φρυκτωρίες

Οι φρυκτωρίες ήταν σύστημα επικοινωνίας που χρησιμοποιούσαν οι αρχαίοι Έλληνες με τη βοήθεια πυρσών που άναβαν στις κορυφές γειτονικών βουνών.
Ο Αισχύλος στο έργο του «Αγαμέμνων» γράφει πως η είδηση της πτώσης της Τροίας μεταδόθηκε μέχρι τις Μυκήνες με τις φρυκτωρίες. Η πρώτη φωτιά άναψε στο βουνό Ίδη της Μικράς Ασίας, νοτιοανατολικά της Τροίας. Από την Ίδη το φωτεινό μήνυμα έφτασε στο Ερμαίον όρος της Λήμνου, κι από κει στον Άθω. Από τη φρυκτωρία του Άθω η λάμψη έφτασε ως το Μάκιστο της Εύβοιας, (σημερινό Καντήλι). Επόμενος σταθμός της φωτεινής πορείας ήταν το Μεσάπιο, βουνό της Βοιωτίας, απέναντι από τη Χαλκίδα κι από κει η λάμψη έφτασε στην κορυφή του Κιθαιρώνα. Από τον Κιθαιρώνα στο Αιγίπλαγκτον που μάλλον ήταν το βουνό των Γερανείων στο δυτικό άκρο της Αττικής. Κι από κει η λάμψη, μεταδόθηκε στο Αραχναίο όρος και στην πρωτεύουσα των Μυκηνών.

 
Η πορεία που ακολούθησε το φωτεινό μήνυμα από την Τροία ως τις Μυκήνες
(η φωτογραφία είναι από το http://www.ote.gr/portal/page/portal/OTEGR/TheCompany/
MuseumOfTelecommunications/ek8emata/ekthemata_1a

Η Κλυταιμνήστρα είχε δώσει εντολή σε ένα φρυκτωρό-παρατηρητή να περιμένει στη στέγη του παλατιού μέχρι να δει το φωτεινό μήνυμα ότι πάρθηκε η Τροία. Η επιλογή των βουνών που αναφέρει ο Αισχύλος δεν έγινε τυχαία. Ακόμη και σήμερα αν ανέβει κάποιος σε μια απ’ αυτές τις κορυφές θα μπορέσει να διακρίνει την απέναντι κορυφή.
Η επικοινωνία με φρυκτωρίες αναφέρεται και άλλες αρχαίες πηγές: στον Όμηρο, στον Αριστοφάνη, στον Ευριπίδη και στον Θουκυδίδη.

οι πληροφορίες αντλήθηκαν από:
φρυκτωρία (Βικιπαίδεια)
Θ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ «ΤΑ ΒΟΥΝΑ ΣΤΙΣ ΤΡΑΓΩΔΙΕΣ ΤΟΥ ΑΙΣΧΥΛΟΥ», περιοδικό ΝΕΑ ΕΣΤΙΑ, τ. 1481
Κ. ΣΤΥΛΙΑΔΗΣ «ΑΡΧΑΙΟΕΛΛΗΝΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ», περιοδικό 7 ΜΕΡΕΣ, ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 16/5/1999 (από το http://www.scribd.com/doc/7262326/16051999-7-)


αρχαία φρυκτωρία στο Ποικίλο Όρος
φωτ. Τάσος Λύτρας
από το blog ΙΕΡΑ ΟΔΟΣ που έχει ένα εξαιρετικό αφιέρωμα στις αρχαίες φρυκτωρίες στο Ζαστάνι και στην κορυφή Ζαχαρίτσα στο όρος Αιγάλεω – Ποικίλο με σημαντικό φωτογραφικό υλικό

Ψάχνοντας στο διαδίκτυο διαπίστωσα πως υπάρχει ένας Έλληνας αρχαιολόγος, ο Νίκος Παναγιωτάκης, ο οποίος μελετάει τις μινωικές φρυκτωρίες (1900 π.Χ. – 1700 π.Χ.) που ήταν ένα τεράστιο πλέγμα επικοινωνίας. Μόνο στην ευρύτερη περιοχή της πεδιάδας του Ηρακλείου έχουν εντοπιστεί 140 μινωικές φρυκτωρίες.

«Εχουμε δύο ειδών μινωικές φρυκτωρίες», λέει ο Νίκος Παναγιωτάκης. «Αυτές που βρίσκονται στις κορυφές λόφων και στις κορυφογραμμές είναι οι μεγαλύτερες σε έκταση, φτάνουν περίπου το 1,5 στρέμμα, όπως η φρυκτωρία που ονομάζεται «ο Σωρός του Παντελή». Το δεύτερο είδος είναι οι Σωροί που βρίσκονται πάνω στα μινωικά μονοπάτια και τα ορίζουν έχοντας έκταση γύρω στο ένα στρέμμα.

Τις μινωικές φρυκτωρίες επάνδρωναν άτομα που ζούσαν σε κοντινές αποστάσεις – πάντα βρίσκονται δίπλα ή κοντά σε οικισμούς ή εγκαταστάσεις.
Οι θέσεις στις οποίες βρίσκονταν όριζαν τους μινωικούς δρόμους μέχρι τα πιο δυσπρόσιτα σημεία των ορεινών όγκων της πεδιάδας. Πρόκειται για ένα κολοσσιαίο έργο της μινωικής περιόδου για τον έλεγχο των σημαντικών δρόμων, όπου γινόταν η διακίνηση προϊόντων από την ενδοχώρα προς τα ανάκτορα της Κνωσού και των Μαλίων, αλλά και των ακτών, σημείων στρατηγικής σημασίας για τους Μινωίτες.

 
Αναπαράσταση του τεράστιου πλέγματος μετάδοσης μηνυμάτων που είχε τη δυνατότητα να μεταδώσει μια μινωική φρυκτωρία
η φωτογραφία είναι από το http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=74952

Η κατασκευή των φρυκτωριών δεν ήταν εύκολη υπόθεση. Εξηγεί ο Ν. Παναγιωτάκης. «Η ογκομέτρηση που πραγματοποιήσαμε στον Σωρό του Παντελή έδειξε πως η συγκεκριμένη φρυκτωρία περιέχει 5,5 περίπου χιλιάδες κυβικά μέτρα χώματος και πετρών. Αυτό σημαίνει πως η κατασκευή μιας μινωικής φρυκτωρίας ήταν ένας κατασκευαστικός άθλος. Διότι δεν είναι μόνο η τοποθέτησή τους στα βουνά, όπου ξέρουμε πόσο δύσκολα γίνεται η μεταφορά οποιουδήποτε υλικού εκεί. Είναι και οι καιρικές συνθήκες, που το χειμώνα στα βουνά είναι επώδυνες».

από άρθρο του Παναγιώτη Γεωργούδη στο
http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=74952

Μία από τις πολλές μινωικές φρυκτωρίες που είναι γνωστές ως Σωροί.
(η φωτογραφία είναι από το blog του δημοσιογράφου Ν. Θεοδωράκη Θραψανιώτης  στο οποίο έχει δημοσιεύσει αρκετές από τις φωτογραφίες που τράβηξε στην περιήγηση που έκανε μαζί με τον αρχαιολόγο Ν. Παναγιωτάκη)

Στο ίδιο blog αναφέρεται πως μεγάλος αριθμός φρυκτωριών πιθανόν κάλυπτε όλη την Κρήτη και ένα μήνυμα μπορούσε να μεταδοθεί πολύ γρήγορα σε ολόκληρο το νησί αλλά και σε άλλες περιοχές, όπως τα νησιά του Αιγαίου. Οι φρυκτωρίες επομένως εξασφάλιζαν την επικοινωνία με τις γύρω περιοχές και τα νησιά, την ασφαλή μεταφορά των προϊόντων, και πιθανόν την ασφαλή ναυσιπλοΐα.

 από το blog: Θραψανιώτης 

Και φτάνουμε στην κορυφή του Άθω (2.033 μ.), που ήταν ένας από τους σταθμούς – φρυκτωρίες, από όπου πέρασε, σύμφωνα με τον Αισχύλο, το φωτεινό μήνυμα της κατάλειψης της Τροίας.
Στον Άθω τα αρχαία χρόνια λειτουργούσε «καιροσκοπείο» που ήταν, εκτός από φρυκτώριο, και μετεωρολογικός σταθμος.
Δεν αξιώθηκα να ανέβω στην κορυφή του, αλλά όσοι έχουν ανέβει, μιλούν για πρωτόγνωρο συναίσθημα.
Η τριγωνική σκιά που φαίνεται στη φωτογραφία προκαλείται από το κωνικό σχήμα του βουνού.


Η κορυφή του Άθω
από το http://1myblog.pblogs.gr/2009/01/skiathos-skia-toy-athw.html

Θα τελειώσουμε με μια από τις ωραιότερες σκηνές της ταινίας «Ο Άρχοντας των Δαχτυλιδιών». Είναι η σκηνή που ανάβουν οι φρυκτωρίες, η μία μετά την άλλη, μέχρι το μήνυμα να φτάσει στον Άραγκον!
Πρόκειται για την αγαπημένη μου σκηνή από ολόκληρη την τριλογία, που όμως μπορείτε να την απολαύσετε εδώ:

http://www.youtube.com/watch?v=sIhnYFRu4ao

 

Εδώ τελειώνει το αφιέρωμα του blog σε θέματα που άπτονται της αρχαιολογίας. Υπάρχουν δυο τρία ακόμη θέματα που θα ήθελα να ασχοληθώ, μα είμαι σίγουρος πως, ασχολούμενος και με αυτά, θα βρεθώ μπροστά σε άλλα, εξίσου ενδιαφέροντα, και, χωρίς να το καταλάβω, θα ασχολούμαι με αρχαιολογικά θέματα μέχρι τα Χριστούγεννα. Πάντως η αλήθεια είναι ότι ξεκινώντας το αφιέρωμα δε φανταζόμουν πως σε έναν τομέα σαν την αρχαιολογία θα μπορούσα να βρω τόσες ενδιαφέρουσες ιστορίες…

 

11 Σχόλια to “φρυκτωρίες”

  1. Σοφία κανταράκη Says:

    Μα, και στον Αρχοντα.. φρυκτωρίες,δεν είναι τυχαίο τίποτα λοιπόν,όλα έχουν ένα ελληνικό άρωμα άσχετα αν σήμερα το έχουμε ξεχάσει.
    Θωμά, ήθελα να σε ρωτήσω επίσης αν θα πας στο συνέδριο για τον Παπαδιαμάντη;

  2. Θωμάς Says:

    Ναι, οι φρυκτωρίες είναι στο βιβλίο του Τόλκιν. Θέλω κάποια στιγμή να το διαβάσω κι αυτό. Φαντάζομαι, πρέπει να διαθέτει ανώτερη μαγεία από τις ταινίες.
    Στο συνέδριο δε θα πάω. Έχω την ελπίδα ότι θα μας ενημερώσεις από το blog σου για τις εισηγήσεις, όχι μόνο τη δικιά σου για το φυσιολατρικό στοιχείο στον Παπαδιαμάντη, αλλά και για τις υπόλοιπες.
    Με τον Παπαδιαμάντη όμως συνεχίζω να ασχολούμαι. Με γοήτευσε πρόσφατα το διήγημά του «Όνειρο στο κύμα».

  3. Σοφία κανταράκη Says:

    Πάντως, θα μπορούσα να σας φιλοξενήσω,σκέψου το λίγο,θα ήταν για μένα ιδιαίτερη χαρά και τιμή.

  4. Τελευταίος Says:

    Ωραίο το αφιέρωμά σου Θωμά.

    Φρυκτωρίες υπάρχουν αρκετές στο νομό Βοιωτίας. Είναι ακόμα ιστάμενες σε πείσμα του χρόνου, θαρρείς και περιμένουν καρτερικά να μεταδώσουν κάποιο ξεχασμένο μήνυμα!

    Καλό απόγευμα.

  5. Σοφία Says:

    Πάρα πολύ ενδιαφέρον το αφιέρωμα σου Θωμά. Υπάρχουν τόσα πολλά αρχαιολογικά θέματα και παραλειπόμενα που τι να πρωτογράψει κανείς. Επειδή σου αρέσει η αρχαιολογία θα ήθελα να σε ρωτήσω αν έχεις διαβάσει το βιβλίο του Γιάννη Σακελλαράκη » Η ποιητική της ανασκαφής» .
    Απ’ ότι κατάλαβα σου αρέσουν και οι ιστορίες οι σχετικές με τα αρχαιολογικά θέματα και ευρήματα. Σου αφιερώνω τις σχετικές με τους κούρους Κροίσο και Αριστόδικο , γιατί έχουν βρεθεί στην πατρίδα μου την Ανάβυσσο.

    «Αξίζει εδώ να αναφερθούμε στις περιπέτειες της εύρεσης των δύο κούρων που βρίσκονται στην Αθήνα, του Κροίσου και του Αριστόδικου

    Ο Κροίσος βρέθηκε το 1937 από Κορωπιώτες αρχαιοκάπηλους, 100 μέτρα βόρεια από το πύργο του Μελισσουργού, δίπλα στον δρόμο Καλυβίων Αναβύσσου. Ακόμη σώζεται εκεί ο τύμβος πάνω στον οποίο ήταν στημένο το άγαλμα, μόνο που σήμερα κτίστηκε δίπλα του ένα σπίτι και τον μάντρωσε. Μετέφεραν λοιπόν το άγαλμα στην Ανάβυσσο, και από δω τον έστειλαν στο Παρίσι, όπου και τον πούλησαν σε έλληνα έμπορο αρχαιοτήτων. Όμως, μάλλον κάποιος που θεώρησε τον εαυτό του ριγμένο στην μοιρασιά, κάρφωσε τα καθέκαστα στην αστυνομία, και μετά από διάφορες περιπέτειες και πιέσεις στον έμπορο, κατάφεραν να τον πείσουν να στείλει πίσω το άγαλμα. Βρήκα αντίγραφα των εφημερίδων εκείνης της εποχής και έχει μεγάλο ενδιαφέρον να διαβάσει κανείς τα ολοσέλιδα αφιερώματα για την ιστορία εύρεσης και επιστροφής του κούρου.

    Για τον Αριστόδικο η ιστορία που θα σας διηγηθώ είναι πρωτότυπη και δεν έχει δημοσιευτεί πουθενά. Συγκέντρωσα τα στοιχεία κομμάτι κομμάτι διασταυρώνοντας πληροφορίες ανθρώπων που έζησαν την εύρεση του αγάλματος. Μια μέρα λοιπόν την Άνοιξη του 1944 Τα αδέλφια Αριστείδης και Νικήτας Αποίκος όργωναν το κτήμα του Γιατρού Λιάπη γύρω στα 200 μέτρα βόρεια του Άγιου Παντελεήμονα δίπλα στον δρόμο Καλυβίων Αναβύσσου. Το αλέτρι τους πολλές φορές σκάλωνε σε κάποια μεγάλη πέτρα αλλά δεν έδινα σημασία. Εκείνη την μέρα όμως αποφάσισαν να ξεριζώσουν την πέτρα και να καθαρίσουν το χωράφι. Η πέτρα ήταν το άγαλμα του Αριστόδικου. Το νέο, ότι βρέθηκε άγαλμα, διαδόθηκε γρήγορα και πολλοί έτρεξαν να το δουν, μερικοί το θυμούνται ακόμα, ξαπλωμένο μέσα στο λάκκο, όπως μου είπαν. Από κει το μετέφεραν στο σπίτι του γιατρού στην Κερατέα. Ο γιατρός ήρθε σε επαφή με το αρχαιολογικό μουσείο και αποφάσισαν να το μεταφέρουν στην Αθήνα. Φοβόταν όμως ότι στο δρόμο θα το εύρισκαν οι Ιταλοί, που έκανα έλεγχο στο Σταυρό, και θα τους το έπαιρναν. Το φόρτωσαν λοιπόν σε ένα κάρο και το έκρυψαν κάτω από άχυρο, που τάχα πήγαινα να πουλήσουν στην Αθήνα. Στο Σταυρό τους σταμάτησαν οι Ιταλοί, και όπως έκαναν πάντα, είχαν μια μακρυά λόγχη και τρυπούσαν τα άχυρα μη τυχόν και από κάτω έκρυβαν όπλα. Οι θεοί της Ελλάδας όμως ήταν με το μέρος του νεκρού παλικαριού. Τρεις φορές κάρφωσε ο Ιταλός την λόγχη, την μια πέρασε ανάμεσα στα πόδια, την άλλη κάτω από το μπράτσο και την Τρίτη δίπλα από το λαιμό. Έτσι σώθηκε το σπουδαιότερο άγαλμα της αρχαϊκής ελληνικής τέχνης. ‘(http://www.silia.gr/t/istoria.htm)

  6. Θωμάς Says:

    Πολύ ωραίες ιστορίες! Θα τις έχω υπόψη μου για κάποιο μελλοντικό αφιέρωμα.
    Εμένα πάντως μου άρεσουν όλες οι ιστορίες, αυτό είναι το κακό. Και το ονομάζω «κακό» γιατί δεν μπορώ να επικεντρώσω την προσοχή μου σε έναν τομέα. Λοιπόν βρήκα στην αρχαιολογία πολύ ενδιαφέρουσες ιστορίες. Θα αναζητήσω το βιβλίο του Σακελλαράκη, που δεν το έχω διαβάσει. Γενικώς είχα μεσάνυχτα από αρχαιολογία, μέχρι που έπεσα πάνω στο βιβλίο του Μ. Ανδρόνικου «Ιστορία και ποίηση» κι από κει ξεκίνησα να ασχολούμαι.

  7. Τελευταίος Says:

    Ένα μπράβο κι από μένα στη Σοφία!

  8. Αλέξανδρος Παπακωνσταντίνου (ζωγράφος) Says:

    Αν τύχει και διαβάσετε αυτό το μηνυμά μου θα ήθελα να σας πληροφορήσω ότι φρυκτωρία πρέπει να βρίσκεται και στο Βαρνάβα Αττικης ( είναι κοντά στο σπίτι μου). Προσοχή! Δεν αναφέρομαι στον Φράγκικο πύργο που υπάρχει στο Βαρνάβα. Αναφέρομαο σε άλλο κτίσμα, που τα δομικά χαρακτηριστικά του και η τοποθεσία του, μαρτυρούν ότι ήταν φρυκτωρία.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: