στη βουλή του 1932

Στη σημερινή ανάρτηση φιλοξενούμε αποσπάσματα από μια ομιλία του Βενιζέλου στη Βουλή, που έγινε τον Μάρτιο του 1932. Στην ομιλία αυτή ο Βενιζέλος έδωσε τη δική του άποψη για τα αίτια της Μικρασιατικής καταστροφής.
Η ομιλία περιλαμβάνεται στο εκτεταμένο αφιέρωμα για τον Βενιζέλο της εφημερίδας ΠΑΤΡΙΣ (Φεβρουάριος, 2009)

Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός): Διατί, επήγαμεν, κύριοι, προς την Άγκυραν; Διατί απεφασίσαμεν να κάμωμεν αυτή την επιχείρησιν, η οποία μας ηνάγκασε να διέλθωμεν από την Αλμυράν Έρημον διά να αφίσουν εκεί χιλιάδες εκ των στρατιωτών μας την ζωήν και το σώμαν των; Διατί επήγαμε; Ποίος ήτο ο αντικειμενικός σκοπός; Ελέχθη εις την Βουλήν μίαν ημέραν από την τότε Κυβέρνησιν, ή τουλάχιστον αν δεν ελέχθη εντός της αιθούσης αυτής, εγράφη εις τας εφημερίδας, εξ ανακοινώσεων της Κυβερνήσεως ότι μετά την αποτυχίαν ηρωτήθη τι εζητήσαμεν εκεί και εδόθη η εξήγησις ότι επιδιώκαμεν μέγαν αντικειμενικόν σκοπόν: Επήγαμεν εις την Άγκυραν, διότι η Άγκυρα ήτο αποθήκη του πολεμικού υλικού της Τουρκίας, εζητούμεν να φθάσωμεν εκεί διά να καταστρέψωμεν το πολεμικόν υλικόν! Ακούσατε κύριοι, ποτέ πλέον εγκληματικήν επιχείρησιν να θυσιάση δεκάδας χιλιάδας ανδρών διά να καταστρέψη το πολεμικόν υλικόν του εχθρού; Διατί αν φθάναμεν εις την Άγκυραν, εφόσον δεν θα κατορθώναμεν να περικυκλώσωμεν τον εχθρόν και να τον εξαφανίσωμεν τοιαύτη δε περικύκλωσις και καταστροφή του εχθρού ήτο όλως απίθανος, διότι δεν δύνασθε τοιαύτας αναλαμβανόντες επιχειρήσεις να υποθέτετε ότι ο εχθρός σας θα ενεργήση μωρώς, αλλ’ οφείλετε να υποθέσετε ότι θα διεξαγάγη την άμυνάν του κατά τρόπον λογικόν – τι θα εκερδίζαμεν εις την Άγκυραν; Θα επήγαινεν ο εχθρός παρά πέρα; Θα επηγαίναμε και εμείς εκεί; Σημειωτέον δε ότι, αν μας άφιναν να προελάσωμεν προς την Άγκυραν και έμεναν με ισχυρόν στρατόν εκατέρωθεν της οδού της προελάσεως όλος ο προελάσας στρατός θα ευρίσκετο εις την ανάγκην να παραδοθή.

assets_LARGE_t_420_54021624Ο Βενιζέλος σε μια άλλη ομιλία του -την τελευταία- στη Βουλή του 1933
(η φωτογραφία είναι από το Έθνος)

(…)

Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός): Αλλά αποτυγχάνει η παράλογος, η εγκληματική επιχείρησις του Σαγγαρίου και μας υποδεικνύεται από την κοινωνίαν των εθνών, ότι η αγγλική κυβέρνησις είναι πρόθυμος και πάλιν να μεσολαβήση και η απάντησις δίδεται τότε από τον αντιπρόσωπον της Κυβερνήσεως, καθ’ ον τρόπον σας ανέγνωσα χθες εις το σχετικόν έγγραφον.

Π, ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ: Δεν συλλογίζεσθε, κ. Πρόεδρε της Κυβερνήσεως, ότι τότε εγίνοντο πολεμικαί επιχειρήσεις και δεν ηδύνατο ο μακαρίτης ο Πάνας να αποφασίση επί τούτου; Διατί δεν έχετε την ιδίαν ειλικρίνειαν που μεταχειρίζομαι απέναντι σας;

Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός): Και μετά την ύβριν αυτήν, εγώ δεν αποσύρω τους επαίνους ους απηύθυνα, διότι εκτιμώ καλώς την διαφοράν των θέσεων μας. Εγώ οφείλω να είμαι ανεκτικός και ήρεμος, ο κ. Τσαλδάρης δεν ημπορεί να είναι βέβαια.
Λοιπόν, απεκρούσαμεν μετά τον Σαγγάριον, με δηλώσεις μάλιστα δύναμαι να είπω αυθάδεις την υποδεικνυομένην μεσολάβησιν. Αλλά την 27η  Οκτωβρίου, δηλαδή μετά πάροδον 48 ημερών, ο Λόρδος Κώρζον επανέρχεται και πάλιν εις την έμμονον ιδέαν του, ότι η Ελλάς δεν δύναται να τα βγάλη πέρα, όπως είναι τα πράγματα και ότι επιβάλλεται με κάθε τρόπον να γίνει ένας συμβιβασμός.

Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ: Τον Ιούλιον, όταν προσεφέρθη η μεσολάβησις, περί της οποίας ομιλείτε, οι Τούρκοι είχον αποδεχθή ταύτην;

Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός): Χαίρω πολύ ότι μου δίδετε αυτό το επιχείρημα, το οποίο μου εδώσατε και προτήτερα και το οποίον μου είχε διαφύγει. Δηλαδή, εγώ πιστεύω ότι η Τουρκία δεν θα εδέχετο πιθανώς τότε την μεσολάβησιν, αλλ’ αυτό ακριβώς ήτο ο κυριώτερος λόγος διά τον οποίον σεις έπρεπε να δεχθείτε την μεσολάβησιν. Διότι ενθυμείσθε αυτό, το οποίον εγώ διά του μακαρίτη Ρέπουλη σας διεβίβασα ότι μου είπε ο Λόρδος Κώρζον, ότι είναι ενδεχόμενον η Τουρκία να μη δεχθή και να φανή αδιάλλακτος οπότε τούτο θα έδιδε πιθανώς την δύναμιν εις την Αγγλικήν Κυβέρνησιν να επιτύχη από την κοινήν γνώμην την επιβολήν της συνθήκης των Σεβρών.
Αυτό λοιπόν το γεγονός, ότι αμφιβάλλετε ότι και οι Τούρκοι θα δεχθούν θα έπρεπε να σας κάνει να δεχθήτε όχι με τα χέρια μόνον αλλά και με τα πόδια, την μεσολάβησιν (χειροκροτήματα).

800px-02.09.1922_eleuthero_vima

ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ: Το δυστύχημα είναι ότι επιστεύετο, ότι τα συμφέροντα, τα οποία είχεν η Αγγλία διά την μεγέθυνσιν της Ελλάδος ήσαν τόσον κεφαλαιώδους σημασίας και τόσον ήτο αδύνατον να κάμη άλλη πολιτικήν η Αγγλία, εκτός της αποβλεπούσης εις το να μεγενθύνει την Ελλάδα, ώστε επιστεύομεν ότι εάν εκκενώσωμεν ημείς την Μικράν Ασίαν θα ήρχιζε να τρέμη ο Λόυδ Τζωρτζ και η Αγγλία. Ελέγομεν, τι θα γίνει η Αγγλία εάν φύγη η Ελλάς από την Μ. Ασίαν;

(…)

ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ: Δεν ισχυρίζομαι ότι ήτο καιρός πλέον να κάμετε την πολιτικήν την οποίαν σας υπέδειξα χθες, δηλαδή να κυττάξετε να έλθετε εις συνεννόησιν με τον Κεμάλ διά να κρατήσετε την Αν. Θράκην και να εκκενώσετε την Μικράν Ασίαν μεταφέροντες τους πληθυσμούς με όλα τα αγαθά των. Ήτο πλέον αργά.
Αλλ’ ερωτώ διατί, αφού εβλέπατε επερχομένην την καταστροφήν, διατί εμείνατε μέσα εις το εσωτερικόν της Μικράς Ασίας εις τόσην απόστασιν από την βάσιν των επιχειρήσεων σας, την Σμύρνην, έχοντες μάλιστα συγκεντρωμένον εις το μέρος εκείνο και το σύνολον σχεδόν του πολεμικού υλικού της Ελλάδος; Αφού εβλέπατε πλέον διότι το ωμολογήσατε εις την επιστολήν…

(…)

ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ: Ερωτώ λοιπόν, διατί κατά τον χρόνον εκείνον, κατά τον οποίον ήτο οφθαλμοφανές ότι επέρχεται η καταστροφή διατί δεν αρχίζατε να αποσύρετε τον στρατόν σας από το εσωτερικό της Μικράς Ασίας, μεταφέροντες προηγουμένως το πολεμικόν υλικόν σας από το εσωτερικόν αυτής, και συμπτυσσόμενοι ολίγον κατ’ ολίγον, διά να φθάσετε εις την Σμύρνην όπου να έχετε εν περιχαρακωμένον στρατόπεδον. Δεν λέγω ότι η επιχείρησις ήτο εύκολος, αλλά ήτο επιβεβλημένη, διότι ήτο ο μόνος τρόπος να μη διαλυθή ο στρατός μας. Εάν επιχειρούντες ταύτα, από του χρόνου κατά τον οποίον εβλέπατε την καταστροφήν επερχομένην, δεν κατωρθώνατε να κάμετε την σύμπτυξιν και να σώσετε το πολεμικόν υλικόν σας θα ελέγατε τουλάχιστον ότι εκάμαμεν ότι ήτο δυνατόν. Αλλά μένοντες εις το εσωτερικόν μέχρι τελευταίας στιγμής, εκατοντάδες χιλιομέτρων μακράν από την βάσιν σας, έχοντες εκεί το πολύτιμον πολεμικόν υλικόν συγκεντρωμένον, εγίνατε αίτιοι της μεγάλης εκείνης στρατιωτικής καταστροφής.
Υπό τοιούτους όρους, εφ’ όσον εβλέπατε επερχομένην την καταστροφήν, έπρεπε να δώσετε το σύνθημα εις τον πληθυσμόν και τα μέσα διά να φύγη και εφ’ όσον δεν εσκέφθητε να έλθητε εις συμφωνίας μετά του Κεμάλ διά να προβήτε εις την ανταλλαγήν του πληθυσμού θα ηδύνασθε να το κάμετε μονομερώς, μεταφέροντες όσον το δυνατόν περισσοτέρους.
Δεν ισχυρίζομαι, σημειώσατε, ότι εάν εγκαίρως υπεχώρει ο στρατός εις το στρατόπεδον της Σμύρνης, θα ηδύνατο εκεί να παρατείνει επί μακρόν χρόνον την άμυνάν του και να κερδίση τίποτα. Αλλά δεν θα κατεστρέφετο ο στρατός, δεν θα περιήρχοντο εις αιχμαλωσίαν δεκάδες χιλιάδων στρατιωτών και δεν θα ελαττώνετο τόσον μέρος του πληθυσμού. Δεν θα χάνατε το πολύτιμον υλικόν και βεβαίως η συνθήκη θα εγίνετο υπό ακόμη καλλίτερους όρους. Προ πάντων δε, όπως ορθώς μου παρατηρούν, θα είχομεν την Θράκην και να τους εγκαταστήσωμεν εκεί με όλα τους τα αγαθά. Αυτή ήτο η επιβεβλημένη πολιτική. Αντ’ αυτής όμως εις την Σμύρνην μέχρι της παραμονής της εισόδου του τουρκικού στρατού εβεβαίουν τους κατοίκους ότι δεν υπάρχει λόγος να φοβούνται.

Περισσότερα αποσπάσματα από την ομιλία του Βενιζέλου μπορείτε να διαβάσετε στο:

http://www.patris.gr/sites/pdf/venizelos-low-sec.pdf

Ένα Σχόλιο to “στη βουλή του 1932”

  1. GBatz Says:

    Eάν ο El.Βενιζέλος διερωτάται, ειλικρινά επιδή ο στρατός έδινε μάχες στο Σαγγάριο μάλλον δεν εξηγείται ούτε δικαιολογείται όταν χρεώνεται τη Μεγάλη Ιδέα να μην έχει σφαιρική επίγνωση τών Ισχυρών Διεθνών εξαρτήσεων οι οποίες anaδιαμορφώνουν τις ισοροπίες. Το ζήτημα αφορά και την Ελληνική ιστορία όταν δε διαφεύγει έκτοτε τής αdιέξοδης παραταξιακής εικαιρότητας.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: