μαθήματα διπλωματίας

Όταν ο Καποδίστριας ανέλαβε τη διακυβέρνηση της χώρας, στα 1827, το μεγαλύτερο μέρος της Πελοποννήσου βρισκόταν υπό τον έλεγχο των στρατευμάτων του Ιμπραήμ, ενώ ο Κιουταχής κατείχε σχεδόν όλη τη Στερεά Ελλάδα. Υπήρχε έτσι ο κίνδυνος να παραμείνει η Στερεά υπό τουρκική κυριαρχία γιατί το Πρωτόκολλο της Πετρούπολης (1826) προέβλεπε πως το νέο κράτος θα περιελάμβανε μόνο τα εδάφη στα οποία συνεχιζόταν η Επανάσταση. Υπήρχε ακόμη αναφορά για εξαγορά των τουρκικών περιουσιών, ένα μέτρο πρακτικά ανεφάρμοστο μια και το νεοσύστατο κράτος δεν είχε τους απαραίτητους οικονομικούς πόρους. Και βέβαια το Πρωτόκολλο της Πετρούπολης μιλούσε για ελληνικό κράτος, όχι ανεξάρτητο, αλλά «αυτόνομο και φόρου υποτελές στον σουλτάνο» με συμμετοχή μάλιστα της Πύλης στην εκλογή του Έλληνα ηγεμόνα!

Ο Καποδίστριας στην αρχή έδειξε να αποδέχεται την αυτονομία και δεν έθεσε θέμα συνόρων. Σ’ αυτή τη φάση βασικός του στόχος ήταν να πετύχει τη δέσμευση των Μ. Δυνάμεων για απόσχιση της Ελλάδας από την Οθωμανική αυτοκρατορία. Παράλληλα εστίασε τις προσπάθειές του σε δύο στόχους: α) την αποχώρηση των δυνάμεων του Ιμπραήμ από την Πελοπόννησο και β) τη συνέχιση της επανάστασης στη Στερεά. Για την αποχώρηση των δυνάμεων του Ιμπραήμ προέβη στον εξής διπλωματικό ελιγμό: Ταξίδεψε ο ίδιος μέχρι τη Ζάκυνθο και έπεισε τον Άγγλο ναύαρχο Κόδριγκτον να πάει στην Αίγυπτο και να πείσει τον Μοχάμετ Άλι να διατάξει τον Ιμπραήμ να φύγει από την Πελοπόννησο αφού πρώτα ελευθερώσει τους Έλληνες αιχμαλώτους του. Για τη συνέχιση -πάση θυσία- της επανάστασης στη Στερεά έστειλε εκεί στρατό: αρχικά τρεις χιλιαρχίες υπό την αρχηγία του Δ. Υψηλάντη κατευθύνθηκαν προς την Αθήνα, ενώ εκστρατευτικό σώμα υπό την αρχηγία του Άγγλου Τζορτζ κινήθηκε με σκοπό να απελευθερώσει το Μεσολόγγι. Παράλληλα έστειλε στόλο στον Αμβρακικό κόλπο. 


Ναύαρχος Κόδριγκτον (1770-1851)
από το http://users.sch.gr/akalant/1821/b038.htm
Επικεφαλής του αγγλικού στόλου -αλλά και όλου του συμμαχικού- στη ναυμαχία του Ναυαρίνου. Παρά τις αντίθετες οδηγίες, διέταξε την έναρξη των εχθροπραξιών μετά τη δολοφονία του απεσταλμένου που έστειλε ο ίδιος στον Ιμπραήμ. Η ολοσχερής καταστροφή του τουρκοαιγυπτιακού στόλου που ακολούθησε χαρακτηρίστηκε από τον πρωθυπουργό της Αγγλίας, Γουέλιγκτον, ως «ατυχές γεγονός» και ο Κόδριγκτον χρειάστηκε να απολογηθεί.
Αργότερα ο Κόδριγκτον προσέφερε κι άλλες υπηρεσίες στην ελληνική επανάσταση αποσπώντας από τον Μοχάμετ Άλι τη συνθήκη της Αλεξάνδρειας που υποχρέωνε τον Ιμπραήμ να αποχωρήσει από την Ελλάδα.
από LivePedia.gr και http://www.tovima.gr/relatedarticles/article/?aid=154651

Τον Σεπτέμβριο του 1828 οι τρεις πρέσβεις των Μεγάλων Δυνάμεων φτάνουν στον Πόρο για να συναντηθούν με τον Καποδίστρια κομίζοντας μια πρόταση όχι και τόσο ικανοποιητική. Καθορίζουν ως γραμμή των συνόρων τη γραμμή που ενώνει τον Παγασητικό με τις πηγές του Αχελώου. Αποκλείουν δηλαδή μεγάλο κομμάτι της Στερεάς (Ακαρνανία – Αιτωλία) και την Εύβοια, ενώ επιμένουν στην αυτονομία. Ο Καποδίστριας καταφέρνει να πείσει τους πρέσβεις να δεχθούν στην εισήγησή τους ως σύνορα του νέου κράτους τη γραμμή Αμβρακικού – Παγασητικού, ενώ, παρά τις οδηγίες των κυβερνήσεων τους, οι πρέσβεις αποδέχονται την πρόταση του Καποδίστρια να συμπεριληφθεί στο νέο κράτος η Εύβοια, η Σάμος και η Κρήτη. Η γνωμάτευση αυτή των πρέσβεων απορρίφτηκε αμέσως από την αγγλική κυβέρνηση που ειδικά για την Κρήτη ήταν κάθετα αντίθετη.

Ο Καποδίστριας, γνωρίζοντας πως από μόνη της η διπλωματία δεν αρκεί, συνεχίζει τις πολεμικές επιχειρήσεις, στέλνοντας τον αδελφό του, Αυγουστίνο Καποδίστρια, επικεφαλής εκστρατευτικού σώματος που σημειώνει μεγάλες επιτυχίες στη Δυτική Στερεά. Το αποτέλεσμα των επιτυχιών αυτών θα φανεί στο Πρωτόκολλο του Λονδίνου (1829) με το οποίο αναγνωρίζονται ως σύνορα της Ελλάδας η γραμμή Παγασητικού – Αμβρακικού. Όμως ο πλήρης στόχος δεν έχει ακόμη επιτευχθεί. Οι Μεγάλες Δυνάμεις συνεχίζουν να αρνούνται κάθε συζήτηση για ανεξαρτησία των Ελλήνων αλλά μιλούν για επικυριαρχία των Τούρκων, καταβολή φόρου υποτέλειας στον σουλτάνο (1.500.000 γρόσια το χρόνο), ξένο κληρονομικό ηγεμόνα, ενώ τέλος αξιώνουν την ανάκληση των ελληνικών δυνάμεων από τη Στερεά.

Ο Καποδίστριας θα χρειαστεί να επιστρατεύσει όλες τις διπλωματικές του ικανότητες. Στο πρώτο του υπόμνημα τονίζει πως η βούληση του ελληνικού λαού για αβασίλευτο πολίτευμα έχει εκφραστεί με αποφάσεις Εθνικών συνελεύσεων που είναι δεσμευτικές για τον ίδιο ενώ ακόμα επικαλείται το γεγονός πως τυχόν απόσυρση των ελληνικών στρατιωτικών δυνάμεων από τη Στερεά θα προκαλέσει κύμα προσφύγων προς την Πελοπόννησο. Ακολουθεί δεύτερο υπόμνημα με το οποίο προσπαθεί να αντικρούσει την απόφαση για αποζημίωση των τουρκικών γαιοκτησιών υπενθυμίζοντας πως αυτές οι γαίες έχουν ήδη υποθηκευτεί για να συναφθούν δύο δάνεια από την Αγγλία!  Επίσης διευκρινίζει πως ο ελληνικός στρατός της Στερεάς αποτελείται από ντόπιους πληθυσμούς και όχι από στρατεύματα που στάλθηκαν από την Πελοπόννησο.

Έτσι περνούν οι μήνες μέχρι τη νίκη του Δ. Υψηλάντη στην Πέτρα (Σεπ. 1829), μια νίκη που ισχυροποιεί αφάνταστα τις ελληνικές θέσεις. Στις 3 Φεβρουαρίου του 1830 η Διάσκεψη του Λονδίνου θα διακηρύξει επιτέλους την πολιτική ανεξαρτησία της Ελλάδας. Η επιτυχία είναι τεράστια, αλλά οι Μεγάλες Δυνάμεις θέλοντας να μετριάσουν τις αντιδράσεις των Τούρκων, περιορίζουν και πάλι τα σύνορα της Ελλάδας στη γραμμή των εκβολών Σπερχειού – Αχελώου. Μένουν δηλαδή έξω δύο μεγάλα τμήματα της Στερεάς, η Αιτωλία και η Ακαρνανία (οι Άγγλοι ήταν αντίθετοι στην ενσωμάτωση της Ακαρνανίας επειδή έβλεπαν πως έθετε σε κίνδυνο την κυριαρχία τους στα Ιόνια νησιά). Σα να μην έφτανε αυτό οι Μεγάλες Δυνάμεις επιμένουν στην επιβολή ξένου μονάρχη ενώ απαιτούν την απόσυρση των ελληνικών στρατευμάτων από όσες επαρχίες δεν έχουν συμπεριληφθεί στο νέο κράτος. 

Ο Καποδίστριας δε σκοπεύει φυσικά να ρισκάρει την ανεξαρτησία της Ελλάδας αρνούμενος την απόφαση. Ίσα ίσα εξαίρει την αναγνώριση της ανεξαρτησίας, αλλά στο ζήτημα της μοναρχίας τονίζει για άλλη μια φορά πως τα συνταγματικά δικαιώματα του ελληνικού λαού έχουν θεσπιστεί από εθνικές συνελεύσεις, ενώ στο θέμα της εκκένωσης των επαρχιών επιδεικνύει απαράμιλλη διπλωματική ικανότητα. Ναι, λέει, βεβαίως να αποσυρθούμε από τα εδάφη που δεν κατοχυρώθηκαν στην Ελλάδα, αλλά να αποσυρθούν και οι Τούρκοι από την Αττική και την Εύβοια. Και να έρθει επιτροπή να ελέγξει την κατάσταση. Και να παρασχεθούν στην Ελλάδα τα οικονομικά μέσα ώστε να αντιμετωπίσει το προσφυγικό θέμα που θα προκύψει.
Πετυχαίνει λοιπόν αναβολή της εκκένωσης που θα οδηγήσει τελικά σε ματαίωσή της. Παράλληλα όμως φουντώνει η αντιπολίτευση εναντίον του. Άγγλοι και Γάλλοι δείχνουν μια άνευ προηγουμένου εύνοια προς τους Υδραίους και τους Μανιάτες που ηγούνται της αντιπολίτευσης. Η υπονόμευση του Κυβερνήτη από εσωτερικό και εξωτερικό έχει αρχίσει. Αποκορύφωμα της υπονόμευσης αποτελεί η ανταρσία της Ύδρας.

Το Σεπτέμβριο του 1831, με το νέο Πρωτόκολλο του Λονδίνου, αλλάζει οριστικά προς το συμφέρον της Ελλάδας η συνοριακή γραμμή. Αποδίδονται στο νεοσύστατο κράτος τα εδάφη που από την αρχή διεκδίκησε ο Καποδίστριας.
Δεκατρείς μέρες αργότερα ο Καποδίστριας δολοφονείται από τους αδελφούς Μαυρομιχάλη. 

Πηγές

Ιστορία του Ελληνικού ΈΘνους, Εκδοτική Αθηνών

Το ζήτημα των συνόρων: ένα υπόδειγμα διπλωματικής στρατηγικής, Κ. Χατζηαντωνίου, περιοδικό ΙΣΤΟΡΙΑ (ΙΟΥΛ 2010)

Οι μεγάλες συνθήκες, εφημερίδα ΤΟ ΒΗΜΑ, 19/10/2003       

Η αυγή της ελληνικής πολιτικής ανεξαρτησίας, εφημερίδα ΕΘΝΟΣ, 14/3/2009

Η καποδιστριακή πολιτεία (1828-1832) (μέρος 2ο, Αρχείο ντοκιμαντέρ της ΕΡΤ)

Ετικέτες:

6 Σχόλια to “μαθήματα διπλωματίας”

  1. Τελευταίος Says:

    Θωμά, πραγματικά ο Καποδίστριας έκανε διπλωματικές κινήσεις εξαιρετικές ταυτόχρονα με τις στρατιωτικές. Οι ικανότητές του πραγματικά σημάδεψαν το μέλλον της Ελλάδας. Βεβαίως δεν μπορούμε να ξέρουμε τι θα γινόταν αν δεν είχε δολοφονηθεί, το σίγουρο όμως είναι ότι οι Έλληνες για όσα έκανε πρέπει να του χρωστάνε μεγάλη ευγνωμοσύνη.

    Εξαιρετική ανάρτηση, μεστή και χωρίς τίποτα περιττό!

    Την καλησπέρα μου.

  2. atheofobos Says:

    Δεν νομίζω ότι εκείνη την εποχή υπήρχε στην Ελλάδα κάποιος άλλος που να έχει τις γνώσεις και την ικανότητα του Καποδίστρια στην διπλωματία.
    Το τραγικό όμως είναι ότι οι ικανότητες αυτές αναγνωρίζεται στην χώρα μας μόνο άμα πεθάνει κανείς!

    • Θωμάς Says:

      Αθεόφοβε, συμφωνώ με την άποψή σου, να προσθέσω απλώς πως δυστυχώς οι σύγχρονοι πολιτικοί μας έχουν τόσο μικρές ικανότητες, που ούτε μετά θάνατο αναγνωρίζονται.

  3. Σοφία Says:

    Όπως φαίνεται δεν υπάρχει περίπτωση να κάνεις ανάρτηση και εγώ να μην αρχίσω το ψάξιμο. Βρήκα λοιπόν τις πανεπιστημιακές παραδόσεις του Στέφανου Παπαδόπουλου, Καθηγητή της Φιλοσοφικής Σχολής του Παν/μίου Ιωαννίνων το 1979 , με τίτλο » Ιστορία της Νεώτερης Ελλάδας, Η » Ελληνική Πολιτεία» 1828-1832. Γράφει :» Για να εξασφαλίσει την πολιτική αυθυπαρξία του το ελληνικό έθνος δεν αρκούσε μόνον ο ένοπλος αγώνας του εναντίον των Τούρκων, αλλά έπρεπε να αξιοποιηθούν οι στρατιωτικές επιτυχίες του και στο διπλωματικό πεδίο, όπου θα κρινόταν τελικά η τύχη της Ελλάδος.
    Ο Καποδίστριας γνώριζε καλά ότι οι κυριότερες δυσκολίες προέρχονταν όχι τόσο από την οθωμανική αυτοκρατορία όσο από τις Μεγάλες Δυνάμεις της Ευρώπης. Γι’ αυτό και αποφάσισε να τηρήσει πολιτική ίσης φιλίας προς καθεμιά από τις Τρεις Δυνάμεις, αποφεύγοντας τις αποκλίσεις προς τη μια ή την άλλη από αυτές κατά τη συμπεριφορά της ελληνικής κυβέρνησης σε κάθε θέμα που θα μπορούσε να τις ενδιαφέρει άμεσα ή έμμεσα. Αντιλαμβανόταν ο έμπειρος Κυβερνήτης ότι τυχόν άστοχος χειρισμός των σχέσεων της χώρας προς τις Τρεις Δυνάμεις θα μπορούσε να προκαλέσει τη σύγκρουσή τους με ολέθριες συνέπειες για την Ελλάδα. Έτσι η πολιτική του ρυθμιζόταν αποκλειστικά από το συμφέρον της χώρας, όπως βέβαια το αντιλαμβανόταν ο ίδιος, και μπορούμε να πούμε προκαταβολικά ότι δεν είναι βάσιμη η εναντίον του κατηγορία για φιλορωσική πολιτική. Εξάλλου την κατηγορία αυτή δεν την αποδέχονται ούτε οι πολιτικοί του αντίπαλοι, π.χ. Σπυρίδων Τρικούπης. Τέλος οφείλουμε να επισημάνουμε ότι ο Καποδίστριας σε όλες του τις ενέργειες είχε ως αρχή το να προχωρεί σταδιακά και ανάλογα πάντοτε με τις δυνατότητες που υπήρχαν κάθε φορά. Έτσι απόφευγε να παρουσιάζει από την αρχή όλες του τις απόψεις, προβάλλοντας πρώτα ένα μέρος μόνο από τις ελληνικές διεκδικήσεις και προχωρώντας αργότερα πιο τολμηρά όταν οι γενικές συνθήκες και οι θέση της χώρας παρουσιάζονταν βελτιωμένες.»
    Θεωρεί δε ότι» η εξωτερική πολιτική του Καποδίστρια είχε τελικά δικαιωθεί, όμως ο ίδιος , πριν προλάβει να λάβει επίσημα γνώση του πρωτοκόλλου της 14/26 Σεπτεμβρίου έπεφτε δολοφονημένος στο Ναύπλιο.»

    • Τελευταίος Says:

      Εξαιρετικό το σχόλιό σου Σοφία!

      • Θωμάς Says:

        Η Σοφία πρόσθεσε στην ανάρτηση ό,τι παρέλειψα να βάλω εγώ και βέβαια την ευχαριστώ γι’ αυτό.
        Μου έκανε ιδιαίτερη εντύπωση η τελευταία λεπτομέρεια. Πως ο Καποδίστριας σκοτώθηκε πριν προλάβει να λάβει επίσημα γνώση του τελικού πρωτοκόλλου της ανεξαρτησίας της Ελλάδας.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: