o παππούς μου (ΙΙ)

Το χωριό του παππού Θανάση, το Ζαλούφι, είχε πολλά αμπέλια και φημιζόταν για τα κρασιά του. Τα ζαλουφιώτικα κρασιά θεωρούνταν τα καλύτερα της Θράκης. Σ’ εκείνα τα αμπέλια κρύφτηκε αργότερα ο παππούς μου για να αποφύγει τη στράτευσή του στον τουρκικό στρατό, αλλά γι’ αυτό θα μιλήσουμε αργότερα.


γυναικείο πουκάμισο από το Μέγα Ζαλούφι
(από το Λύκειο Ελληνίδων)

Είχε και δημοτικό σχολείο το Ζαλούφι. Με δάσκαλο και δασκάλα. Τα αγόρια διδάσκονταν απ’ το δάσκαλο, τα κορίτσια απ’ τη δασκάλα. Εννοείται βέβαια πως οι δαπάνες του σχολείου επιβάρυναν την κοινότητα καθώς βρισκόμαστε στα τέλη του 19ου αιώνα και το Ζαλούφι ανήκε τότε στην Οθωμανική αυτοκρατορία. Το παράξενο είναι πως, σύμφωνα με τις διηγήσεις του παππού Θανάση, οι μικροί μαθητές διδάσκονταν  τρεις γλώσσες! Την τουρκική (με το αραβικό αλφάβητο) που ήταν η επίσημη γλώσσα του κράτους, την ελληνική ως ελληνόπουλα αλλά και τη γαλλική!
Τώρα βέβαια, σωστό είναι να γίνει εδώ μια απαραίτητη διευκρίνιση. Τα παιδιά διδάσκονταν μεν την ελληνική γλώσσα, αλλά λέγοντας ελληνική εννοούμε την καθαρεύουσα. Φανταστείτε τώρα τα μικρά αρβανιτάκια που στο σπίτι τους μιλούσαν μόνο αρβανίτικα να προσπαθούν κατανοήσουν στο σχολείο την καθαρεύουσα! Ο παππούς Θανάσης θυμόταν ένα περιστατικό που συνέβη όταν πήγαινε Ε΄δημοτικού. Υπήρχε στο αναγνωστικό μια φράση που έλεγε: «έξωθεν ηκούσθη φωνή γλαυκός». Του φαινόταν ακατανόητη και αποβραδίς είχε ρωτήσει τους δύο μεγαλύτερους αδελφούς του να του την εξηγήσουν αλλά δεν την ήξεραν. Την επόμενη μέρα στο μάθημα ο δάσκαλος, κρατώντας τη βέργα, άρχισε να ρωτάει τους μαθητές του τι σημαίνει «φωνή γλαυκός». Εννοείται κανείς δεν ήξερε. Και άρχισε να πέφτει η ράβδος στις πλάτες και τα χέρια των καημένων των παιδιών. Έφτασε και η σειρά του μικρού Θανάση, που, τολμηρός όπως ήταν πάντα στη ζωή του, αποφάσισε να διακινδυνεύσει και λέει δυνατά: «φωνή γλαυκός σημαίνει φωνή γυναικός!» Το τι συνέβη μετά δεν το ξέχασε ποτέ. «Εσύ θα φας διπλό ξύλο γιατί αντί να σιωπήσεις ξεφούρνισες αυτή τη βλακεία!» είπε ο δάσκαλος μιλώντας μάλιστα αρβανίτικα -πάνω στα νεύρα του ξέχασε να μιλήσει ελληνικά όπως έκανε πάντα στο μάθημα- κι άρχισε να βαράει το μικρό Θανάση με τη βέργα.


Το Μεγάλο Ζαλούφι σήμερα
(η φωτογραφία είναι από το http://adrianou125.blogspot.com/


Ο παππούς μου διακρινόταν για τη γλωσσομάθειά του, αφού γνώριζε ούτε λίγο ούτε πολύ τέσσερις γλώσσες: ελληνικά, αρβανίτικα, τούρκικα, και φυσικά βουλγάρικα μια και έκανε τέσσερα χρόνια όμηρος στη Βουλγαρία, κι αυτό όμως είναι μια άλλη ιστορία που θα τη δούμε παρακάτω. Τα γαλλικά δεν τα βάζω γιατί οι γνώσεις του ήταν ελάχιστες, ήξερε όμως τόσα ώστε να βοηθήσει τον πατέρα μου, όταν εκείνος πήγαινε πρώτη γυμνασίου (το 1936), ώστε να βελτιώσει το βαθμό του.


Η κυρά των Μαρασίων ήταν από το Μεγάλο Ζαλούφι!
Πρόκειται για τη γυναίκα σύμβολο των Ελλήνων ακριτών του Έβρου που για 50 χρόνια ύψωνε καθημερινά την ελληνική σημαία λίγα μέτρα από τα ελληνοτουρκικά σύνορα.
Πέθανε τον Ιούνιο του 2011 σε ηλικία 107 ετών.

Η ιστορία του Γιάννη, του αδελφού του παππού μου, ήταν μια ιστορία που συγκλόνισε όλη την οικογένεια. Αλλά πριν μιλήσουμε για το Γιάννη, να πούμε δυο λόγια για την οικογένεια. Ο προπάππος μου, Αναστάσης, χήρος με δυο παιδιά, το Γιάννη και το Μιχάλη, παντρεύτηκε μια χήρα με τέσσερα κορίτσια και καρπός αυτού του γάμου ήταν δύο αγόρια. Σύνολο λοιπόν η οικογένεια είχε οχτώ παιδιά. Βενιαμίν της οικογένειας ήταν ο παππούς Θανάσης. 
Ο Γιάννης ένα βράδυ επέστρεφε στο σπίτι συνοδεύοντας μια ξαδέλφη του. Είχανε πάει σε μια γαμήλια τελετή –εκείνο τον καιρό οι γάμοι γίνονταν και στα σπίτια-, και για κακή τους τύχη πέσανε πάνω σ’ ένα μεθυσμένο Τούρκο χωροφύλακα, ο οποίος μετά τις συνηθισμένες ερωτήσεις «πού πάτε, από πού έρχεστε»,  προσπάθησε να πειράξει ή να «θωπεύσει» την εξαδέλφη, αυτό δεν το γνωρίζουμε σίγουρα, γεγονός είναι πως ο Γιάννης αισθάνθηκε προσβεβλημένος από τη συμπεριφορά του χωροφύλακα και επακολούθησε συμπλοκή. Ο Τούρκος έβγαλε το περίστροφο και πυροβόλησε μια φορά ανεπιτυχώς. Ο Γιάννης, βρισκόμενος σε άμυνα, έβγαλε από το ζωνάρι του μια κάμα (μαχαίρι) και τον κάρφωσε. Ο Τούρκος, τραυματισμένος βαριά, οδηγήθηκε σε νοσοκομείο της Αδριανούπολης. Το γεγονός πως έλειπε μια σφαίρα από το πιστόλι του, σε συνδυασμό με τη μαρτυρία της εξαδέλφης του Γιάννη, έδειχνε πως ο Γιάννης θα τη γλύτωνε με μια σχετικά μικρή τιμωρία. Δυστυχώς όμως ο Τούρκος χωροφύλακας πέθανε στο νοσοκομείο κι έτσι η κατηγορία μετατράπηκε σε «φόνο εκ προθέσεως», με πολλά ελαφρυντικά βέβαια, που τον βοήθησαν να γλυτώσει την κρεμάλα, αλλά πάλι η απόφαση του δικαστηρίου ήταν 15 χρόνια φυλακή. Οι άθλιες συνθήκες διαβίωσης στις τουρκικές φυλακές -όσοι έχουν διαβάσει το «Άγιοι Δαίμονες» του Γ. Καλπούζου καταλαβαίνουν τι θα πει τουρκική φυλακή» επί οθωμανικής αυτοκρατορίας-, σε συνδυασμό με μια πνευμονία, απέφεραν το μοιραίο κι ο Γιάννης πέθανε στη φυλακή, το 1905, σε ηλικία 27 ετών.

4 Σχόλια to “o παππούς μου (ΙΙ)”

  1. newagemama Says:

    Θωμά, δεν φαντάζεσαι πόσο με συγκίνησαν οι αναρτήσεις σου αυτές και η αναφορά σου στον δικό μου παππού.
    Διακρίνω στα κείμενά σου μια συναισθηματική φόρτιση, τόσο για το Θανάση όσο και για τον αδελφό του το Γιάννη. Αναρωτιέμαι αν στα κύτταρά μας κουβαλάμε τις μνήμες και τα συναισθήματα των περασμένων γενεών για τα γυρίσματα της μοίρας και της ζωής ή απλώς μας συνεπαίρνει η μαγεία της διήγησης…

    Οπως και να ‘χει, μ΄ αρέσει που καταγράφονται και «ξαναζούν» οι αγαπημένοι μας παππούδες μέσα στις ηλεκτρονικές σελίδες του παγκόσμιου χωριού. Η ιστορία τους μου φέρνει στο νου έναν στίχο του Μπόουλς:
    Οι δάσκαλοί σου είναι αμέτρητοι
    κάθε καλωσόρισμα
    και κάθε αβάσταχτη οδύνη,
    κάθε περιστατικό
    και κάθε κατάσταση
    είναι δάσκαλός σου.

    Περιμένω ανυπόμονα τη συνέχεια!

  2. Θωμάς Says:

    Προσπαθώ να αφήσω έξω από τις αναρτήσεις αυτές τη δικαιολογημένη συναισθηματική μου φόρτιση, αλλά όπως καταλαβαίνεις δεν είναι και εύκολο. Και να φανταστείς δεν γνώρισα ποτέ τον παππού μου.
    Τώρα για το αν κουβαλάμε μέσα μας τις μνήμες και τα συναισθήματα των περασμένων γενεών, γνώμη μου είναι πως δε φτάνει αυτό, χρειάζεται και η διήγηση, γιατί όχι και η γραπτή καταγραφή των δεινών -συνήθως- που πέρασαν οι πρόγονοί μας. Αυτό είναι ιστορία. Όχι εκείνα που γράφονται στα σχολικά βιβλία και τα οποία συνήθως εξυπηρετούν σκοπιμότητες.
    ΥΓ.: Ο στίχος του Μπόουλς είναι εκπληκτικός! Ειδικά από οδύνες οι πρόγονοί μας, άλλο τίποτα.

  3. Τελευταίος Says:

    Θωμά, διάβασα και την προηγούμενη ανάρτησή σου και περιμένω με αγωνία και τις επόμενες.

    Μπορεί να είναι μικρές σε έκταση οι αναρτήσεις αλλά είναι μεστές και κρατούν το ενδιαφέρον διαρκώς!

    Ωραίες ιστορίες για εμάς που απλώς τις διαβάζουμε, αλλά δύσκολες για τους ανθρώπους που τις έζησαν!

    Μην αργείς, κάθομαι σε αναμμένα κάρβουνα (!) για τη συνέχεια…😉

  4. Θωμάς Says:

    Χαίρομαι που βρίσκεις ενδιαφέρουσες τις αναρτήσεις. Με δυσκολεύει κάπως η ιστορική τεκμηρίωση της διήγησης, γι’ αυτό και η ιστορία δίνεται σε …μικρές δόσεις.
    Σου έχω ήδη μιλήσει και για τον άλλο παππού μου, του οποίου όμως η ιστορία ήταν ασυγκρίτως πιο οδυνηρή και γι’ αυτό δε μου έκανε ποτέ καρδιά να την καταγράψω.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: