ιστορικαί αναμνήσεις (ΙΙΙ)

Είναι γνωστή η εμμονή του Καποδίστρια ως προς την ίδρυση σχολείων όλων των βαθμίδων, ιδιαίτερα όμως της στοιχειώδους εκπαίδευσης. Στο παρακάτω απόσπασμα φαίνεται πως η εμμονή αυτή δεν περιοριζόταν σε γενικές οδηγίες και ενέργειες αλλά εστιαζόταν στο κάθε ένα σχολείο και στον κάθε ένα δάσκαλο. Προσέξτε, στο δεύτερο μισό του κειμένου, τις οδηγίες του για την επιβολή των ποινών.

Και πέντε και τρία και δύο βιβλία αν εδωρείτο τις εις σχολείον ήκουε παρά του Κυβερνήτου λόγους ευγνωμοσύνης. Και προς ευόδωσιν των πατρικών αυτού πόθων εχορήγει προθύμως οδηγίας, καταβαίνων και εις τα ελάχιστα, και εις την κατοικίαν και εις το ένδυμα και εις την τροφήν και εις την καθαριότητα.
«Στέλλω σοι», έγραψε προς τον εν Πόρω Α. Παπαδόπωλον, «στέλλω σοι ενδύματα διά τα υπό την διεύθυνσίν σου παιδία, ήτοι ανά μίαν φουστανέλλαν, δύο βρακία, ζεύγος εμβάδων, φέσιον, καπόταν και ζώνην. Αλλά πριν ή ενδυθώσι φρόντισον να κοπή η κόμη αυτών και να λουσθώσι καλώς. Έχε τον νουν σου ν’ αλλάζωσιν υποκάμισον και βρακίον καθ’ εβδομάδα, να πλύνη δε τα ενδύματα η οικονόμος του σχολείου. Ν’ αερίζωσι μόνα καθ’ εκάστην τας καπότας, να κρεμώσι μετά ταύτα αυτάς εις τον τοίχον από καρφίου ωρισμένου προς έκαστον παιδίον, να γεμίζωνται τα στρώματα διά ξηρού χόρτου ή αχύρου, να έχωσι πέτραν αντί προσκεφαλαίου και να κατακλίνωνται επί των καποτών. Τα σημερινά αυτών ράκη να μη ριφθώσιν, αλλά να πλυθώσι και να φυλαχθώσι χωριστά εντός δέματος, εφ’ ου να σημειωθή ο αριθμός και το όνομα του παιδίου. Να καταγράφης εις ιδιαίτερον κατάστιχον τα ενδύματα όσα λαμβάνεις και να μοι αναφέρης εγγράφως κατά μήνα τα περί της χρήσεως αυτών.

Στέλλω σοι προς τούτοις εσωκλείστως και σημείωσις των ποινών όσας θα επιβάλλης και των αμοιβών όσας θα υπόσχεσαι. Να μοι αναγγέλλης δε ονομαστί τους διακρινομένους επί πειθαρχία και εκπληρώσει του καθήκοντος. Την δε παρακοήν, την απείθειαν, την αταξίαν και το ψεύδος να τιμωρής ως εξής: κατά πρώτην μεν παρεκτροπήν να επιπλήττης αυστηρώς τον άτακτον παρόντων πάντων των παιδίων. Την δε δευτέραν να ολιγοστεύης κατά το ήμισυ την τροφήν και την τρίτην να εκβάλλης το νέον ένδυμα και να βάλλης αντ’ αυτού τα παλαιά ράκη. Και μόνον μετά παρέλευσιν ωρών είκοσι τεσσάρων να συγχωρής τον άτακτον αφού σε παρακαλέσωσιν οι συνταξιώται αυτού. Η δ’ έκδυσις και η ένδυσις να γίνωνται ενώπιον απάντων των μαθητών. Εγώ δε θ’ αποφασίζω μετά την αναφοράν σου αν αρμόζη να δεχθώμεν βαρυτέρας ποινάς».

ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ «ΙΣΤΟΡΙΚΑΙ ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ»
Εκδόσεις ΕΡΜΗΣ

Λογικό να υπάρξουν αντιρρήσεις για τις παιδαγωγικές απόψεις του Καποδίστρια, αν και αυτές, για να είμαστε δίκαιοι, θα πρέπει να αξιολογηθούν με βάση το χρονικό και κοινωνικό πλαίσιο μέσα στο οποίο διαμορφώθηκαν.

Και προς τους εκτάκτους δε επιτρόπους επέστελλεν αλλεπαλλήλως ταύτα.
Ειδοποιήσατε με περί των ευρισκομένων εις το τμήμα υμών σχολείων. Και αν δεν υπάρχη κανέν προνοήσατε περί των μέσων της συστάσεως, αλλά περιοριζόμενοι ακριβώς εις μόνην την ανάγκην της στοιχειώδους διδασκαλίας.
Τοσούτον δ’ εξήψαν την φυσικήν φιλομάθεια του έθνους αι ανένδοτοι αύται προσπάθειαι, ώστε σωρηδόν ήρχοντο αγγελίαι ότι εις τας πόλεις, κωμοπόλεις και χωρία, ήτοι εις ερείπια πόλεων, κωμοπόλεων και χωρίων, εις α επανήρχοντο οι διεσκορπισμένοι και επιζώντες κάτοικοι, κατεβάλλοντο προθύμως έρανοι υπέρ σχολείων απροσδοκήτως μάλιστα δαψιλείς μετά την τόσην πανωλεθρίαν.

ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ «ΙΣΤΟΡΙΚΑΙ ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ»
Εκδόσεις ΕΡΜΗΣ

η αμείλικτος αντιπολίτευσις

Όπου δε αι κοινότητες εστερούντο ικανών πόρων ή τόπου προς οικοδομήν, σπεύδων ο Κυβερνήτης ήρχετο εις βοήθειαν. Τηλικαύτη δε υπήρξεν η άμιλλα, ώστε εντός ολίγου ανεβλάστησαν ως εκ θαύματος σχολεία. Και το μεν πρώτο έτος ο αριθμός των διδαχθέντων ανά πάσαν την Ελλάδα, μη έχουσαν τότε πλέον των εξήκοντα μυριάδων κατοίκων, ανέβη εις εξ χιλιάδας νέων, το δε δεύτερον, μόλις λήξαντος του πολέμου, υπήρχον εκατόν τριάκοντα αλληλοδιδακτικά και ελληνικά, φοιτητών δε χιλιάδες δώδεκα.
Και επευφήμει μεν εις ταύτα τα εθνωφελέστατα η πάγκοινος ευγνωμοσύνη. Παρ’ αυτήν όμως ανέστη αμείλικτος αντιπολίτευσις και τα ιερώτατα μυκτηρίζουσα και αγωνιζομένη να εκφαυλίση. Ο Κυβερνήτης, ανεβόων, μόνον τα κολυβογράμματα αγαπά, είναι φωτοσβέστης. (…)
Αστείον λέγω θα ήτο ει επεχείρουν να καταδείξω το γελοίον, ει μη τι άλλο, της κατηγορίας. Διότι την δημοτικήν αγωγήν θηρεύων εκείνος δεν εθήρευεν ως σκοπόν και τέρμα της όλης εκπαιδεύσεως, αλλ’ ως προστοιχείωσιν εις ανωτέρα βαθμίδα. Μωρός δε ο αρχιτέκτων ο ανεγείρων οικίαν, μεγάλην μάλιστα και πολυτελή, άνευ θεμελίων. Τοιαύτην όμως μωρίαν δεν είχε ο Κυβερνήτης.

ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ «ΙΣΤΟΡΙΚΑΙ ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ»
Εκδόσεις ΕΡΜΗΣ

12 Σχόλια to “ιστορικαί αναμνήσεις (ΙΙΙ)”

  1. Τελευταίος Says:

    Θωμά, οι σημερινές λεπτομέρειες δεν μου ήταν γνωστές. Δεν ήξερα ότι ο Καποδίστριας είχε ασχοληθεί με τέτοια λεπτομέρεια με κάθε σχολείο χωριστά και πραγματικά μου κάνει μεγάλη εντύπωση! Γνωρίζεις φαντάζομαι ότι ελάχιστοι πολιτικοί και μάλιστα κυβερνήτες εν ενεργεία ασχολούνται με λεπτομέρειες στην εποχή μας. Αυτό βεβαίως και είναι δύσκολο να γίνει, αλλά με τόσα προβλήματα και τόσα πράγματα που έπρεπε να κάνει ο Καποδίστριας μου μοιάζει τελείως εξωπραγματικό ότι ασχολούνταν και με το καρφί που θα κρεμούσαν τα ρούχα τους οι μαθητές!!! Πάντως, το μοναδικό που δεν άλλαξε από τότε είναι η αντιπολίτευση…🙂

    • Θωμάς Says:

      Σωστή επισήμανση. Αυτός ακριβώς είναι ο λόγος που επιλέχθηκε το συγκεκριμένο απόσπασμα. Να αναδειχθεί όχι μόνο η μέριμνα του Καποδίστρια για την ίδρυση σχολείων, αλλά και ο συγκεντρωτισμός του, που μαζί με τον αυταρχικό του χαρακτήρα αποτέλεσαν σύμφωνα με τους ιστορικούς τα δύο ελαττώματά του.

  2. Σοφία Says:

    Ξύλο πάντως δεν έπεφτε.
    » να εκβάλλης το νέον ένδυμα και να βάλλης αντ’ αυτού τα παλαιά ράκη.» Πού αποσκοπούσε αυτή η τιμωρία; Στην προσβολή της αξιοπρέπειας του μαθητή;
    Νομίζω ότι το θέμα της ίδρυσης των σχολείων και της στοιχειώδους εκπαίδευσης σε μια διαλυμένη χώρα σωστά το είδε.Άλλα ήταν τα αρνητικά του.
    Και η δική μου απορία. Γιατί οι Έλληνες δεν εμπιστεύονται ποτέ αυτούς που αγωνίζονται και θέλουν πάντα κάποιον «άκαπνο» να τους κυβερνάει; Και να σκεφτείς ότι ο Καποδίστριας ήταν και αντίθετος στην επανάσταση .

  3. Θωμάς Says:

    «Η δ’ έκδυσις και η ένδυσις να γίνωνται ενώπιον απάντων των μαθητών». Αυτό μου μοιάζει χειρότερο κι από ξύλο! Τι να κάνουμε, η αυταρχικότητα ήταν ένα από τα δύο ελαττώματα του Καποδίστρια.
    Τώρα για το ότι ήταν αντίθετος στην επανάσταση είναι γεγονός αλλά νομίζω μπορούμε να δικαιολογήσουμε μια λάθος εκτίμηση, σ΄έναν άνθρωπο που προσέφερε τόσα πολλά, μέχρι και τη ζωή του.

  4. Όλγα Says:

    Ο Καποδίστριας κατηγορήθηκε, εκτός των άλλων, και για νεποτισμό. Αυτό κι αν ήταν ασυγχώρητο…

    Οι σημερινοί παιδοψυχολόγοι θα αφορίζανε τον Καποδίστρια για τις ποινές που επέβαλλε και μάλιστα μπροστά σε όλο το σχολείο, αλλά από την άλλη, σήμερα, δεν υπάρχουν βιβλία στα σχολεία. Οπότε, δεν ξέρω τι είναι χειρότερο!

    • Θωμάς Says:

      Ναι, και οι δύο αδελφοί του πήραν αξιώματα, αυτός που νομίζω κατηγορήθηκε ιδιαίτερα για αυταρχική συμπεριφορά ήταν ο Βιάρος.
      Όσο για τις σχολικές ποινές σου συστήνω το βιβλίο του Χρηστοβασίλη «Διηγήματα του μικρού σκολειού». Εκεί να δεις ποινές!

      • Όλγα Says:

        Ένα ακόμη βιβλίο στη λίστα με τα must read, που λέμε και στα ελληνικά!!😀

  5. atheofobos Says:

    ν’ αλλάζωσιν υποκάμισον και βρακίον καθ’ εβδομάδα,

    Δυστυχώς ακόμα και μετά 100 χρόνια από τότε αυτή ήταν η συνήθεια στα περισσότερα μέρη της Ελλάδας.
    Όταν ήρθαν οι πρόσφυγες από την Σμύρνη που ήσαν σαφώς πιο πολιτισμένοι τις Σμηρνιές τις έλεγαν «παστρικές» γιατί πλενόντουσαν!

    • Θωμάς Says:

      Αθεόφοβε, τώρα μου θύμισες μια εμπειρία του πατέρα μου από το αγροτικό του. Όταν σήκωνε την μπλούζα της ντόπιας γριάς για να της βάλει στηθοσκόπιο έβγαινε λέει μια μπόχα!
      Όταν όμως σήκωνε την μπλούζα της τουρκόφωνης γριάς απ’ τις προσφυγικές οικογένειες μοσχομύριζε!

  6. Σοφία Says:

    Αυτές οι λαθεμένες εκτιμήσεις !

    • Θωμάς Says:

      Από ό,τι κατάλαβα, Σοφία, θα σε έχω «αντιπολίτευση» στις επόμενες αναρτήσεις για τον Καποδίστρια.
      Δε με ενοχλεί, καλό είναι να μας θυμίζεις πως υπάρχει και άλλη άποψη, γιατί φοβάμαι μήπως οι αναρτήσεις μου καταλήξουν σε «αγιοποίηση» του Καποδίστρια, κάτι που δε θα το ήθελα.

  7. Σοφία Says:

    Απλά δεν έχω ακόμη άποψη για τον Καποδίστρια. Προσπαθώ να φανταστώ ποια θα ήταν η εξέλιξη της Ελλάδας αν είχε προλάβει να εφαρμόσει την πολιτική του. Για άγιο πάντως δεν τον έχω.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: