τα συσσίτια και το στρατό, μοίρασε γη σε ακτήμονες Σπαρτιάτες και επανέφερε τον αυστηρό τρόπο ζωής των νέων.
Έχοντας όμως να αντιμετωπίσει τον ισχυρό στρατό του Αντίγονου, βασιλιά της Μακεδονίας, αναγκάστηκε να στείλει ομήρους στην Αίγυπτο, τη μητέρα του, Κρατησίκλεια και τα παιδιά του, ως εγγύηση για τη βοήθεια που θα του έδινε ο Πτολεμαίος Γ΄, βασιλιάς της Αιγύπτου.
Το περιστατικό περιγράφεται από τον Πλούταρχο:

Πολύν καιρό ντρεπόταν να το ειπή στη μητέρα του, κι ενώ πολλές φορές επήγαινε σ’ αυτή και άνοιγε το στόμα του να της το ειπή, πάλι σιωπούσε. Ώστε και κείνη υποπτεύθηκε κάτι και ζητούσε να μάθη από τους φίλους του, μήπως θέλει να της ζητήση τίποτε και διστάζει. Και όταν τελικά ο Κλεομένης ετόλμησε να της το ειπή, εκείνη εγέλασε δυνατά και του είπε: Αυτό ήταν λοιπόν που ήθελες να μου ειπής τόσες φορές και δείλιαζες; Δεν μας βάνεις το ταχύτερο σ’ ένα πλοίο και να μας στείλης εκεί που νομίζεις οτι αυτό το σώμα μπορεί να φανή πολύ χρήσιμο στη Σπάρτη, προτού καταστραφή από τα γεράματα μένοντας εδώ χάμω;»

Και λίγο πριν μπει στο πλοίο η Κρατησίκλεια είπε στον Κλεομένη:

«Πρόσεχε, βασιλιά των Λακεδαιμονίων, άμα βγούμε έξω να μη μας ιδή κανείς δακρυσμένους, ούτε να κάνουμε κάτι που δεν αξίζει στη Σπάρτη. Γιατί αυτό μονάχα εξαρτάται από μας, ενώ η τύχη έρχεται όπως θέλει ο θεός».

ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ «ΚΛΕΟΜΕΝΗΣ»
Εκδόσεις ΠΑΠΥΡΟΣ, μετάφραση Α. ΠΟΥΡΝΑΡΑΣ

Δυστυχώς όμως τα πράγματα δεν εξελίχθηκαν καλά. Ο Πτολεμαίος Γ΄ φέρθηκε με σεβασμό στην Κρατησίκλεια, στα παιδιά του Κλεομένη, αλλά και στον ίδιο το Σπαρτιάτη βασιλιά, που αναγκάστηκε κι αυτός να καταφύγει στην Αίγυπτο, μετά την ήττα του από τον Αντίγονο.
Μετά όμως το θάνατο του Πτολεμαίου Γ΄, τον διαδέχθηκε ο διεφθαρμένος Πτολεμαίος Δ΄. Όταν ο Κλεομένης κατάλαβε πως κινδύνευε η ζωή του, προσπάθησε να οργανώσει στάση, που όμως απέτυχε και ο Κλεομένης προτίμησε να αυτοκτονήσει. Ακολούθως οδηγήθηκε προς εκτέλεση η Κρατησίκλεια, η οποία το μόνο που ζήτησε ήταν να πεθάνει πριν από τα εγγόνια της. Δεν έγινε όμως δεκτή η παράκλησή της. Τα παιδιά σφάχτηκαν μπροστά της και ύστερα ήρθε η σειρά της.  

6 Σχόλια to “Εν Σπάρτη”

  1. Anny Says:

    Συγχαρητήρια για την επιλογή. Καλό φθινόπωρο να έχουμε!

  2. Τελευταίος Says:

    Καλημέρα Θωμά.

    Απουσίασα για λίγο κι από την προηγούμενη υπέροχη ανάρτησή σου, καταλαβαίνεις φαντάζομαι το γιατί!

    Με τον Καβάφη μικρή σχέση έχω κι έτσι θα περιμένω με αγωνία και τις υπόλοιπες αναρτήσεις σου. Φαντάζομαι θα είναι όμορφες και μεστές όπως και τούτη!

  3. Θωμάς Says:

    Φυσικά καταλαβαίνω και θαυμάζω πώς καταφέρνεις να μετατρέπεις τις διαδικτυακές φιλίες σε ακλόνητους δεσμούς πραγματικής φιλίας και αγάπης.
    Τώρα για τον Καβάφη, από τη μία χαίρομαι που έχεις μικρή σχέση, άρα θα βρεις τις αναρτήσεις μου ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες, από την άλλη όμως με προβληματίζεις γιατί οι επιλογές του αφιερώματος δεν ανήκουν στα γνωστά του ποιήματα.
    Και κάτι άλλο για τον Καβάφη, που αξίζει να γίνει μνεία. Αν προσέξεις τις συνεντεύξεις διάσημων ξένων πνευματικών ανθρώπων (συγγραφέων, ηθοποιών, σκηνοθετών κ.λ.π.) που δίνουν κατά καιρούς σε ελληνικά έντυπα (συνήθως στις κυριακάτικες εκδόσεις) στην καθιερωμένη ερώτηση «ποιους Έλληνες λογοτέχνες έχετε διαβάσει», κατά 90% η απάντηση είναι «Καβάφης και Καζαντζάκης». Δυστυχώς δεν αναφέρεται ποτέ ούτε ο Σεφέρης ούτε ο Ελύτης, ούτε άλλοι σημαντικοί συγγραφείς.

  4. GB Says:

    Aυτή η συγκρουσιακή σχέση Πελοπονήσου/Μακεδονίας/Αιγύπτου είναι έντονη το 1821 αλλά και στη τωρινή εποχή, [με τη διαφορά ο Κλεομένης να κυριαρχεί τού Αντίγονου], κι’ ασ’ μη γίνεται τόσο αντιληπτή όσο επιτάσει.

    • Θωμάς Says:

      Εγώ προσωπικά τη συγκρουσιακή αυτή σχέση την περιορίζω στο ποδόσφαιρο, δεν ξέρω αν υπάρχει και σε άλλους τομείς.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: