μια «ωραία ατμόσφαιρα»

Πώς να περιγράψει κανείς την ατμόσφαιρα που επικρατούσε στην Ελλάδα την περίοδο 1915-17 όταν έφτασε στην κορύφωσή του ο εθνικός διχασμός μεταξύ μεταξύ Βενιζελικών και Βασιλικών; Με ευθύνη της φιλοβασιλικής κυβέρνησης οι Βούλγαροι είχαν καταλάβει την Αν. Μακεδονία και προχωρούσαν σε διώξεις του τοπικού πληθυσμού. Από την άλλη οι Γάλλοι απέκλειαν τον Πειραιά και βομβάρδιζαν περιοχές της Αθήνας απαιτώντας την παραίτηση του βασιλιά Κωνσταντίνου.

Η διαμάχη έληξε προσωρινά στα τέλη Μαΐου του 1917 με την αναγκαστική αποχώρηση του Κωνσταντίνου λόγω της πίεσης των Γάλλων. Στη θέση του ορκίστηκε ο δευτερότοκος γιος του, Αλέξανδρος (αυτός που αργότερα πέθανε από δάγκωμα πιθήκου).

Με την αποχώρηση του Κωνσταντίνου άνοιξε ο δρόμος για την επιστροφή του Βενιζέλου από την Θεσσαλονίκη όπου και βρισκόταν έχοντας σχηματίσει εκεί την κυβέρνηση Εθνικής Αμύνης.

Ο Βενιζέλος έφτασε στην Αθήνα στις 13 Ιουνίου του 1917, μετά από 9 μήνες παραμονή στη Θεσσαλονίκη. Το πλοίο που τον μετέφερε συνοδευόταν από δύο αντιτορπιλικά (ένα ελληνικό, ένα γαλλικό) λόγω του φόβου των γερμανικών υποβρυχίων.

Triandria

Η τριανδρία της κυβέρνησης Εθνικής Αμύνης στη Θεσσαλονίκη: Κουντουριώτης, Βενιζέλος, Δαγκλής.
(η φωτογραφία είναι από τη Βικιπαίδεια)

Αλλιώς θα φανταζόταν την ορκωμοσία της κυβέρνησης του ο Βενιζέλος και αλλιώς έγινε. Όχι γιατί δεν παρέστη ο Αρχιεπίσκοπος που είχε χοροστατήσει λίγους μήνες πριν στο ανάθεμα εναντίον του Βενιζέλου, -αυτόν τον αντικατέστησαν με τον πρωθιερέα των Ανακτόρων- ούτε γιατί οι περισσότεροι υπουργοί φορούσαν ρεντιγκότα, καθώς λόγω του εσπευσμένου της επιστροφής τους δεν είχαν προλάβει να φέρουν μαζί τους φράκο, αλλά κυρίως διότι τις μέρες εκείνες η Αθήνα έμοιαζε σαν να βρίσκεται υπό ξένη κατοχή.

1117  12.6.1917 (Ζ)Γάλλοι στρατιώτες στρατοπεδεύουν μπροστά στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά.
(η φωτογραφία είναι από το Pireorama)

Υπεύθυνος για την τήρηση της τάξης ήταν ο Γάλλος στρατηγός Ρενό, ο οποίος έλαβε όλα τα απαραίτητα μέτρα προστασίας διαθέτοντας μεγάλη δύναμη πεζών και ιππέων. Από την προηγούμενη είχε ήδη καταληφθεί η Ακρόπολη, ο Λυκαβηττός, ο Λόφος του Αστεροσκοπείου και ο Αρδηττός. Ισχυρά στρατιωτικά τμήματα με μυδραλιοβόλα είχαν τοποθετηθεί στις πλατείες Ομονοίας και Συντάγματος, στο Στάδιο και στην Πύλη του Αδριανού, ενώ σε όλη τη διαδρομή από Πειραιώς, Φαλήρου και λεωφόρο Συγγρού μέχρι τα Ανάκτορα είχαν παραταχθεί δυνάμεις Σενεγαλέζων. Από ελληνικές δυνάμεις συμμετείχαν μόλις 400 Κρήτες χωροφύλακες, οι οποίοι φρουρούσαν το ξενοδοχείο της Μ. Βρετανίας, όπου εκεί είχε εγκατασταθεί ο Βενιζέλος με τους συνεργάτες του. Η Αθήνα έδινε την όψη μιας πόλης υπό ξένη κατοχή.

1112  12.6.1917 (11)Γάλλοι στρατιώτες στην ακτή Μιαούλη κατευθύνονται προς το Δημαρχείο Πειραιά.
(η φωτογραφία είναι από το http://dimitriskrasonikolakis.blogspot.gr/2013/05/1916-1917.html)

Πριν καν ορκιστεί η νέα κυβέρνηση, είχαν ήδη απομακρυνθεί οι πιο επικίνδυνοι πολιτικοί αντίπαλοι και πρόσωπα που χαρακτηρίζονταν ως «γερμανόφιλοι». 30 απ’ αυτούς είχαν επιβιβαστεί από τις 7 Ιουνίου στο ατμόπλοιο «Βασιλεύς Κωνσταντίνος», το οποίο απέπλευσε για τη Μασσαλία. Τελικός προορισμός τους, μετά από απόφαση της γαλλικής κυβέρνησης, ήταν το Αιάκιο της Κορσικής. Μεταξύ των προσώπων αυτών ήταν ο πρώην πρωθυπουργός Δ. Γούναρης, ο αρχηγός του Γ. Επιτελείου Β. Δούσμανης, ο υπαρχηγός Ι. Μεταξάς, ο Κ. Έσλιν, ο πρώην Δήμαρχος Αθηναίων Σπύρος Μερκούρης καθώς και ο Ίων Δραγούμης που προστέθηκε τελευταία στιγμή στη λίστα με αφορμή ένα άρθρο του σε εφημερίδα της εποχής. 30 ακόμη πρόσωπα προς το παρόν βρίσκονταν υπό επιτήρηση.
exoria1 (1)

Ο Ι. Μεταξάς, εξόριστος με την οικογένειά του στην Κορσική.
(από το http://www.ioannismetaxas.gr/Varius/Exoria.html)

Από τις πρώτες αποφάσεις της νέας κυβέρνησης υπήρξε η κήρυξη του πολέμου με τη Γερμανία. Ο Βενιζέλος βιαζόταν να μπει η Ελλάδα στον πόλεμο ώστε με τη λήξη του να βρεθεί στην πλευρά των νικητών.

Υπήρξε όμως πρόβλημα με τη σύσταση της νέας Βουλής. Προσφυγή σε κάλπες αποκλειόταν λόγω του πολέμου αλλά και του αβέβαιου αποτελέσματος που αυτές θα είχαν και έτσι προτιμήθηκε η λύση της ανασύστασης της βουλής της 31ης Μαΐου 1915, που η λειτουργία της είχε διακοπεί απότομα μετά από την παρέμβαση του Κωνσταντίνου και την αποπομπή του Βενιζέλου, εξού και η προσωνυμία «Βουλή των Λαζάρων». (Ένα από τα μεγάλα νομοθετήματα που ψηφίστηκε από τη συγκεκριμένη βουλή ήταν η απαλλοτρίωση των τσιφλικιών της Θεσσαλίας και η ουσιαστική απελευθέρωση των κολίγων).

Μετά την κήρυξη του πολέμου ακολούθησε η εκκαθάριση του κρατικού μηχανισμού από τα «Κωνσταντινικά στοιχεία» με απολύσεις, διώξεις και εκτοπίσεις. Απολύθηκαν 570 δικαστικοί και 6.500 δημόσιοι υπάλληλοι, ενώ αποστρατεύτηκαν 1.600 περίπου μόνιμοι αξιωματικοί και τέθηκαν σε διαθεσιμότητα άλλοι 700, δηλαδή απομακρύνθηκε περίπου το 40% του συνόλου των μόνιμων αξιωματικών. Στη χωροφυλακή αποστρατεύθηκαν 3.000 περίπου αξιωματικοί, υπαξιωματικοί και απλοί χωροφύλακες. Όσοι από τους αποστρατευθέντες αξιωματικούς κρίθηκαν επικίνδυνοι -περίπου 400- εκτοπίστηκαν στη Θήρα, την Ανάφη, τη Σίκινο και τη Φολέγανδρο.

Βέβαια, όλες αυτές οι εκκαθαρίσεις έγιναν και ως απάντηση στις διώξεις εναντίον των Βενιζελικών που είχαν γίνει νωρίτερα, στα λεγόμενα Νοεμβριανά: 35 φόνοι, 922 φυλακίσεις, 980 απελάσεις και 503 περιπτώσεις λεηλασίας ήταν μόνο τα καταγεγραμμένα περιστατικά από την επιτροπή που ανέλαβε αργότερα να ερευνήσει τις καταγγελίες των θυμάτων.

πηγές:

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΘΝΟΥΣ
Εκδοτική Αθηνών

ΣΠ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ
Εκδόσεις ΠΑΠΥΡΟΣ

Εφημερίδα ΠΑΤΡΙΣ

Βικιπαίδεια

2 Σχόλια to “μια «ωραία ατμόσφαιρα»”

  1. atheofobos Says:

    Ίσως ένα από τα σφάλματα του Βενιζέλου ήταν οι εκλογές του 20 ενώ η χώρα βρισκόταν σε εμπόλεμη κατάσταση λόγω Μικρασιατικής εκστρατείας.
    Ήδη βέβαια η βουλή των Λαζάρων ήταν στην ουσία με συζητήσιμη συνταγματική νομιμοποίηση και στην ουσία ήταν επαναστατικώ δικαίω στην εξουσία οπότε μπορούσε αυτή η βουλή να παραμείνει σε αυτή μέχρι το τέλος των εχθροπραξιών.

    • Θωμάς Says:

      Ως γνωστόν η Ιστορία δεν ασχολείται με τα «αν» αλλά όντως είναι ενδιαφέρον θέμα συζήτησης το τι θα γινόταν αν δεν πραγματοποιούνταν οι εκλογές του 1920.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: