χάλκινος ύπνος

Χάλκινος ύπνος στον Όμηρο είναι ο θάνατος στη μάχη, και αν ο νεκρός διατηρήσει τα όπλα και την πανοπλία του τότε είναι και τιμημένος θάνατος. H σημερινή ανάρτηση περιλαμβάνει αρκετές σκηνές χάλκινου ύπνου από την Ιλιάδα. Οι σκηνές είναι ιδιαίτερα βίαιες, έστω και αν ο Όμηρος καταφέρνει κάπου να προσθέσει λίγες στάλες τρυφερότητας.

Ο Αίας σκότωσε τον Σιμοείσιο, χτυπώντας τον με χάλκινο κοντάρι στα στήθια. Κι ο Σιμοείσιος σωριάστηκε στο χώμα σα λεύκα που την κόβουν με τσεκούρι.
Ο Σιμοείσιος ήταν όλο νιάτα αλλά η ζωή του υπήρξε ολιγόχρονη και δεν πρόλαβε να ανταποδώσει στους γονείς του όσα εκείνοι ξόδεψαν για να τον αναθρέψουν.
(Ιλιάδα, Δ, 475)

Ο Μέγης χτύπησε στο σβέρκο τον Πήδαιο και το μυτερό του κοντάρι τού έκοψε τη γλώσσα και ξεπρόβαλε ανάμεσα στα δόντια. Τότε ο Πήδαιος έπεσε μες στη σκόνη δαγκώνοντας το κρύο χάλκινο όπλο.
Ο Πήδαιος ήταν νόθος γιος του Αντήνορα, αλλά η Θεανώ τον ανέθρεψε με πολλή φροντίδα μαζί με τα δικά της παιδιά για το χατίρι του άντρα της.
(Ιλιάδα, Ε, 70)

Ο Διομήδης σκότωσε τον Ξάνθο και τον Θόωνα, τους γιους του Φαίνοπα, ο οποίος βασανιζόταν από βαριά γεράματα και δεν είχε άλλα παιδιά για ν’ αφήσει τα κτήματά του. Έτσι άλλοι συγγενείς, μακρινοί, θα μοιράζονταν την περιουσία του.
(Ιλιάδα, Ε, 155)

Ο Διομήδης σκότωσε τον Άξυλο, που ζούσε στην καλοχτισμένη Αρίσβη και ήταν πλούσιος και αγαπητός στους ανθρώπους γιατί σε όλους πρόσφερε φιλοξενία, έχοντας το σπίτι του πάνω στο δρόμο. Κανείς απ’ αυτούς δε στάθηκε μπροστά του να τον υπερασπίσει και να τον σώσει από το θάνατο.
(Ιλιάδα, Ζ, 12)

 Ο Τεύκρος κρύφτηκε πίσω από την ασπίδα του Αίαντα και με το τόξο του σημάδεψε και σκότωσε οχτώ Τρώες -τον ένα μετά τον άλλο- και, κάθε φορά που πετύχαινε κάποιον, γύριζε και κρυβόταν πίσω από την ασπίδα του Αίαντα σαν το παιδί κάτω απ’ τη μητέρα του. Ύστερα έριξε το βέλος του σημαδεύοντας τον Έκτορα, αλλά πέτυχε στο στήθος τον ευγενικό Γοργυθίωνα που έγειρε το κεφάλι όπως γέρνει μια παπαρούνα φορτωμένη από τους σπόρους και την ανοιξιάτικη δροσιά.
(Ιλιάδα, Θ, 299)

Ο Αγαμέμνων έπιασε τον Πείσανδρο και τον Ιππόλοχο, τους γιους του Αντίμαχου που είχε συμβουλεύσει κάποτε τους Τρώες να μην επιστρέψουν την Ελένη στον Μενέλαο. Για εκδίκηση σκότωσε τον Πείσανδρο στο στήθος με το δόρυ, ενώ τον Ιππόλοχο τού έκοψε με το ξίφος τα χέρια και το κεφάλι κι ύστερα τον έσπρωξε να κυλιέται σαν κούτσουρο στο πλήθος.
(Ιλιάδα, Λ, 145)

Ο Αγαμέμνων χτύπησε με το δόρυ του τον Ιφιδάμαντα όμως αστόχησε γιατί πήγε στραβά το δόρυ. Ο Ιφιδάμας τον τρύπησε στη ζώνη κάτω απ’ τον θώρακα, μα δεν πέρασε τη ζώνη γιατί το ασήμι στράβωσε τη λόγχη. Τότε ο Αγαμέμνων τράβηξε με δύναμη το δόρυ και του το πήρε απ’ τα χέρια. Ύστερα τον χτύπησε με το ξίφος του στο σβέρκο και τον έστειλε να κοιμηθεί τον χάλκινο ύπνο, μακριά από τη νεαρή γυναίκα του που δεν τη χάρηκε καθόλου αν και είχε δώσει γι’ αυτήν εκατό βόδια και χίλια γιδοπρόβατα.
(Ιλιάδα, Λ, 235)

Την ώρα που οι Τρώες σκαρφάλωναν πάνω στα τείχη που έχτισαν οι Αχαιοί για να προστατέψουν τα καράβια τους, ο Αίας σκότωσε τον μεγαλόψυχο Επικλή, χτυπώντας τον με βαριά πέτρα. Ο Αίας σήκωσε την πέτρα ψηλά και την πέταξε πάνω του σπάζοντας όχι μόνο την περικεφαλαία του μα και όλα τα οστά του κεφαλιού του. Ύστερα ο Επικλής γκρεμίστηκε απ’ τα τείχη σαν βουτηχτής.
(Ιλιάδα, Μ, 380)

Ο Τεύκρος σκότωσε τον Ίμβριο με κοντάρι. Κι εκείνος έπεσε σα μελιά που την έκοψε τσεκούρι και γύρω του βρόντηξαν τα χάλκινα όπλα του. Ο Τεύκρος τότε ορμάει ν’ αρπάξει τα όπλα του μα ο Έκτορας τον σημαδεύει με το δόρυ του. Ο Τεύκρος το αποφεύγει και το δόρυ χτυπάει κατάστηθα τον Αμφίμαχο και τον σκοτώνει. Ό Έκτορας τότε χυμάει ν’ αρπάξει το κράνος του γενναίου Αμφίμαχου μα την ίδια ώρα τον σημαδεύει ο Αίας με το λαμπρό του δόρυ. Το δόρυ του Αίαντα χτυπάει πάνω στην ασπίδα του Έκτορα και τον σπρώχνει προς τα πίσω. Βρίσκουν τότε ευκαιρία και αρπάζουν τον Αμφίμαχο οι Αθηναίοι Στιχίος και Μενεσθέας και μεταφέρουν το πτώμα του με ασφάλεια στις γραμμές των Αχαιών. Την ίδια ώρα οι δύο Αίαντες παίρνουν το πτώμα του Ίμβριου και όχι μόνο αφαιρούν τα όπλα του μα ο ένας, ο γιος του Οϊλέα, του κόβει το κεφάλι απ’ τον απαλό λαιμό και στρέφοντάς το σα σφαίρα το πετάει στο πλήθος. Κι έπεσε το κεφάλι μπρος στα πόδια του Έκτορα!
(Ιλιάδα, Ν, 178)

Ο Ιδομενέας, αν και ψαρομάλλης, σκότωσε τον Οθρυονέα που είχε έρθει στην Τροία για να παντρευτεί την κόρη του Πρίαμου, την Κασσάνδρα, χωρίς να προσφέρει δώρα, μα υποσχόμενος να διώξει τους Αχαιούς από την Τροία.
Το κοντάρι του Ιδομενέα πέρασε το χάλκινο θώρακα και καρφώθηκε στη μέση της κοιλιάς. Κι έπεσε ο Οθρυονέας κάτω κάνοντας θόρυβο. Ο Ιδομενέας τότε καυχήθηκε: «Οθρυονέα, εμείς θα σου δίναμε την πιο όμορφη κόρη. Ακολούθα με τώρα να πάμε στα καράβια μας να συμφωνήσουμε για το γάμο σου, γιατί εμείς δεν είμαστε τσιγκούνηδες» και καθώς έλεγε αυτά τα λόγια, έσερνε το πτώμα του Οθρυονέα από το πόδι μέσα στη φοβερή μάχη!
(Ιλιάδα, Ν361)

Την ώρα που ο Ιδομενέας έσερνε απ’ το πόδι το πτώμα του Οθρυονέα, σκότωσε και τον Άσιο που ήρθε για εκδίκηση, χτυπώντας τον με το κοντάρι του στο λαιμό και περνώντας ως πέρα τη χάλκινη αιχμή. Λυπήθηκε ο Δηίφοβος κι έριξε εναντίον του Ιδομενέα το λαμπρό του κοντάρι. Ο Ιδομενέας ζάρωσε κάτω απ’ την ασπίδα του και το κοντάρι πέταξε από πάνω του και χτύπησε τον Υψήνορα στο συκώτι κάτω απ’ το διάφραγμα. Μόλις έπεσε νεκρός ο Υψήνορας, άρχισε ο Δηίφοβος να καυχιέται: «Δεν σκοτώθηκε χωρίς εκδίκηση ο Άσιος. Θα χαρεί πολύ γιατί πηγαίνει με συντροφιά στον Άδη!»
(Ιλιάδα, N, 414)

Ο Ιδομενέας χτύπησε τον Αλκάθοο κατάστηθα και του κομμάτιασε το χάλκινο θώρακα. Ο Αλκάθοος έπεσε κάτω με βρόντο και το κοντάρι έμεινε καρφωμένο στην καρδιά του, και καθώς σπαρταρούσε η καρδιά του έκανε να τρέμει κι η ουρά του κονταριού!
(Ιλιάδα, Ν, 443)

Ο Μενέλαος χτύπησε με το ξίφος του τον Πείσανδρο στο μέτωπο πάνω απ’ τη ρίζα της μύτης. Τρίξανε τα κόκκαλά του κι έπεσαν κάτω ματωμένα τα δυο του μάτια, μπρος στα πόδια του! Ύστερα έπεσε κι ο Πείσανδρος.
(Ιλιάδα, Ν, 601)

Ο Αίας, ο γιος του Οϊλέα, χτύπησε τον Σάτνιο κι εκείνος έπεσε ανάσκελα. Γύρω του Τρώες και Αχαιοί έπιασαν άγρια μάχη. Για να βοηθήσει τον Σάτνιο έτρεξε ο Πολυδάμας που σκότωσε τον Προθοήνορα χτυπώντας τον στον δεξί ώμο και το δόρυ πέρασε τον ώμο πέρα ως πέρα. Ο Πολυδάμας τότε καυχήθηκε: «Κάποιος Αργείος θα κατέβει στον Άδη με μπαστούνι το κοντάρι μου!» Τότε ο Αίας, ο γιος του Τελαμώνα, του έριξε με το κοντάρι του. Ο Πολυδάμας το απέφυγε  αλλά το καλοδέχτηκε ο Αρχέλοχος γιατί φαίνεται είχαν μελετήσει οι θεοί το θάνατό του. Το κοντάρι χτύπησε στην ένωση του λαιμού με το κεφάλι, στο τελευταίο σφοντύλι, κι απόκοψε τα δύο νεύρα. Σαν έπεσε ο Αρχέλοχος, το κεφάλι άγγιξε πρώτο το χώμα και μετά οι κνήμες και τα γόνατα.
(Ιλιάδα, Ξ, 457)

Μετά το θάνατο του Αρχέλοχου, ο Πρόμαχος από τη Βοιωτία προσπάθησε ν’ αρπάξει το πτώμα του. Ήρθε τότε ο αδερφός του Αρχέλοχου, ο Ακάμας και σκότωσε τον Πρόμαχο, παίρνοντας εκδίκηση για τον αδερφό του. Το θάνατο του Πρόμαχου θέλησε να εκδικηθεί ο Πηνέλαος και σημάδεψε τον Ακάμαντα πετυχαίνοντας όμως τον Ιλιονέα κάτω απ’ το φρύδι, στη ρίζα του ματιού και του έβγαλε έξω το βολβό. Ο Ιλιονέας έπεσε νεκρός και τότε ο Πηνέλαος έκοψε με το ξίφος του το κεφάλι του Ιλιονέα. Κι όπως το δόρυ του ήταν ακόμα καρφωμένο στο μάτι του Ιλιονέα, το σήκωσε ψηλά σαν παπαρούνα και είπε με καμάρι: «Τρώες, να πείτε στον πατέρα και στη μάνα του Ιλιονέα πως εξαιτίας μου θα θρηνήσουν στο σπίτι τους γιατί ούτε η γυναίκα του Πρόμαχου θα χαρεί τον ερχομό του συζύγου της όταν εμείς επιστρέψουμε από την Τροία.
(Ιλιάδα, Ξ, 495)

Για την περιγραφή των μαχών χρησιμοποιήθηκε η μετάφραση των εκδόσεων ΠΑΠΥΡΟΣ. Χρήσιμο βοήθημα στάθηκε το βιβλίο του Κωστή Παπαγιώργη «Η ομηρική μάχη» των εκδόσεων Καστανιώτη.

Ετικέτες:

8 Σχόλια to “χάλκινος ύπνος”

  1. Σοφία Says:

    » Αυτοί που βρίσκονται ψηλά λένε
    Να ο δρόμος για τη δόξα
    Αυτοί που είναι χαμηλά
    Να ο δρόμος για το μνήμα»
    (Μπρεχτ, από το Γερμανικό Εγχειρίδιο Πολέμου)

    Νομίζω ότι το μοτίβο του ένδοξου πολεμιστή το ενσαρκώνουν όλοι όσοι μάχονται στο πεδίο της μάχης , γνωστοί και άγνωστοι. Όλοι οι πολεμιστές είναι χτυπημένοι στο πρόσωπο , στο θώρακα, στην καρδιά, στον ώμο, στο λαιμό. Κανείς δεν είναι χτυπημένος στην πλάτη. Αυτό δείχνει ότι κανείς δεν προσπάθησε να φύγει . Ανεξάρτητα από το αν διατήρησε μετά θάνατον την πανοπλία και τα όπλα. Δεν ευθυνόταν αυτός για τη σκύλευση. Πάντως το γεγονός ότι ο Όμηρος ασχολείται για λίγο μαζί τους και μας τους παρουσιάζει, δείχνει ανθρωπιά και ευαισθησία και ας είναι τόσο βίαιη η περιγραφή. Αν μη τι άλλο πέρασαν και αυτοί στην αιωνιότητα μέσα από τη μνημόνευση τους.Τέλος η αντίθεση που δημιουργείται ανάμεσα στις βίαιες σκηνές και στις ειρηνικές σκηνές της προπολεμικής ζωής τους ορισμένων από αυτούς είναι μια καταγγελία εναντίον του πολέμου.
    Να επαναλάβω το μπράβο μάλλον είναι πολύ λίγο για το μέγεθος της προσπάθειας και τις εξαιρετικές αναρτήσεις σου.

  2. Θωμάς Says:

    Πώς γίνεται όμως κι όλοι αυτοί οι άνθρωποι, Έλληνες και Τρώες, χαράμιζαν με τόση ευκολία τη ζωή τους; Εντάξει, εκτός από τον κώδικα τιμής που επικρατούσε στην ομηρική κοινωνία, υπάρχει και μια άλλη απάντηση. Την έδωσε ο Σαρπηδόνας στον Γλαύκο (Μ, 322): «Αν ήταν ξεφεύγοντας από τον πόλεμο να ζήσουμε αγέραστοι και αθάνατοι ούτε κι εγώ θα πολεμούσα. Τώρα όμως έτσι κι αλλιώς χίλιοι θάνατοι στέκονται από πάνω μας, που δεν μπορεί να τους ξεφύγει ο άνθρωπος. Ας πάμε λοιπόν να κερδίσουμε δόξα πολεμώντας ή να δώσουμε σε κάποιον άλλο δόξα πεθαίνοντας».
    Ευχαριστώ, Σοφία για τα καλά σου λόγια. Όπως το έγραψες -σαν προσπάθεια- θα ήθελα να κριθούν οι αναρτήσεις μου, και όχι σαν αποτέλεσμα γιατί είναι σίγουρο πως ο Όμηρος χρειάζεται περισσότερη μελέτη και γνώσεις. Θα επανέλθω κάποια στιγμή. Αυτό είναι σίγουρο. Έχω αφήσει αρκετές εκκρεμότητες όπως για παράδειγμα οι συναντήσεις του Αχιλλέα με τον Πρίαμο και του Έκτορα με την Ανδρομάχη.

  3. roadartist Says:

    Θα συμφωνήσω με το πρώτο σχόλιο. Συγχαρητήρια για τη δουλειά που μοιράζεσαι από το ιστολόγιο σου!

  4. Σοφία Says:

    Θωμά, το ίδιο πράγμα λέμε. Η τιμή ισοδυναμούσε με ένδοξο θάνατο ή με ένδοξη νίκη. Είναι το ηρωικό ιδανικό της μυκηναϊκής εποχής. Στην Οδύσσεια θα αρχίσει να κλονίζεται λίγο και στα αρχαϊκά χρόνια θα αμφισβητηθεί εντελώς.
    Νομίζω ότι άφησες τα καλύτερα για το τέλος.

  5. Τελευταίος Says:

    Θωμά, θα συμφωνήσω κι εγώ με τη Σοφία και το σχόλιό της. Θα ήθελα όμως να προσθέσω κάτι ακόμα. Μια σκέψη η οποία μπορεί να είναι λανθασμένη, αλλά με βασανίζει πολύ καιρό κι εδώ ταιριάζει απόλυτα για να την αναφέρω.

    Το πολυτιμότερο πράγμα που έχει ο άνθρωπος είναι η ζωή του και το να την προσφέρει για τα ιδανικά της πατρίδας του είναι ότι ανώτερο μπορεί να κάνει κατά την Ομηρική ηθική. (Δε συζητάμε βεβαίως εδώ τις σκοπιμότητες ή τα πολιτικά συμφέροντα που έχουν οδηγήσει στην εμπόλεμη κατάσταση, αλλά την πατρίδα ως ιδανικό.) Έχουμε δηλαδή από τη μια τη θνητότητα που είναι αναπόφευκτη κι από την άλλη το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης των πολεμιστών που θεωρούν τη ζωή ως ένα στοιχείο της προσωπικότητάς τους που μπορούν να το διαχειριστούν κατά το δοκούν. Αν συνυπολογίσει κανείς και το γεγονός ότι η ζωή είναι θείο δώρο, θα μπορούσε να εξάγει το συμπέρασμα ότι πέρα από την επιδιωκόμενη δόξα που θα αφήσουν οι θανόντες στον κόσμο των ανθρώπων, υπάρχει και η ευθεία πρόκληση προς τους θεούς, τους οποίους φαίνεται να μην υπολογίζουν ή για να το θέσω αλλιώς είναι σαν να τους λογίζουν ως όμοιούς τους. Σαν να τους λένε: «Εγώ είμαι θνητός και το ξέρω αλλά παρά το γεγονός αυτό δε φοβάμαι ούτε να πεθάνω ούτε να περιχαρακωθώ στην ασφάλεια της αθανασίας όπως εσείς –οι δειλοί(!)- που μπλέκεστε διαρκώς στα τεκταινόμενα εκ του ασφαλούς και προτιμώ να χαρίσω τη ζωή μου παρά να κάθομαι να σας παρακαλάω να σώσετε το τομάρι μου!». Διαβάζοντας τον Όμηρο, μπορεί ενδεχομένως να εξαχθεί το συμπέρασμα ότι από τη μια οι θεοί με τις παρεμβάσεις τους στην πραγματικότητα παίζουν πολιτικά παιχνίδια κι από την άλλη οι θνητοί με τη δυνατότητα που έχουν να «χαρίζουν» τη ζωή τους, στην ουσία δεν είναι πιόνια των θεών αλλά κάτι μεγαλύτερο από αυτούς! Άλλωστε, τα δικά τους ονόματα δοξάστηκαν και έμειναν χαραγμένα στην ιστορία και όχι των θεών!

    Συγχαρητήρια για την εξαιρετική ανάρτηση Θωμά.

    Την καλημέρα μου.

    • Θωμάς Says:

      Εξαιρετική η σκέψη σου. Πράγματι οι θεοί είναι αθάνατοι. Δε διακινδυνεύουν τίποτε, δεν μπορούν να κερδίσουν δόξα ούτε τιμή. Και διαβάζοντας τον Όμηρο μπορεί κάποιος να σχηματίσει την εντύπωση πως μάλλον και ο Όμηρος τους δίνει λιγότερη αξία σε σχέση με τους ανθρώπους. Το γράφει και η Ρομιγί. Οι δολοπλοκίες των θεών δεν υποβιβάζουν τους ανθρώπους. Αντίθετα τους εξυψώνουν, τους οδηγούν σε ανώτερα στάδια δόξας και τιμής.

  6. Δημήτρης Says:

    Στον τρωικό πόλεμο, ο Όμηρος προσπαθεί να ντροπιάσει τους νεκρούς τρώες, με ομαλό τρόπο. Σπάνια βλέπουμε στον Όμηρο να αφαιρούν τα όπλα απο Αχαιό, ενώ υπάρχουν πάρα πολλές περιπτώσεις που αφαιρούνται όπλα η ακροτηριάζονται νεκροί τρώες πολεμιστές. Επίσης, οι Αχαιοί που σκοτώνονται απο τρώες εκτός απο τον Πάτροκλο, συνήθως δεν αναφέρονται να κάνουν κάποια αριστία πρίν πέσουν νεκροί. Ακόμα και σε γιους θεών, όπως του Άρη ο Ασκάλαφος, παρόλη την μεγάλη καταγωγή του. Στην Ιλιάδα είναι σχεδόν αδρανοποιημένος μέχρι να πέσει νεκρός απο τον Δήφοβο. Επιπλέον ο Όμηρος προσπαθεί να θανατώσει ασήμαντους αχαιούς πολεμηστές την οποία σκηνή την προσπερνά, αναφαίροντας μόνο δυο λόγια για την καταγωγή τους. Σε αντίθεση με τους νεκρούς τρώες που κάνει ολόκληρη περιγραφή της γενιάς τους

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: