ομηρικές μονομαχίες (ΙΙ)

Έκτορας εναντίον Αίαντα (Ιλιάδα, ραψωδία Η)
Παράξενος και θαυμαστός ο ομηρικός κόσμος. Μες στο χαλασμό της μάχης, την ώρα που Αχαιοί και Τρώες πέφτουν νεκροί ο ένας μετά τον άλλο, ένα νεύμα του Έκτορα κάνει τους Τρώες να καθίσουν όλοι κάτω. Το ίδιο κάνουν και οι Αχαιοί μετά από νεύμα του Αγαμέμνονα. Τότε ο Έκτορας καλεί σε μονομαχία όποιον Αχαιό αισθάνεται ικανός να τα βάλει μαζί του.
Το παράδοξο είναι πως κανείς Αχαιός δεν τολμά να σηκωθεί! Όλοι σωπαίνουν, μέχρι που αγανακτεί ο Μενέλαος και, κατηγορώντας τους Αχαιούς για δειλία, σηκώνεται ο ίδιος να μονομαχήσει με τον Έκτορα. Ο Αγαμέμνονας τον πιάνει απ’ το χέρι και του λέει: «Τι κάνεις; Έχασες τα λογικά σου και θέλεις ν’ αντιμετωπίσεις έναν πολεμιστή πολύ καλύτερό σου που ακόμα και ο Αχιλλέας δειλιάζει να μονομαχήσει μαζί του;» (βαριά κουβέντα για τον Αχιλλέα αλλά είναι γνωστή η αντιπαλότητα Αγαμέμνονα – Αχιλλέα). Αναλαμβάνει τότε να ενθαρρύνει τους Αχαιούς ο Νέστορας και πράγματι βρίσκονται εννέα ήρωες πρόθυμοι να αναμετρηθούν με τον Έκτορα. Μετά από κλήρωση επιλέγεται ο Αίας, κι όσο αυτός αρματώνεται, οι υπόλοιποι προσεύχονται στον Δία να του δώσει τη νίκη ή έστω «ίση δύναμη και δόξα».


Μονομαχία Έκτορα και Αίαντα

Αττική, ερυθρόμορφη κύλιξ, Λούβρο
από το http://annboukou.blogspot.com/2011/01/blog-post_26.html

Μόλις αρματώθηκε ο Αίας, όρμησε με χαμογελαστό το άγριο του πρόσωπο, κρατώντας το «μακρόσκιο» κοντάρι του. Όλοι οι Τρώες φοβήθηκαν όταν τον είδαν, ακόμη και ο Έκτορας ένιωσε την καρδιά του να χτυπά δυνατά, αλλά δεν μπορούσε να φύγει αφού αυτός είχε προκαλέσει τη μονομαχία. Ο Αίας κρατούσε ασπίδα από τομάρια εφτά ταύρων κι ένα όγδοο από χαλκό, που την είχε φτιάξει ο Τύχιος (ναι, στον ομηρικό κόσμο έχει σημασία ποιος έφτιαξε την ασπίδα, όλα έχουν μια ταυτότητα, ένα δημιουργό).
Πριν ξεκινήσει η μονομαχία, άρχισαν οι δύο ήρωες να καυχιούνται ο καθένας για τη δύναμή του, αναγνωρίζοντας ωστόσο την αξία του άλλου, κι ύστερα έριξε πρώτος το κοντάρι του ο Έκτορας πετυχαίνοντας την ασπίδα του Αίαντα. Το κοντάρι έσκισε το ντύμα του χαλκού, διαπέρασε τα 6 τομάρια για να σταματήσει μόλις στο 7ο! Μετά έριξε ο Αίας το δικό του κοντάρι που διαπέρασε την ασπίδα του Έκτορα και χώθηκε στο θώρακά του σκίζοντας το χιτώνα του. Στη συνέχεια οι δύο ήρωες ρίχτηκαν ο ένας εναντίον του άλλου χρησιμοποιώντας αρχικά τα κοντάρια που είχαν τρυπήσει τις ασπίδες τους. Σ’ αυτή τη φάση τραυματίστηκε στο λαιμό ο Έκτορας χωρίς όμως να σταματήσει τη μονομαχία. Όταν αχρηστεύτηκαν τα κοντάρια, οι δύο ήρωες άρχισαν να πετάνε τεράστιες πέτρες και στο τέλος θα χτυπιόντουσαν με τα σπαθιά τους αν δεν τους διέκοπταν δύο κήρυκες, ένας από τους Τρώες κι ένας από τους Αχαιούς, που ήρθαν να τους ενημερώσουν πως η μονομαχία έπρεπε να σταματήσει αφού είχε αρχίσει να νυχτώνει.
Και οι δύο δέχτηκαν, και, μάλιστα, πριν επιστρέψουν στις γραμμές τους αποφάσισαν να ανταλλάξουν δώρα σαν ένδειξη φιλίας και εκτίμησης. Ο Έκτορας πρόσφερε στον Αίαντα ένα ασημοκαρφωμένο σπαθί μαζί με το θηκάρι και το λουρί του ενώ ο Αίας του έδωσε πορφυρόχρωμο ζωστήρα. Ύστερα αποχωρίστηκαν, ιδιαίτερα χαρούμενοι και οι δύο, που επέστρεψαν ζωντανοί και τιμημένοι, ωστόσο υπάρχει μια λεπτομέρεια στην ανταλλαγή αυτή που της δίνει έναν ειρωνικό και συγχρόνως δραματικό τόνο. Και τα δύο δώρα είχαν μοιραίο ρόλο¹. Ο Έκτορας, μόλις σκοτώθηκε, δέθηκε από τον Αχιλλέα στο άρμα του με το ζωστήρα του Αίαντα και σύρθηκε γύρω από τα τείχη της Τροίας, ενώ ο Αίαντας έδωσε ο ίδιος τέλος στη ζωή του χρησιμοποιώντας το ασημοκαρφωμένο σπαθί που του δώρησε ο Έκτορας! Τραγική λοιπόν η μοίρα των δύο ηρώων, τραγικός και ο ρόλος των δώρων που αντάλλαξαν μετά το τέλος της μονομαχίας τους.  

¹Για το μοιραίο ρόλο των δύο δώρων δεν αναφέρει ο Όμηρος, αποτελεί μεταγενέστερη αρχαιοελληνική παράδοση.

Για το ίδιο θέμα μπορείτε να διαβάσετε εδώ ένα πολύ ενδιαφέρον άρθρο του Δημήτρη Μαρωνίτη στην εφημερίδα ΤΟ ΒΗΜΑ, 14-12-2008

11 Σχόλια to “ομηρικές μονομαχίες (ΙΙ)”

  1. Τελευταίος Says:

    Θωμά, οι δυο αναρτήσεις σου για τις Ομηρικές μονομαχίες είναι εξαιρετικές. Νομίζω ότι δεν μπορεί κάποιος να συμπληρώσει κάτι παραπάνω, ίσως μόνο να επισημάνει αφενός τη διαρκή ανάμιξη των Θεών στην εξέλιξη των γεγονότων κι αφετέρου τη φοβερή ικανότητα του Ομήρου να συνυφαίνει τη μοίρα με τις πράξεις των ανθρώπων.

    Την καλησπέρα μου.

    • Θωμάς Says:

      Ευχαριστώ, Κώστα. Τι να πω για τη φοβερή ικανότητα του Ομήρου. Μόνο δέος σε πιάνει όσο περισσότερο ασχολείσαι με το έργο του.

  2. GB Says:

    Φαντάσου μιά ισοδύναμη σύγχρονη ρητορική μονομαχία μεταξύ Σαμαρά και επίδοξων διαδόχων στο απέναντι στρατόπεδο, πιθανόν η επιλογή με κλήρωση δεν είναι τόσο άκαιρη ή ετεροχρονική. Παράδοξο αλλά πρόσκαιρα ένας εναντίον εννέα φέρνει άσσο διαψεύδοντας τον Μουσολίνι

    • Θωμάς Says:

      Αγαπητέ Γιώργο, εμένα πάντως οι σύγχρονοι πολιτικοί μας δε μου θυμίζουν ήρωες του εκτοπίσματος ενός Έκτορα ή ενός Αίαντα, αλλά περισσότερο τους αργόσχολους και άπληστους μνηστήρες του θρόνου του Οδυσσέα.

  3. Σοφία Says:

    Θα επισημάνω το διπλωματικό τρόπο με τον οποίο ο Όμηρος χειρίζεται τους δύο αντιπάλους. Εφόσον ο αγώνας δεν κατέληγε σε κάποιον νικητή, ο ποιητής χρησιμοποίησε το πρόσχημα της νύχτας για να δείξει την υπεροχή του Αίαντα αλλά και την ανδρεία του Έκτορα, τον οποίο αφήνει ανίκητο. Γιατί το κάνει αυτό; Μα τον ενδιαφέρει περισσότερο η μελλοντική αναμέτρηση του Έκτορα με τον Αχιλλέα.Φαντάζομαι ότι δεν θα παραλείψεις να μας παρουσιάσεις την μονομαχία Έκτορα – Αχιλλέα.
    Αλλά πολύ σημαντική είναι και η ανταλλαγή των δώρων στο τέλος της μονομαχίας. Δείχνει την αμοιβαία αναγνώριση της αξίας των αντιπάλων ανεξάρτητα από το πώς κατέληξαν να χρησιμοποιηθούν. Ιπποτική συμπεριφορά θα τη χαρακτηρίζαμε μερικούς αιώνες αργότερα.

    Υ.Γ annboukou, η επιμορφώτρια μου στο επίπεδο β΄. Εξαιρετική η Άννα. Της χρωστώ πολλά.

    • Θωμάς Says:

      Σοφία, είναι δυνατόν να παραλείψω την κορωνίδα των μονομαχιών; Μόνο που τρέμουν τα χέρια μου κάθε φορά που σκέφτομαι πώς θα τα βγάλω πέρα αυτή τη μονομαχία. Όσο τη διαβάζω ξανά και ξανά τόσα περισσότερα συναρπαστικά σημεία διαπιστώνω.

  4. Όλγα Says:

    Ίσως να είναι και η μόνη ή έστω από τις λίγες καθαρές μονομαχίες, χωρίς την παρέμβαση κάποιου θεού/θεάς.
    Η ανάγνωση της Ιλιάδας θα μου λύσει την απορία!

    • Θωμάς Says:

      Όλγα, πολύ ενδιαφέρουσα επισήμανση. Δεν το είχα σκεφτεί. Όσο για την ανάγνωση της Ιλιάδας όχι μόνο θα σου λύσει την απορία μα θα σου προσφέρει μοναδική απόλαυση.

  5. Σοφία Says:

    Θωμά,μην υποτιμάς τις ικανότητες σου. Το ξέρεις ότι θα τα καταφέρεις μια χαρά. Η δουλειά σου αυτό αποδεικνύει.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: