για τη Σινασό της Καππαδοκίας

sinasos-map1

Σινασός της Καππαδοκίας
ο χάρτης είναι από το http://mikrasiatis.gr/?p=939

Οι Σινασίτες είχαν τη συνήθεια να ξενιτεύονται στην Κωνσταντινούπολη από την ηλικία των 12 ετών. Εκεί οι περισσότεροι δούλευαν στα χαβιαράδικα εργαστήρια. Από τα 29 εργαστήρια της Πόλης τα 15 τα είχαν οι Σινασίτες και τα υπόλοιπα 14 οι γείτονές τους από το χωριό της Μαλακοπής. Ισχυρή παρουσία είχαν οι Σινασίτες και στη συντεχνία των μπακάληδων, κυρίως των εξειδικευμένων στην τροφοδοσία των πλοίων. Οι χαβιαράδες και οι μπακάληδες ήταν οι ευπορότεροι από τους ξενιτεμένους Σινασίτες. Υπήρχαν και άλλοι που ασκούσαν τα επαγγέλματα του μανάβη, του μπαρμπέρη, του κηπουρού ή του ψαρά. Υπολογίζεται πως στα μέσα του 19ου αιώνα στην Πόλη εργάζονταν 400 Σινασίτες άνω των 12 ετών.
Μετά το 1840 με την οικονομική ανάπτυξη της Πόλης αυξήθηκε η οικονομική επιφάνεια των Σινασιτών αλλά και ο πληθυσμός τους που έφτασε τα 3.000 άτομα. Χτίστηκαν σχολεία, εκκλησίες, δημόσια κτήρια και στις αρχές του 20ου αιώνα η Σινασός ήταν πλέον μια πόλη που εντυπωσίαζε τους περιηγητές.

από κείμενο του Χρήστου Χατζηιωσήφ
περιοδικό 7 ημέρες, εφημερίδα ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

sinasos3

Σινασός
η φωτογραφία είναι από το http://mikrasiatis.gr/?p=939

Σεραφείμ Ρίζος (1799-1879): Από τους πρωτοπόρους της αλληλοδιδακτικής μεθόδου στη Μ. Ασία. Συνετέλεσε στην ανέγερση αρρεναγωγείου, ενώ προσέφερε σημαντικά χρηματικά ποσά για τα κοινοτικά εκπαιδευτήρια. Κατήρτισε πλούσια σχολική  βιβλιοθήκη και υποχρέωσε τους συναλλασσομένους με τους Σινασίτες εμπόρους σε εισφορά υπέρ των σχολείων, ενώ κατέπεισε τη συντεχνία των χαβιαράδων στην κατάργηση του ετήσιου συμποσίου τους προς όφελος του σχολικού ταμείου. Το 1839 με αναφορά του στο υπουργείο Οικονομικών, συνετέλεσε στην κατάργηση του διπλού κεφαλικού φόρου της κοινότητας και συνέβαλε τα μέγιστα στην εν γένει φορολογική της ανακούφιση.

απόσπασμα από άρθρο του Σ. Ανεστίδη
περιοδικό 7 ημέρες, εφημερίδα ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

l1_4

Η Σινασός το 1924.
Το τελευταίο καλοκαίρι πριν τον εκπατρισμό οι Σινασίτες φρόντισαν μεθοδικά για τη λεπτομερή φωτογράφιση της Σινασού με κοντινές ή πανοραμικές απόψεις των συνοικιών της.
(η φωτογραφία είναι από το
http://www.onassis.gr/enim_deltio/42_08/lecture_1.php

μαρτυρίες Σινασιτών για τον εκπατρισμό τους:

Κωστής Ρίζος: Ήταν Αύγουστος του 1924 όταν έφτασε και σε μας το φοβερό μήνυμα της ανταλλαγής. Θρήνος, κλαυθμός και οδυρμός απ’ άκρη σ’ άκρη μόλις ήρθε στη δημογεροντία η διαταγή της τουρκικής κυβερνήσεως που μιλούσε για τον ξεριζωμό μας. Χωρίς καν να ερωτηθούμε, σαν να ήμαστε αγέλες προβάτων.
(…) Κάθε οικογένεια μάζευε ό,τι πολύτιμο είχε κι ό,τι μπορούσε να σώσει και τα έκανε μπάλες. Τα άλλα, τα ζώα τους, τα έπιπλά τους, τα χωράφια τους, τα πουλούσαν στους Τούρκους που τα ‘παιρναν για τίποτα.  

(…) Τέλη Σεπτεμβρίου με αρχές Οκτωβρίου αποχαιρετίσαμε για πάντα τη φιλτάτη μας πατρίδα. Οκτώ μέρες πριν από εμάς έφυγαν τα φορτία μας. Ήταν εξήντα εβδομήντα καμήλες με τα κοινοτικά μας κειμήλια και με πολλά ατομικά, τα πιο μεγάλα και βαριά. Έφυγαν πρώτα τα φορτία γιατί θα αργούσαν στο δρόμο περισσότερο από εμάς. Μαζί τους κανείς χριστιανός δεν πήγε. Μόνο Τούρκοι αγωγιάτες, χωριανοί μας, τα συνόδεψαν και δεν καταδέχτηκαν να μας πάρουν ούτε ένα προσόψι. Όλα άθικτα τα έφεραν ως τη Μερσίνα και μας τα παρέδωσαν. Σε μια βδομάδα περίπου άρχισαν να φεύγουν κι οι κάτοικοι…. Οι Τούρκοι πάλι του χωριού μας -σ’ εμάς δεν ήρθαν καθόλου Τούρκοι ανταλλάξιμοι-, πολύ λυπημένοι, μας αγκάλιαζαν και μας φιλούσαν… Πρώτοι έφυγαν οι άποροι. Προστάτης τους και οδηγός τους ήμουν εγώ. Ήταν διακόσιοι περίπου άνθρωποι και χρειάστηκαν σχεδόν σαράντα αμάξια για να μεταφερθούνε. Κάθε αμάξι κόστισε 40 παγκανότες. Τα πλήρωσε η Επιτροπή απ’ τα χρήματα που στείλαν απ’ την Πόλη και απ’ τους φόρους των πλουσίων.

Μαρία Χουνοπούλου: Μας έλεγαν θα γίνει ανταλλαγή και δεν το πιστεύαμε. Είχαμε μια γριά γιαγιά και ρωτούσε διαρκώς αν θα φύγουμε ή όχι. Μια Τουρκάλα στη γειτονιά έλεγε: έμαθα ένα καλό νέο σήμερα, πως δε θα σηκωθείτε. Κατόπιν όμως μάθαμε πως θα φεύγαμε και πουλήσαμε τα ρούχα μας. Οι Τούρκοι κλαίγαν που φεύγαμε. Έβαλαν χωροφύλακες και μας φύλαγαν στο δρόμο από τους Τούρκους των γύρω χωριών. Οι δικοί μας Τούρκοι δε μας πείραζαν. Είχε ειδοποιήσει ο Κεμάλ να μη μας πειράξουν.
(…) Δε φύγαμε όλοι μαζί. Φεύγαν 20-30 αμάξια τη μέρα. Αυτά πήγαιναν στο Ουλούκισλα και ξαναγύριζαν. Οι αραμπάδες ήταν τούρκικοι. Όταν  πήγαιναν για το Ουλούκισλα τους έπιασε βροχή και δεν είχαν ακόμη στήσει τις σκηνές. Το τρένο δεν το ήξεραν. Όταν το είδαν έλεγαν: Τι σύννεφο είναι αυτό που έρχεται; Όταν είδαν τη θάλασσα έλεγαν: Είναι κι άλλη ακόμη η θάλασσα; Τη θάλασσα τη φοβόνταν. Τους πρόσφυγες τους Τούρκους τους βρήκαν στο δρόμο και τους έλεγαν οι Τούρκοι: πάτε στον παράδεισο κι εμείς ερχόμαστε στην κόλαση. Γιατί αυτοί έρχονταν από τη Θεσσαλονίκη. Από το Ουλούκισλα με το τρένο ήρθαν σε ένα μέρος σκοτεινό, το Κολτσούκ. Εκεί σταμάτησε το τρένο και τους είπαν να μη μιλούν γιατί οι Τούρκοι εκείνοι ήταν κακοί. Κατόπιν πήγαν στη Μερσίνα. Μείναν εκεί 15 μέρες, άλλοι σε σκηνές, άλλοι σε εκκλησίες, εργοστάσια κλπ. και άλλοι με ενοίκιο σε σπίτια, οι πλούσιοι. Μετά 15 μέρες τους πήγαν σε λουτρό και τους μούλιασαν. Από τη Μερσίνα μπήκαν σε ελληνικό φορτηγό παπόρι, παλιό και βγήκαν στον Πειραιά, στον Αη Γιώργη. Στην Αη Γιώργη έμειναν 15 μέρες σε καραντίνα και έτρωγαν δωρεάν. Από το χωριό ως τον Πειραιά έκαναν περίπου ένα μήνα. Κατόπιν πήγαν στην Άνδρο και μείναν σε ένα κλωστήριο. Στην Άνδρο μείναν ένα χειμώνα. Κατόπιν πήγαν στη Βιστρίτσα όπου τους είχαν κάνει τη νέα πατρίδα. Εκεί έμειναν δύο μήνες. Ήταν ελώδες το μέρος και πέθαναν πολλοί. Είναι κοντά στον Βόλο. Έμειναν εκεί λίγοι και οι άλλοι σκορπίστηκαν.

Κοσμάς Περσίδης: Η εγκατάσταση (στη Β. Εύβοια) έγινε υπό τας τραγικωτέρας των συνθηκών. Γύφτικα τσαντήρια ξένιζαν επί δύο χρόνια τους Σινασίτες κάτω από τις ελιές ενός λόφου που επονομάστηκε έπειτα «λόφος του θανάτου»… Όταν μετά το φριχτό θέρισμα των οικογενειών από την ελονοσία είχαν ξεκληριστεί αρκετά σπίτια χωρίς ακόμα να μπορούν να εγκλιματισθούν, άρχισε η αναχώρηση μέχρις ότου σήμερα στον συνοικισμό από 187 μονοκατοικίες είναι μόνο οι 17 κατοικημένες από γνήσιες σινασίτικες οικογένειες.

Κωστής Ρίζος: Κι η καταστροφή συνεχίστηκε όταν αποφάσισαν να τους μεταφέρουν όλους στην Ιστιαία της Εύβοιας, σε μια αγροτική δήθεν περιφέρεια, ενώ οι Σινασίτες δεν ήταν αγροτικός πληθυσμός. Σα να μην υπήρχε άλλος τόπος κατάλληλος. Τους πήγαν εκεί χωρίς να ετοιμαστούν τα οικήματα, χωρίς καμιά σοβαρή επιμελητεία. Τους στέλνανε εκεί με προπαγάνδα, αν δεν πάνε εγκαίρως, θα χάνανε τα δικαιώματά τους και πολλά και διάφορα. Και τους αφήσανε εκεί, το καλοκαίρι στη ζέστη αντίκρι, χωρίς νερό γιατί το νερό ήταν λιγοστό, κι άμα ήρθε ο Ιούνιος κόπηκε ολωσδιόλου. Άρχισε η ελονοσία να τους θερίζει. Και τι ελονοσία… οι γλώσσες τους πρήστηκαν, δεν μπορούσαν να μιλήσουν. Οι κοιλιές τους πρήστηκαν. Θέλανε να φύγουν οι άνθρωποι, να έρθουν στον Πειραιά. Δεν τους άφησαν. Έτσι πήγε σχεδόν το ήμισυ του πληθυσμού, χάθηκε. Δεν έφτασε αυτό. Όταν ήρθε ο χειμώνας, τους βρήκε κάτω από σκηνές, έκανε δυο μέτρα χιόνι, οι σκηνές ήταν του μη μου άπτου, χαλάσανε. Όλοι μείνανε έξω και πεθάνανε στα χιόνια και στους πάγους μέσα, πολύς κόσμος. Πεθάνανε κακήν κακώς. Κι αυτό το μέρος το ονόμασαν Νέα Σινασό, αντί να το ονομάσουν Νεκρούπολη… Αλλά και έπειτα μυαλό δε βάλαμε.
Η επιτροπή στην Κωνσταντινούπολη, αντί να περιμαζέψει τον πληθυσμό που έμεινε, να τον πάρει από κει και με χρήματα της κοινότητας στην Πόλη να κάμουν μια αληθινή Νέα Σινασό, εξακολούθησε τα ίδια. Πουλήθηκε μέρος απ’ την ακίνητη περιουσία της κοινότητας στην Πόλη και κτίστηκε μια μεγάλη εκκλησία με το όνομα Άγιος Νικόλαος. Ενώ μπορούσαν να κάμουν μια μικρή εκκλησία, νοικοκυρεμένη με υλικά μηδαμινά. Και να φτιάξουν οικήματα για τους κατοίκους, όχι σαν τα σπίτια που πριν να μπουν μέσα ήταν ετοιμόρροπα… Αυτά συνέβησαν, αυτά τράβηξαν οι δυστυχείς μου πατριώτες. Ώσπου να εγκατασταθούν καλά στη νέα πατρίδα, πέρασαν χρόνια…

οι μαρτυρίες προέρχονται από το Αρχείο Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών ή από τον τόμο: «Μαρτυρίες από τις επαρχίες της Κεντρικής και Νότιας Μικρασίας», εισαγωγή, εποπτεία Π. Κιτρομηλίδη και δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό 7 ημέρες της Καθημερινής στις 27/5/2001

4 Σχόλια to “για τη Σινασό της Καππαδοκίας”

  1. atheofobos Says:

    Για την Σινασό έχω γράψει δύο λόγια και έχω αναρτήσει μερικές χαρακτηριστικές φωτογραφίες από την επίσκεψη μου εκεί στα ποστ ΜΕΡΙΚΕΣ ΕΝΤΥΠΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΑ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ , VI-ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΤΙΟΧΕΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ HATAY ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΔΙΚΗ ΚΑΠΠΑΔΟΚΙΑ

    • Θωμάς Says:

      Αθεόφοβε, οι εντυπώσεις σου από την Ανατολία ήταν πολύ ενδιαφέρουσες, ειδικά το περιστατικό στη Σινασό.

  2. Όλγα Says:

    Εκεί κάτω στο Βερτεκόπι γινόταν ένα αντάμωμα λυπητερό. Βαγονιές Ρωμιοί και Ρωμιόπουλα ανέβαιναν για τον τουρκικό κάμπο της Καρατζόβας. Κι άλλες βαγονιές με Τουρκόπουλα κατέβαιναν για τους γιαλούς της Ανατολής. Κάτι ταξίδια αθέλητα, απελπισμένα. Να ζηλεύει ο Τούρκος το Ρωμιό και ο Ρωμιός τον Τούρκο. Από το βιβλίο «Συννεφιάζει» του Λουντέμη.

  3. Θωμάς Says:

    Όλγα, η λογοτεχνία περιέχει μοναδικές περιγραφές του δράματος των προσφύγων, πρέπει κάποια στιγμή να τις λάβω κι αυτές υπόψη. Και εννοείται βέβαια πως προσφυγικές ιστορίες έχουν να διηγηθούν και οι απέναντι.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: