1912 (ΙΙΙ) η διαφωνία

11 Οκτωβρίου 1912, έβδομη μέρα του πολέμου και ο ελληνικός στρατός εισέρχεται στα Σέρβια Κοζάνης «εν μέσω ενθουσιωδών ζητωκραυγών του χριστιανικού πλήθους».
Όλοι οι Έλληνες είναι ενθουσιασμένοι…. όλοι εκτός από τον Βενιζέλο… που μαθαίνει πως οι Βούλγαροι αποσπούν δυνάμεις από άλλα μέτωπα του πολέμου και κατευθύνονται προς Θεσσαλονίκη.

Εκείνη την ώρα το ερώτημα που απασχολεί το ελληνικό στρατηγείο είναι προς τα πού θα κατευθυνθεί πλέον ο ελληνικός στρατός: προς το Μοναστήρι ή προς τη Θεσσαλονίκη; Η αλήθεια είναι πως η βασικότερη αρχή της στρατιωτικής τέχνης επιβάλλει τη συντριβή του αντίπαλου στρατού. Και για να επιτευχθεί κάτι τέτοιο απαιτείται η πορεία προς το Μοναστήρι. Ο Βενιζέλος όμως, έχοντας πιο πλήρη εικόνα της -έτσι κι αλλιώς πολυσύνθετης- κατάστασης πιστεύει πως ο στρατός πρέπει να κατευθυνθεί προς τη Θεσσαλονίκη όσο το δυνατόν πιο γρήγορα.

Στο τηλεγραφείο των Σερβίων θα παιχτεί η πρώτη πράξη ενός «θρίλερ» που κράτησε αρκετές μέρες. Ο Βενιζέλος με τηλεγράφημά του προς τον αρχηγό του Γενικού Επιτελείου, στρατηγό Δαγκλή, εκφράζει την ανησυχία του για την πορεία του στρατού και του εξηγεί πως επείγει η κατάληψη της Θεσσαλονίκης. Ακολούθως ζητάει να μάθει ποια θα είναι στη συνέχεια η πορεία του στρατού, αν θα είναι δηλαδή προς Μοναστήρι μέσω Κοζάνης ή προς Θεσσαλονίκη μέσω της Βέροιας. Ο Δαγκλής του εξηγεί τις δυσχέρειες της μετακίνησης του πυροβολικού και των εφοδιοπομπών λόγω της κακής κατάστασης του μοναδικού δρόμου και επιφυλάσσεται να δώσει πληροφορίες από την Κοζάνη.

assets_LARGE_t_420_54119515

Ο Κωνσταντίνος (στο κέντρο) και το επιτελείο του. Αριστερά ο Μεταξάς, πίσω από τον Κωνσταντίνο ο Δούσμανης και δεξιά ο Δαγκλής.
(πηγή φωτογραφίας: εφημερίδα ΕΘΝΟΣ)

Πράγματι την επόμενη μέρα (12 Οκτωβρίου) ο στρατός καταλαμβάνει αμαχητί την Κοζάνη. Το κλίμα θριαμβευτικό και εκεί. Την επόμενη όμως (στις 13) φτάνει στον Κωνσταντίνο τηλεγράφημα από τον υπουργό εξωτερικών, Λ. Κορομηλά, ο οποίος αναφέρεται στις επιτυχίες Σέρβων, Βουλγάρων και Μαυροβουνίων και, χωρίς να λέει ούτε μία λέξη για τα ελληνικά κατορθώματα, του ζητεί να εντείνει τις ενέργειές του «ώστε καταληφθή όσον τάχιστα Θεσσαλονίκη». Η απάντηση του Κωνσταντίνου θα δοθεί την ίδια μέρα. «Ευχαρίστως εμάθαμε τας επιτυχίες του βουλγαρικού, σερβικού και μαυροβουνιωτικού στρατού» απαντάει με αρκετή δόση ειρωνείας απαριθμώντας στη συνέχεια τα κατορθώματα του ελληνικού στρατού (προέλαση 100 χιλιομέτρων εντός 8 ημερών, με δύο θριαμβευτικές νίκες στην Ελασσόνα και στο Σαραντάπορο, η τελευταία εναντίον τριών μεραρχιών, επί δυσχερέστατου εδάφους) τονίζοντας πως αποτελούν κατόρθωμα που «δεν πρέπει να παραγνωρίζεται ούτε να υποτιμάται». Σωστά ως εδώ αλλά ο εκνευρισμός του τον οδηγεί σε λόγια που φανερώνουν πως έχει αρχίσει να συγχέει τον συνταγματικό του ρόλο: «Θα εξακολουθήσω με την αυτήν έντασιν δυνάμεων επιδιώκων την καταστροφήν του εχθρού επί τη βάσει του σχεδίου το οποίον προδιέγραψα και του οποίου τον αντικειμενικόν σκοπόν μόνος εγώ είμαι αρμόδιος και υπεύθυνος να κανονίζω. Παρακαλώ δε υμάς όπως ευαρεστούμενος μη προσπαθήτε όπως επηρεάζητε την διεύθυνσιν των επιχειρήσεων».

Λίγο αργότερα, το ίδιο βράδυ, τη σκυτάλη παίρνει ο Βενιζέλος, ο οποίος -ίσως αντιλαμβανόμενος τον εκνευρισμό του Κωνσταντίνου- προσπαθεί να είναι πιο διακριτικός στις υποδείξεις του: «Παρακαλώ μόνον να έχετε υπ’ όψιν, ότι σπουδαίοι πολιτικοί λόγοι επιβάλλουσι να ευρεθώμεν μίαν ώραν ταχύτερον εις τη Θεσσαλονίκην». Ο Κωνσταντίνος του απαντάει: «Η κατεύθυνσις της αποχωρήσεως (των Τούρκων) και αι προθέσεις του πολεμίου θα κανονίσωσιν την προέλασιν και την κατεύθυνσιν της υπ’ εμέ στρατιάς… Και να παύση του λοιπού η κυβέρνησις αναρμοδίως γνωματεύουσα και εκ του μακρόθεν αναμειγνυομένη εις τας πολεμικάς επιχειρήσεις».

Φαίνεται πως ο Κωνσταντίνος και το επιτελείο του δεν είχαν καμία διάθεση να τραβήξουν προς Θεσσαλονίκη αλλά στόχευαν προς το Μοναστήρι. Ούτε τα τηλεγραφήματα του Βενιζέλου τους είχαν πείσει. Χρειάστηκε η εσπευσμένη άφιξη στην Κοζάνη του βασιλιά Γεωργίου Α΄(στις 14 Οκτωβρίου) για να αλλάξει γνώμη ο Κωνσταντίνος. Ο Γεώργιος είχε υποσχεθεί στον Βενιζέλο να μεταπείσει τον Κωνσταντίνο.
Από την άλλη οι βασιλικοί θεωρούν πως έτσι κι αλλιώς θα κατευθύνονταν προς τη Θεσσαλονίκη, απλώς πρώτα ήθελαν να ελέγξουν όλα τα δεδομένα πριν παρθεί η τελική απόφαση.

Greek_infantry_Giannitsa_1912Έφοδος του ελληνικού πεζικού κατά τη μάχη των Γιαννιτσών.
(πηγή: Βικιπαίδεια)

Από τις 14 Οκτωβρίου και μετά ο ελληνικός στρατός στρέφεται ανατολικά και κατευθύνεται διαμέσου των Πιερίων και του Βερμίου για να απελευθερώσει Βέροια και Κατερίνη στις 16 Οκτωβρίου. Στις 19 θα δοθεί η τελευταία μάχη πριν τη Θεσσαλονίκη, η μάχη των Γιαννιτσών (19-20 Οκτωβρίου 1912). Το βράδυ της 19ης -και ενώ η μάχη ακόμα κρατάει- ο Βενιζέλος τηλεγραφεί πάλι στον Κωνσταντίνο για να τον πληροφορήσει πως οι Τούρκοι κατατροπώνονται από τους Βουλγάρους στην περιοχή της Τσατάλτζας. «Επικειμένης ούτω πιθανώτατα ευρωπαϊκής επεμβάσεως να επισπευθώσι πάση δυνάμει ημέτεραι στρατιωτικαί επιχειρήσεις».

Το μεσημέρι της 20ης η μάχη έχει τελειώσει και ο Κωνσταντίνος τηλεγραφεί σε βασιλιά και πρωθυπουργό. «Ο εχθρός ηττήθη υπό του γενναίου στρατού μου και υποχωρεί διωκόμενος» είναι η απάντησή του στις υποδείξεις του Βενιζέλου. Όμως οι Τούρκοι υποχωρώντας θα περάσουν τον ποταμό Αξιό και θα καταστρέψουν πίσω τους τις γέφυρες του ποταμού. Έτσι ο στρατός μας θα παραμείνει για ένα τριήμερο αδρανής. Μόλις στις 24 θα καταφέρει να περάσει επιτέλους τον Αξιό αφού πρώτα ο Βενιζέλος στείλει ένα ακόμη οργισμένο τηλεγράφημα στον Κωνσταντίνο: «Από της μάχης των Γιαννιτσών ουδέν ανακοινώσατε προς το υπουργείον περί των περαιτέρω στρατιωτικών υμών επιχειρήσεων ως και εκείνων της 5ης Μεραρχίας. Και όμως από της μάχης των Γιαννιτσών παρήλθον 4 όλας ημέρας. Η σιωπή αύτη και η πλήρης άγνοια εις ην ως εκ τούτου ευρίσκεται και η υπεύθυνος κυβέρνησις και το έθνος περί της τύχης του στρατού του είναι όντως εκπληκτική».

Το «θρίλερ» θα κορυφωθεί στις 27 Οκτωβρίου στις 2.30 το πρωί. Ο Βενιζέλος είναι αρκετές ώρες που έχει να ακούσει νέα από τις διαπραγματεύσεις για την παράδοση της Θεσσαλονίκης. Στο τηλεγράφημά του προς τον Κωνσταντίνο δεν μπορεί πλέον να κρύψει την ενόχλησή του. «Παραγγέλεσθε να αποδεχθήτε την προσφερομένην Υμίν παράδοσιν της Θεσσαλονίκης και εισέλθητε εις αυτήν άνευ τινός αναβολής. Καθιστώ Υμάς υπεύθυνον διά πάσαν αναβολήν έστω και στιγμής».

Ο Κωνσταντίνος του απαντάει:  «Συναισθάνομαι πλήρως την ευθύνην ην φέρω και παρακαλώ εις το εξής να μη μοι υπομιμνήσκετε τούτο δι’ οιανδήποτε αιτίαν».

πηγές:

ΣΠ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ «ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΑΣ ΕΛΛΑΔΟΣ»

Γ. ΣΥΝΤΟΜΟΡΟΥ «ΣΑΡΑΝΤΑΠΟΡΟ, ΚΙΛΚΙΣ, ΛΑΧΑΝΑΣ. ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΜΑΣ ΝΙΚΕΣ»
Εκδόσεις ΖΗΤΡΟΣ

ΩΡΕΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ – ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ 100 ΧΡΟΝΙΑ
ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ
Έκδοση της εφημερίδας «Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ»

εφημερίδα ΕΘΝΟΣ

http://parisis.wordpress.com

http://users.sch.gr/theoarvani/istoria/tourkokratia/tourkokratia4.html

5 Σχόλια to “1912 (ΙΙΙ) η διαφωνία”

  1. atheofobos Says:

    Ο Κωνσταντίνος έφτασε να απειληθεί από τον Βενιζέλο ,που ήταν και υπουργός Στρατιωτικών, με την παράδοση της διοίκησης του στρατού στον Δαγκλή για πειστεί να στραφεί προς την Θεσσαλονίκη την οποία αν την είχαν καταλάβει οι Βούλγαροι σήμερα θα ανήκε στην Βουλγαρία.

    • Θωμάς Says:

      Πράγματι αν έμπαιναν πρώτοι οι Βούλγαροι στη Θεσσαλονίκη θα ήταν εξαιρετικά δύσκολο να την καταλάβει ο ελληνικός στρατός.

  2. Όλγα Says:

    Και μπορεί στην Ιστορία να γίνονται γνωστά μόνο τα ονόματα των στρατηγών και των πολιτικών δεν πρέπει όμως να ξεχνάμε και την πολύτιμη βοήθεια των απλών πολιτών.
    Χρωστάμε λοιπόν πολλά σε πολλούς ανώνυμους πατριώτες: Στο γιατρό Φ. Νίκογλου, τον καροποιό Νταλίγκαρη και άλλους…

    • Θωμάς Says:

      Η εκπομπή «Αληθινά Σενάρια» ασχολήθηκε με τον Νταλίγκαρη:

      Όσο για τον Νίκογλου, τον γιατρό που ενημέρωσε τους Έλληνες για την πορεία των Βουλγάρων προς Θεσσαλονίκη υπάρχει εδώ ένα αφιέρωμα της εκπομπής «Εκατογραφία»:

      Ευχαριστώ, Όλγα για τις πληροφορίες.

  3. Όλγα Says:

    Άκουσα πρώτη φορά αυτά τα ονόματα από μια εκπομπή της 4Ε.
    Δεν είναι άδικο βρε Θωμά, αυτοί οι άνθρωποι να μην είναι υπάρχουν ούτε σαν υποσημείωση σε ένα βιβλίο Ιστορίας;😦

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: