1912 (Ι)

Κι όμως η πρώτη βιογραφία του Βενιζέλου κυκλοφόρησε στη Νέα Υόρκη, στα 1920, γραμμένη από έναν Αμερικανό ανταποκριτή και ιστορικό, τον Χέρμπερτ Άνταμς Γκίμπονς (1880-1934), ο οποίος την περίοδο 1906-1916 εργάστηκε στην Ελλάδα, την Τουρκία, την Βουλγαρία και την Ισπανία και γνωρίστηκε με σημαντικές προσωπικότητες της εποχής ανάμεσά τους και με τον Ελευθέριο Βενιζέλο.  
Περισσότερα για το βιβλίο και τον συγγραφέα περιέχονται σε άρθρο της εφημερίδας ΤΟ ΒΗΜΑ, εμείς δημοσιεύουμε σήμερα αποσπάσματα από το κεφάλαιο του βιβλίου που αναφέρεται στις προετοιμασίες για τη σύναψη συμμαχίας μεταξύ των 4 βαλκανικών κρατών (Ελλάδας, Βουλγαρίας, Σερβίας και Μαυροβουνίου), μιας συμμαχίας που οδήγησε -παρά τις πιέσεις των Μεγάλων Δυνάμεων- στην κήρυξη του Α΄ Βαλκανικού πολέμου.

Ο σχηματισμός της Βαλκανικής Συμμαχίας εξέπληξε τους Ευρωπαίους πολιτικούς και διπλωμάτες τόσο ως φαινόμενο όσο και για τη γρήγορη και αποφασιστική επιτυχία της στη συντριβή της Τουρκίας. Μέχρι την τελευταία στιγμή οι Μεγάλες Δυνάμεις ήταν επιφυλακτικές. Όταν ξέσπασε ο πόλεμος, είχε γίνει μια εμπιστευτική πρόβλεψη στα σαλόνια των πρεσβειών στην Κωνσταντινούπολη ότι ο Βενιζέλος θα κρατούσε την Ελλάδα έξω από αυτόν.

Η πεποίθηση αυτή των προξενείων (την οποία συμμεριζόταν η Τουρκία, όπως απέδειξαν οι απελπισμένες διαπραγματεύσεις της τελευταίας στιγμής στην Αθήνα) οφειλόταν στην αδυναμία της Ευρώπης να εκτιμήσει σωστά την αξία της δουλειάς του Βενιζέλου για την αναγέννηση της Ελλάδας κατά τη διάρκεια των δύο ετών που ήταν στο πηδάλιο της χώρας…

img2_14
Λαϊκή λιθογραφία της εποχής του Α΄ Βαλκανικού πολέμου κατά τον οποίον η Ελλάδα, η Βουλγαρία, η Σερβία και το Μαυροβούνιο συνήψαν συμμαχία εναντίον της Τουρκίας.
(η εικόνα είναι από το digitalschool)

 

Έχοντας συνείδηση των κινδύνων και των ευθυνών, ο Βενιζέλος ήθελε να αναβάλει τη σύγκρουση, προκειμένου να ολοκληρώσει τις εσωτερικές διοικητικές μεταρρυθμίσεις και να ενδυναμώσει περισσότερο το στρατό και το ναυτικό. Αλλά όταν τα άλλα κράτη δεν θα περίμεναν άλλο, ήταν έτοιμος να παίξει το παιχνίδι μαζί τους. Ο σπόρος της συμμαχίας είχε σπαρεί με πολύ κόπο. Ήταν η ώρα να αποφέρει καρπούς. Αφού δεν αναμενόταν καμία βοήθεια από τις Μεγάλες Δυνάμεις, τα βαλκανικά κράτη έπρεπε να βυθιστούν ή να κολυμπήσουν μαζί.

Τον Απρίλιο του 1911 ο Βενιζέλος έκανε την πρώτη κίνηση προς την κατεύθυνση της Βαλκανικής Συμμαχίας. Εμπιστεύτηκε μόνο τον βασιλιά Γεώργιο. Ο πρωθυπουργός Γκέσοφ, του οποίου τη μετριοπάθεια και επιθυμία για ειρήνη ο Βενιζέλος εμπιστευόταν, πληροφορήθηκε κρυφά ότι η Ελλάδα ήταν πρόθυμη να κάνει μια συμφωνία με τη Βουλγαρία για κοινή δράση, ώστε να αναγκάσουν την Τουρκία να πάψει το διωγμό κατά των χριστιανών, και να διαπραγματευτεί μια αμυντική συμμαχία ενάντια σε μια τουρκική επίθεση. Οι δυο πρωθυπουργοί έπρεπε να κάνουν ό,τι περνούσε από τα χέρια τους για να διαμορφώσουν ο καθένας στη χώρα του μια κοινή γνώμη ευνοϊκή για την πιθανότητα μιας τέτοιας συμμαχίας. Κανείς δεν γνώριζε για τις διαπραγματεύσεις.

Ο Βενιζέλος ήταν ο πατέρας της συμμαχίας. Είχε πειστεί ότι ήταν ουσιώδης για τη σωτηρία όλων των βαλκανικών κρατών. Αλλά δεν ένιωθε δικαιωμένος με το να δεσμεύσει την Ελλάδα με τη Βουλγαρία πριν η Βουλγαρία και η Σερβία καταλήξουν σε συμφωνία. Δεν υπήρχε τίποτα το άτολμο σε αυτήν τη στάση. Απλώς κοιτούσε τα γεγονότα κατά πρόσωπο.

assets_LARGE_t_420_54114578_type12128

Οι αρχηγοί της βαλκανικής συμμαχίας σε εικόνα της εποχής.
(η φωτογραφία είναι από το ΕΘΝΟΣ)

Το σκηνικό είχε στηθεί. Μόνο μια πράα Υψηλή Πύλη θα μπορούσε να είχε αποφύγει τον πόλεμο. Την τελευταία στιγμή, όταν η καταιγίδα ήταν έτοιμη να ξεσπάσει, οι πολιτικοί της Ευρώπης, αρνούμενοι να πιστέψουν ότι ένα θαύμα επρόκειτο να συμβεί, επιχείρησαν να εκφοβίσουν τον Βενιζέλο και τους ομολόγους του της Βαλκανικής Συμμαχίας. Στις 8 Οκτωβρίου 1912, οι έξι Μεγάλες Δυνάμεις εξουσιοδότησαν τους προξένους της Αυστροουγγαρίας και της Ρωσίας να παρουσιάσουν ένα κοινό υπόμνημα στην Αθήνα, τη Σόφια, το Βελιγράδι και το Τσέτινιε, επισημαίνοντας τους το γεγονός ότι μεταρρυθμίσεις στη Μακεδονία προβλέπονταν από το άρθρο ΧΧΙΙΙ της Συνθήκης του Βερολίνου και υποσχόμενες να θέσουν σε ισχύ αυτό το άρθρο. Το υπόμνημα τελείωνε με μια απροκάλυπτη απειλή, όπου οι Δυνάμεις έλεγαν ότι αν, παρά αυτό το υπόμνημα, ο πόλεμος ξεσπάσει μεταξύ των βαλκανικών κρατών και της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, δεν θα δεχθούν, στο τέλος της σύγκρουσης, καμία μετατροπή του εδαφικού status quo στην ευρωπαϊκή Τουρκία.

assets_LARGE_t_420_54114577_type12713

Βενιζέλος και διάδοχος Κωνσταντίνος σε σύνθεση της εποχής των βαλκανικών πολέμων.
(η φωτογραφία είναι από το ΕΘΝΟΣ)

Η δουλειά του Βενιζέλου άντεξε τη δοκιμασία της πίεσης από το εξωτερικό. Μέσα σε ένα μήνα τα βαλκανικά κράτη, βασιζόμενα αποκλειστικά στον εαυτό τους, διατάραξαν για πάντα το εδαφικό status quo της ευρωπαϊκής Τουρκίας.

αποσπάσματα από το βιβλίο του HERBERT ADAMS GIBBONS
«ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ, ΜΙΑ ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ»
Εκδόσεις ΕΥΡΑΣΙΑ

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: