ιστορικαί αναμνήσεις (Ι)

Ο Νικόλαος Δραγούμης (1809-1879) εργάστηκε στο γραφείο του Καποδίστρια και αργότερα, επί Όθωνα, υπηρέτησε σε διάφορες δημόσιες θέσεις. Όταν αποχώρησε από από την πολιτική ίδρυσε το λογοτεχνικό περιοδικό Πανδώρα. Στα 1874 δημοσίευσε τα απομνημονεύματά του με τίτλο «Ιστορικαί Αναμνήσεις».

Ένα σημαντικό κεφάλαιο των απομνημονευμάτων του Δραγούμη αναφέρεται στις εμπειρίες του από τα χρόνια που υπηρέτησε δίπλα στον Καποδίστρια. Να θυμίσουμε πως όταν ο Καποδίστριας ήρθε ως κυβερνήτης στην Ελλάδα (8/1/1828), μεγάλο μέρος της Πελοποννήσου βρισκόταν ακόμα υπό τον έλεγχο των στρατευμάτων του Ιμπραήμ, παρά τη νικηφόρα για τις Μεγάλες Δυνάμεις ναυμαχία του Ναυαρίνου, ενώ ο Κιουταχής είχε καταλάβει όλη τη Στερεά.
Για την κατάσταση που βρίσκονταν οι Έλληνες τον Οκτώβριο του 1827, τρεις μήνες δηλαδή πριν την άφιξη του Καποδίστρια, ο Δραγούμης μεταφέρει στο βιβλίο του τη μαρτυρία του Άγγλου μοίραρχου Χάμιλτον ο οποίος είδε γυναίκες και παιδιά να πεθαίνουν εξαιτίας της ασιτίας αφού κανείς δεν τρεφόταν με κάτι καλύτερο από βραστά λάχανα. Μάλιστα οι περισσότεροι ζούσαν σε σπήλαια, στα οποία είχαν καταφύγει για να γλυτώσουν από τις σφαγές του Ιμπραήμ.

Μετέβημεν, γράφει ο Άμιλτον εκ Κιτριών μηνί Οκτωβρίου 1827, «προς τους Έλληνας, υποδεχθέντας ημάς μετά μεγίστου ενθουσιασμού. Και πώς να περιγράψω την ένδειαν αυτών; Γυναίκες και παιδία αποθνήσκουσιν ανά πάσαν στιγμήν εξ εντελούς ασιτίας, και μόλις ευρίσκεται τις τρεφόμενος κάλλιον ή διά βραστών λαχάνων. Υπεσχέθην να στείλω ποσότητά τινα άρτου εις τα σπήλαια όπου κατέφυγον οι ταλαίπωροι εκείνοι. Αλλ’ αν ο Ιβραΐμ μείνη ενταύθα, πλέον του τριτημορίου των κατοίκων θα εξολοθρεύση ο λιμός»

ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ «ΙΣΤΟΡΙΚΑΙ ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ»
Εκδόσεις Εκδοτική Ερμής

Αναλαμβάνοντας Κυβερνήτης της Ελλάδας, ο Καποδίστριας ξεκίνησε περιοδείες με σκοπό να γνωρίσει «εκ του πλησίον» τις ανάγκες της χώρας. Έτσι στις 3 Απριλίου του 1828 έφτασε με αγγλικό πλοίο στο Καλαμάκι κι από εκεί κατευθύνθηκε στην Κόρινθο. Η πόλη ήταν έρημη, τα σπίτια γκρεμισμένα και ο ίδιος με τη συνοδεία του αναγκάστηκαν να καταλύσουν σε καλύβες. Την ίδια κατάσταση αντίκρισε και σε άλλες περιοχές της Πελοποννήσου. Τα στρατιωτικά αποσπάσματα του Ιμπραήμ είχαν μεταβάλει την Πελοπόννησο σε αληθινή έρημο. Ούτε δένδρο δε συναντούσαν στο δρόμο! Ο Καποδίστριας ξεκουραζόταν συνήθως σε σκηνές ή καλύβες και καθόταν στον «οκλαδία» του, δηλαδή ένα φορητό σκαμνάκι αναδιπλούμενο. 

Ηκροάτο δε μετά θαυμασίας υπομονής τους προσερχομένους, ων οι πλείστοι ήσαν ποιμένες βεβαιούντες ότι και διά μόνης της φήμης του ονόματος του Κυβερνήτου έπαυσαν αι αρπαγαί των ποιμνίων. Επειδή δε η πόλις ήτο παντέρημος και κατηδαφισμέναι αι οικίαι, και αυτός και οι περί αυτόν κατέλυσαν εν καλύβαις και σκηναίς. Την δ’ επιούσαν ανεχωρήσαμεν εις Άγιον Γεώργιον.
(…) Και αληθώς εταλαιπωρείτο, διότι αι μεν οδοί ήσαν άβατοι, τα δε χωρία κατεστραμμένα, πόλεις δε ουδαμού, και ο στενός οκλαδίας ον έφερε μεθ’ εαυτού χάριν νυκτερινής αναπαύσεως επήγνυτο εντός σκηνής ή πενιχράς καλύβης. Η ερήμωσις ενί λόγω ήτο τοιαύτη, ώστε ούτε δένδρον απηντώμεν χάριν αναψυχής. «Πολυάριθμα στρατιωτικά αποσπάσματα», έγραφον αγανακτούντες το 1827 οι τρεις ναύαρχοι προς τον αθετήσαντα τον λόγο αυτού Ιβραΐμ «διατρέχοντα πανταχού την Πελοπόννησον ερημούσι, καταστρέφουσι, καίουσιν, εκριζούσι τα δένδρα, τας αμπέλους, πάντα τα προϊόντα της γης και φιλοτιμούνται να μεταβάλωσι την χώραν εις αληθή έρημον». Αληθεστάτη μεν, αλλά και πάλιν ασθενής εικών της αραβικής θηριωδίας.

ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ «ΙΣΤΟΡΙΚΑΙ ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ»
Εκδόσεις Εκδοτική Ερμής

Στην ίδια περιοδεία ο κόσμος νόμιζε πως Κυβερνήτης ήταν ο ταχυδρόμος διότι φορούσε «χρυσοπόρφυρο ένδυμα» και ίππευε καμαρωτό άλογο! Αυτόν λοιπόν προσκυνούσαν όλοι πέφτοντας στο έδαφος. Ο Καποδίστριας ερχόταν πιο πίσω με καμπούρικο άλογο, «ουχί ζωηρότερον του πώλου του Ιησού» και συνηθισμένα ρούχα.
Ο Κολοκοτρώνης, που ήταν κι αυτός στη συνοδεία του Καποδίστρια, συμβούλεψε τότε τον Κυβερνήτη να φορέσει επιτέλους τη στολή του. Και τη φόρεσε ο Καποδίστριας, μόνο που η στολή του ήταν πιο φτωχική κι απ’ των δασονόμων ακόμη! 

Προηγείτο δε οδηγός ο κύριος των ταχυδρομικών ίππων, φορών ένδυμα ελληνικόν χρυσοπόρφυρον και αναβαίνων ίππον υψαύχενα. Και διά τούτον οι συρρέοντες εις προϋπάντησην του Κυβερνήτου, συνηθισμένοι εις τας πολυτελείς και πομπικάς παρατάξεις των πασάδων και τας χρυσοϋφάντους στολάς των τετυφωμένων καπιτανέων και κοτζαμπασίδων, εκλαμβόντες τον κοκκινοφόρον και κυδρούμενον ταχυδρόμον αντ’ εκείνον, προσεκύνουν αυτόν πίπτοντες εις έδαφος. Δεν εννόουν πώς ήτο δυνατόν αρχηγός έθνους να αναβαίνη ίππον κυφαγωγόν, ουχί ζωηρότερον του πώλου του Ιησού, και να φορή ένδυμα οίον οι πολλοί. Αλλ’ ουδέ αψίδες ή θριαμβικά τόξα ανηγείροντο ως σήμερον, ουδέ μουσικαί επαιάνιζον, ουδέ πυροτεχνήματα εξηκοντίζοντο εις ουρανούς, καθ’ όσον αι επιδείξεις αύται, γινόμεναι επιμελεία και αξιώσει των αρχών, διαθρύπτουσι μεν την ματαιότητα, βλάπτουσιν όμως τους ηγέτας των εθνών, αποκρύπτουσαι το αληθές φρόνημα. Οι δε λαοί ακούοντες απροσδοκήτως ότι ήρχετο ο Κυβερνήτης, έτρεχον αυθόρμητοι εις προϋπάντησιν αυτού, ουχί κράζοντες γεγωνυία τη φωνή Ζήτω! αλλά κλαίοντες σφραγιζόμενοι διά του σημείου του σταυρού, και βάλλοντες μετανοίας και καίοντες λιβανωτόν και ευλογούντες τον Θεόν, τον σώσαντα αυτούς υπό της δουλείας και της ολεθριωτέρας αναρχίας.
Ιδών δε ο Κολοκοτρώνης ότι ο λαός προσεκύνει τον ταχυδρόμον Καρδαράν, πλησιάσας είπε:
“Το πράγμα υπερεξοχώτατε, δεν πάγει καλά. Πρέπει ο κόσμος να γνωρίση τον Κυβερνήτη του”.
“Και τι θέλεις να κάμω;”
“Να βάλ’ η υπερεξοχότης σου τη στολήν σου”.
Και πεζεύσας εις μικράν τινα και σκιεράν κοιλάδα, ανέλαβε την στολήν αυτού, πενιχροτέραν και της των δασονόμων της αντιβασιλείας.

“ΙΣΤΟΡΙΚΑΙ ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ” Εκδόσεις ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΕΡΜΗΣ ΕΠΕ

8 Σχόλια to “ιστορικαί αναμνήσεις (Ι)”

  1. atheofobos Says:

    Και συνέχισαν δυστυχώς από τότε οι Έλληνες που ήσαν –

    συνηθισμένοι εις τας πολυτελείς και πομπικάς παρατάξεις των πασάδων και τας χρυσοϋφάντους στολάς των τετυφωμένων καπιτανέων και κοτζαμπασίδων-

    να προσκυνούν αντίστοιχους μέχρι σήμερα!

  2. Θωμάς Says:

    Όλα εξηγούνται λοιπόν με τη βοήθεια της Ιστορίας. Σήμερα βέβαια δεν τους προσκυνούν αλλά τους ψηφίζουν.

  3. Σοφία Says:

    Μας τραβούν τα γυαλιστερά , ψεύτικα ή αληθινά ,σαν τις καρακάξες.
    και πάντα επιρρεπείς στο φαίνεσθαι.

  4. Τελευταίος Says:

    Θωμά διάβασα με μεγάλη προσοχή τη σημερινή σου ανάρτηση και πριν πω οτιδήποτε άλλο, θα ήθελα να κάνω μια αναφορά στη γιαγιά ενός γιατρού ο οποίος κυκλοφορούσε με τζίν παντελόνι και πουκάμισο. Κάποια στιγμή λοιπόν του λέει η γιαγιά του: Είσαι γιατρός εσύ; Χωρίς σακάκι και γραβάτα; Κάπως έτσι πρέπει να ήταν και ο Καποδίστριας την εποχή εκείνη που περιγράφεις στην ανάρτησή σου! Έχουμε δηλαδή να κάνουμε με την κλασική περίπτωση που (δυστυχώς) τα ράσα κάνουν τον παπά. Έτσι ήταν κι έτσι νομίζω θα συνεχίσει να είναι!

    Εξαιρετικό κείμενο και το σημερινό, πάλι έμαθα πράγματα που δεν ήξερα!

  5. Όλγα Says:

    Εμένα πάλι – το περιστατικό με τον ταχυδρόμο και τον Καποδίστρια – μου θύμισε τη μητέρα του Δαρείου που προσκύνησε τον Ηφαιστίωνα αντί του Μ.Αλεξάνδρου, γιατί κι εκείνος δεν διέφερε από τους συστρατιώτες του…

    • Θωμάς Says:

      Πολύ ωραίος παραλληλισμός. Μια που το ανέφερες όμως να πω ότι εμένα μου θυμίζει την πρώτη σκηνή από την ωραία ταινία του Μπενίνι «Η Ζωή είναι ωραία» -δεν ξέρω αν την έχεις δει- που όλοι χειροκροτούν τον Μπενίνι την ώρα που χαιρετάει όρθιος στο αυτοκίνητο, ενώ τον πραγματικό βασιλιά ούτε που τον κοιτάνε.
      Όλγα, ήθελα ακόμα να σου πω πως σε ζηλεύω που απολαμβάνεις τον Όμηρο ως αναγνώστρια. Εγώ δεν μπόρεσα να απολαύσω ολοκληρωμένο το έργο του. Ίσως τα καταφέρω το καλοκαίρι.

  6. Όλγα Says:

    Καλησπέρα Θωμά!
    Την ταινία την είδα πριν πολλά χρόνια, αλλά δεν θυμάμαι τη σκηνή που λες. Κι επειδή μάλλον σου είναι ιδιαίτερα συμπαθής ο Μπενίνι, αφού τον έχεις και στην ανάρτηση με τα όσκαρ δες αυτό το λινκ:

    http://www.ethnos.gr/article.asp?catid=22768&subid=2&pubid=63633468

    • Θωμάς Says:

      Μπράβο στο ΑΠΘ, μπράβο και στον Μπενίνι που ασχολείται με τον Δάντη.
      Τι ωραία να είχαμε κι εμείς ένα καλλιτέχνη που να μπορεί να απαγγείλει Όμηρο από μνήμης ή να φτιάξει ένα θεατρικό εμπνευσμένο από το ομηρικό κείμενο!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: